مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر در ایران خواستار توقف جنگ و از سرگیری فوری گفتوگوهای دیپلماتیک شد. خانم ساتو همچنین از مقامهای ایرانی خواست فوراً به استفاده «بیش از حد از زور» علیه غیرنظامیان پایان دهند.
خانم ساتو روز دوشنبه ۱۶ مارس در نشست شورای حقوقبشر سازمان ملل متحد گفت مقامهای ایرانی باید همه افرادی را که بهدلیل استفاده از آزادیهای اساسی خود بازداشت شدهاند آزاد کنند، دسترسی بدون مانع به اینترنت را برای همه شهروندان ایران برقرار کنند و به جامعه مدنی اجازه دهند فعالیتهای خود را در زمینه حقوق بشر انجام دهد.
آگهی
آگهی
گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر در ایران در ادامه با اشاره به جنگ جاری در منطقه گفت «جامعه بینالمللی باید اطمینان حاصل کند که پاسخگویی و حفاظت از مردم ایران در بالاترین سطح اولویت قرار دارد.»
خانم ساتو درباره پیامدهای حقوق بشری اعتراضات سراسری در ایران که از ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵ آغاز شده بود، گفت حجم گزارشها و اطلاعات دریافتی از روند نقض حقوق بشر بسیار بیشتر از زمان آغاز ماموریت او بهعنوان گزارشگر ویژه در اوت ۲۰۲۴ است.
او با اشاره به «بیسابقه» بودن میزان نگرانیها از چگونگی برخورد با معترضان در آن زمان، گفت بر اساس شهادتهای دادهشده، معترضان، از جمله کودکان، از فاصله نزدیک هدف گلوله قرار گرفتهاند یا بهشدت توسط نیروهای امنیتی مورد ضربوشتم قرار گرفتهاند.
همچنین بنا به گفته خانم ساتو، دهها هزار معترض، همراه با پزشکان و وکلا، بهطور خودسرانه بازداشت شدهاند. او گفت بازداشتشدگان از دسترسی به وکیل محروم بوده و تحت اعترافات اجباری قرار گرفتهاند که از تلویزیون دولتی ایران پخش شده است. گزارشگر ویژه سازمان ملل کتحد در ادامه گفت برخی از بازداشتشدگان، از جمله کودکان، اکنون با مجازات اعدام روبهرو هستند.
خانم ساتو در بخش دیگری از سخنان خود گفت بنا به گزارشها، نیروهای امنیتی به بیمارستانها یورش برده، معترضان زخمی را دستگیر و به کادر درمان حمله کردهاند.
او همچنین گفت خانوادههای کشتهشدگان یا بازداشتشدگان از فشار برای سکوت و دخالت در چگونگی برگزاری مراسم یادبود خبر دادهاند.
گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد همچنین گفت افزایش شدید اعدامها در ایران در سال ۲۰۲۵ بهدلیل جرایم مرتبط با مواد مخدر، قتل و جرایم امنیتی در جریان اعتراضات سراسری تا سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته است.
خانم ساتو در ادامه گفت وضعیت حقوق بشر در ایران پس از حملات نظامی «غیرقانونی» اسرائیل و آمریکا به ایران که پس از نهاییشدن گزارش او انجام شده، «وخیمتر» شده است.
بنا به گفته خانم ساتو، بیش از هزار غیرنظامی در جریان حملات به ایران کشته شدهاند، یک مدرسه ابتدایی هدف حمله قرار گرفته است و چندین اثر ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو آسیب دیدهاند.
گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد همچنین گفت »حملات به زیرساختهای نفتی باعث بارش سمی سیاهرنگ شده و سازمان جهانی بهداشت درباره پیامدهای جدی بلندمدت برای سلامت عمومی هشدار داده است.»
خانم ساتو با اشاره به تکرار قطع گسترده اینترنت پس از تشدید تنشهای نظامی گفت که این اقدام، مردم را در زمانی که بیش از گذشته به ارتباطات نیاز دارند، از دسترسی به آن محروم کرده است.
او همچنین از نبود هشدارهای حمله هوایی و پناهگاهها انتقاد کرد، موضوعی که به گفته او، نگرانیها درباره حفاظت اولیه از غیرنظامیان در زمان درگیریها را افزایش داده است.
بر اساس گزارش کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان، اکنون بین ۶۰۰ هزار تا یک میلیون خانوار ایرانی که حدود ۳.۲ میلیون نفر میشوند، به طور موقت در داخل کشور آواره شدهاند و بسیاری از آنها از تهران و دیگر شهرهای بزرگ گریختهاند.
خانم ساتو در بخش دیگری از سخنان خود گفت تشدید درگیریهای نظامی باعث افزایش نگرانیها درباره وضعیت زندانهای ایران شده است. بنا به گفته او، «بازداشتشدگان، از جمله دهها هزار نفری که گفته میشود در ارتباط با اعتراضات دی ماه بازداشت شدهاند، بهطور فزایندهای از ارتباط با جهان خارج محروم شدهاند.»
گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر در ایران در ادامه گفت: «من عمیقاً نگران وضعیت افرادی هستم که در بازداشت به سر میبرند و همچنین نگران افزایش خطر نقض حقوق آنها در غیاب نظارت مستقل هستم.»
با وجود درخواستهای مکرر، به خانم ساتو اجازه بازدید از ایران داده نشده است. او گفت: «این بازدید، اکنون بیش از هر زمان دیگری ضروریتر است.»
ایران: ادعاهای بیاساس در مورد نقض حقوق بشر زمینهساز تجاوز امروز شد
علی بحرینی، سفیر ایران در ژنو نیز در این نشست، برخی از کشورهای غربی را به «طرح مداوم ادعاهای بیاساس و با انگیزههای سیاسی در مورد نقض حقوق بشر در ایران» متهم کرد که در نهایت «زمینهساز تجاوزی شد که امروز شاهد آن هستیم.»
او در ادامه گفت: «امروز، در مواجهه با بیش از ۱۳۰۰ کشته بیگناه و بیش از ۷۰۰۰ زخمی، از جمله یک نوزاد ۶ ماهه که برای زندگی خود میجنگد، جامعه بینالمللی نباید سکوت کند.»