ارتش مکزیک روز یکشنبه قدرتمندترین رهبر کارتلهای مواد مخدر این کشور و یکی از تحتتعقیبترین افراد در ایالات متحده را کشت؛ اقدامی که یک پیروزی بزرگ برای دولت به شمار میرود، در حالی که اعضای کارتل در واکنش به آن، موجی از خشونت را در سراسر مکزیک به راه انداختند.
نمسیو اوسگورا سروانتس، رهبر کارتل «نسل جدید خالیسکو» که به اختصار (CJNG) خوانده میشود، در جریان تلاش برای بازداشتش در ایالت خالیسکو کشته شد، اقدامی که مهمترین ضربه به کارتلها از زمان بازداشت دوباره خوآکین «ال چاپو» گوسمان، رئیس پیشین کارتل سینالوآ، در یک دهه پیش تاکنون محسوب میشود.
آگهی
آگهی
پس از مرگ اوسگورا سروانتس، افراد مسلح در بیش از ۲۵۰ نقطه موجی از خشونت را در کشور به راه انداختند. خودروهایی که توسط اعضای کارتل به آتش کشیده شدند، جادهها را در ۲۰ ایالت مکزیک مسدود کردند و دود غلیظی آسمان را پوشاند. مقامهای خالیسکو، میچوآکان و گواناخواتو از کشته شدن دستکم ۱۴ نفر، از جمله هفت نیروی گارد ملی، خبر دادند.
مردم در گوادالاخارا، دومین شهر بزرگ مکزیک و مرکز ایالت خالیسکو، در خانههای خود پناه گرفتند و در چندین ایالت، مدارس در روز دوشنبه تعطیل شد، زیرا نیروهای امنیتی در سراسر کشور به حالت آمادهباش درآمدند. حتی گواتمالا نیز امنیت مرز خود با مکزیک را تقویت کرد.
این عملیات میتواند در تعاملات دولت مکزیک با دولت دونالد ترامپ در آمریکا دست بالا را به این کشور بدهد؛ چرا که دولت ترامپ پیشتر تهدید کرده بود در صورت نشان ندادن نتایج ملموس در مبارزه با کارتلها، تعرفههایی اعمال خواهد کرد یا حتی دست به اقدام نظامی یکجانبه خواهد زد.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد دولت آمریکا در این عملیات پشتیبانی اطلاعاتی ارائه کرده است. او نوشت: «ال منچو یکی از اهداف اصلی دولتهای مکزیک و ایالات متحده به عنوان یکی از بزرگترین قاچاقچیان فنتانیل به کشور ما بود» و از عملکرد ارتش مکزیک تقدیر کرد.
کریستوفر لاندو، معاون وزیر خارجه آمریکا که در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ سفیر آمریکا در مکزیک بود، در شبکه ایکس این عملیات را ستود و نوشت: «آدمهای خوب از آدمهای بد قویترند. به نیروهای قانون و نظم در ملت بزرگ مکزیک تبریک میگویم.»
مایک ویجل، رئیس پیشین عملیات بینالمللی اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا گفت که «بخش عمده اطلاعات از سوی نیروهای مسلح مکزیک فراهم شده و همه اعتبار این عملیات به مکزیک تعلق دارد.»
یکی از بزرگترین قاچاقچیان فنتانیل
وزارت خارجه آمریکا پیشتر برای اطلاعاتی که به بازداشت «ال منچو» منجر شود، تا سقف ۱۵ میلیون دلار جایزه تعیین کرده بود. کارتل نسل جدید خالیسکو از قدرتمندترین و سریعترین سازمانهای جنایی در حال رشد مکزیک است که فعالیت خود را از حدود سال ۲۰۰۹ آغاز کرد.
این کارتل از تهاجمیترین گروهها در حمله به نیروهای نظامی حتی علیه بالگردها به شمار میرود و از پیشگامان استفاده از پهپاد برای پرتاب مواد منفجره و کارگذاری مین است.
در سال ۲۰۲۰، این گروه سوءقصدی کمسابقه را با استفاده از نارنجک و سلاحهای سنگین در قلب مکزیکوسیتی علیه رئیس پلیس وقت پایتخت که اکنون وزیر امنیت فدرال است، اجرا کرد.
اوسگورا سروانتس ۵۹ ساله، اهل آگیلیلیا در ایالت همجوار میچوآکان بود و از دهه ۱۹۹۰ در قاچاق مواد مخدر نقش فعال داشت. او در جوانی به ایالات متحده مهاجرت کرد و در سال ۱۹۹۴ به اتهام توطئه برای توزیع هروئین در دادگاه فدرال ناحیه شمالی کالیفرنیا محکوم شده و نزدیک به سه سال زندان را گذراند.
پس از آزادی، به مکزیک بازگشت و همکاری خود را با قاچاقچی مشهور، ایگناسیو کورونل ویارئال ملقب به «ناچو کورونل» از سر گرفت. پس از کشته شدن ویارئال، اوسگورا سروانتس به همراه اریک والنسیا سالاسار معروف به «ال ۸۵» در حدود سال ۲۰۰۷ کارتل نسل جدید خالیسکو را تأسیس کرد.
آنها در ابتدا با کارتل سینالوآ همکاری داشتند، اما بعدها از آن جدا شدند و سالهاست دو کارتل برای کنترل قلمرو در سراسر مکزیک با یکدیگر درگیرند.
این کارتل یکی از تأمینکنندگان اصلی کوکائین در بازار آمریکا است و همچون کارتل سینالوآ، میلیاردها دلار از تولید فنتانیل و متآمفتامین درآمد دارد.
با این حال، کارتل سینالوآ پس از بازداشت رهبرانش، اسماعیل «ال مایو» زامبادا و خواکین «ال چاپو» گوسمان که هر دو در بازداشت آمریکا هستند، به دلیل درگیریهای داخلی تضعیف شده است.
در فوریه ۲۰۲۵، دولت ترامپ کارتل نسل جدید خالیسکو را در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار داد.
با این حال، پیامدهای بلندمدت این رویداد بر چشمانداز امنیتی مکزیک همچنان نامشخص است.
مرگ رهبر کارتل خلأ قدرت ایجاد میکند
هنوز مشخص نیست چه کسی جانشین اوسگورا سروانتس خواهد شد یا اینکه اصلا یک فرد واحد بتواند جای او را پر کند.
به گفته اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا، کارتل خالیسکو در دستکم ۲۱ ایالت از ۳۲ ایالت مکزیک حضور دارد و تقریبا در سراسر ایالات متحده فعال است. با این حال، این یک سازمان جهانی نیز به شمار میرود و از دست دادن رهبرش میتواند پیامدهایی فراتر از مکزیک داشته باشد.
ویجل گفت: «ال منچو همه چیز را کنترل میکرد؛ او مثل یک دیکتاتور برای یک کشور بود.»
نبود او میتواند رشد و گسترش سریع کارتل را کند کرده و آن را دستکم در ابتدا در برابر کارتل سینالوآ در جبهههای مختلفی که میان آنها یا نیروهای نیابتیشان درگیری جریان دارد، تضعیف کند. با این حال، کارتل سینالوآ خود نیز پس از از دست دادن رهبرانش شامل اسماعیل «ال مایو» زامبادا و خوآکین «ال چاپو» گوسمان که هر دو در بازداشت آمریکا هستند، درگیر کشمکشهای داخلی شده است.
ویجل گفت مکزیک باید از این فرصت برای آغاز «یک حمله مستقیم مؤثر مبتنی بر اطلاعات» استفاده کند. او افزود: «این یک فرصت بزرگ برای مکزیک و ایالات متحده است، اگر با یکدیگر همکاری کنند.»
دیوید سوسدو، تحلیلگر مسائل امنیتی گفت اگر بستگان اوسگوئرا سروانتس کنترل کارتل را در دست بگیرند، خشونتهای مشاهدهشده در روز یکشنبه میتواند ادامه یابد. اما اگر افراد دیگری قدرت را به دست گیرند، ممکن است تمایل بیشتری برای عبور از این مرحله و ادامه فعالیتها داشته باشند.
بزرگترین نگرانی آن است که کارتل به خشونتهای کور روی آورد. آنها ممکن است تصمیم بگیرند «حملات نارکوتروریستی» انجام دهند و «سناریویی مشابه آنچه کلمبیا در دهه ۱۹۹۰ تجربه کرد» رقم بزنند؛ یعنی حملهای تمامعیار علیه دولت شامل «خودروهای بمبگذاریشده، ترورها و حمله به هواپیماها» انجام دهند.