مزار جان‌باختگان دی‌ماه گلباران شد؛ ترامپ: «غیرمستقیم» در مذاکرات سه‌شنبه با ایران دخیل بودم

پدر سپهر شکری، از کشته‌شدگان اعتراضات دی، در مراسم چهلم پسرش بر سر مزار او از مردم خواست که از مرگ جیزی نگویند و «فقط زندگی و شادی» بگویند. او گفت کشته شدن سپهر مانند «عروسی» است و چهل روز است که فرزندش «داماد» شده است.

ویدئویی ۱۲ دقیقه‌ای که پدر این جوان جان‌باخته ماه گذشته در سردخانه پزشک قانونی کهریزک گرفته بود، در فضای مجازی بسیار پربازدید شد. او در آن ویدئو با گفتن جمله دلخراش «سپهر بابا کجایی؟» در لابلای أجساد، به دنبال جسد پسر خودش می‌گشت.

خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران گزارش داد که سه نفتکش توقیف‌شده توسط هند «ارتباطی با شرکت ملی نفت ایران ندارند».

گارد ساحلی هند هفته گذشته این نفتکش‌ها را در دریای عرب به دلیل ارتباط با «شبکه بین‌المللی قاچاق نفت» توقیف کرد.

مقامات هندی در تاریخ ۶ فوریه خبر توقیف این کشتی‌ها در آب‌های نزدیک بمبئی را در ایکس منتشر و سپس حذف کردند، اما خبرگزاری رویترز روز دوشنبه مجددا از قول منابعی، این خبر را تأیید کرد.

شرکت ردیابی «تانکر ترَکرز» اعلام کرد که هر سه شناور «ال جفزیا»، «اسفالت استار» و «استلار روبی» مشمول تحریم‌های آمریکا بوده و با هویت‌ها و پرچم‌های جعلی از جمله نیکاراگوئه، مالی و ایران فعالیت می‌کردند.

در شرایطی که تنش‌ها میان ایالات متحده آمریکا و ایران همچنان در سطحی کنترل‌نشده اما مداوم جریان دارد، به نظر می‌رسد که نیروهای دریایی ایران، روسیه و چین خود را برای برگزاری یک مانور مشترک نظامی در آب‌های اطراف تنگه هرمز آماده می‌کنند. این رزمایش در زمانی برگزار می‌شود که واشنگتن حضور نظامی خود در خلیج فارس را گسترش داده و هم‌زمان، رایزنی‌های غیرمستقیم درباره برنامه هسته‌ای تهران ادامه دارد. 

به نظر می‌رسد که چین و روسیه با اعزام شناورهای خود، عملا حضورشان در این رزمایش را اعلام کرده‌اند. نیکلای پاتروشف، دستیار رئیس‌جمهوری روسیه، روز سه‌شنبه تایید کرد که رزمایش «کمربند امنیت دریایی ۲۰۲۶» به میزبانی ایران برگزار خواهد شد.

آقای پاتروشف اعلام کرد که روسیه، چین و ایران کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای رزمایش‌های مشترک در تنگه هرمز مستقر کرده‌اند. او همچنین گفت که روسیه در تلاش است تا در پاسخ به آنچه «هژمونی غرب» می‌نامد، یک «نظام چندقطبی جهانی در دریاها» ایجاد کند.

آقای پاتروشف در مصاحبه با یک روزنامه روسی توضیح داد که تمرکز اصلی نیروهای دریایی حاضر، هماهنگ‌سازی اقدامات برای حفاظت از مسیرهای تجارت دریایی خواهد بود؛ مسیرهایی که به گفته او، بیش از گذشته در معرض تهدید و «آسیب‌پذیری» قرار گرفته‌اند.

انتظار می‌رود این رزمایش، مشابه دوره‌های پیشین، شامل مانورهای هماهنگ با مشارکت شناورهای رزمی سطحی، کشتی‌های پشتیبانی لجستیکی و عناصر هوانوردی دریایی باشد و در کنار آن، تمرین‌های مقابله با دزدی دریایی، امداد و نجات، تمرین‌های ارتباطی و عملیات شبیه‌سازی‌شده اسکورت کشتی‌های تجاری نیز اجرا شود.

ایران از روز دوشنبه در حال برگزاری یک رزمایش دریایی در تنکه هرمز است و هنوز مشخص نیست که آیا شناورهای روسی و چینی هم اکنون به رزمایش جاری ایران پیوسته‌اند یا قرار است در روزهای آینده شرکت کنند.

پیش‌تر خبرگزاری تسنیم در ایران گزارش داده بود که هشتمین رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی با حضور یگان‌هایی از نیروی دریایی ارتش و سپاه و همچنین نیروهای دریایی چین و روسیه اواخر بهمن ماه سال جاری در منطقه شمال اقیانوس هند برگزار می‌شود. این رزمایش از سال ۲۰۱۹ به‌ابتکار نیروی دریایی ارتش ایران آغاز شده و تا کنون هفت دوره آن نیز برگزار شده است.

هم‌زمان با برگزاری این رزمایش، ایالات متحده آمریکا آرایش نظامی خود در خلیج فارس را تقویت کرده و با اعزام ناوهای هواپیمابر «یو‌اس‌اس آبراهام لینکلن» و «یو‌اس‌اس جرالد آر. فورد»، اکنون دو گروه رزمی ناو هواپیمابر را در حوزه مسئولیت فرماندهی مرکزی آمریکا مستقر کرده است.

در ویديویی که به دست یورونیوز فارسی رسیده، انبوهی از شهروندان نجف‌آباد در استان ‏اصفهان دیده می‌شوند که به مناسبت چهلم کشته‌شدگان اعتراضات دی ماه در این شهر، در ‏قبرستان عمومی شهر گرد هم آمده‌اند.‏

گزارش‌های غیر رسمی از ثبت دست کم ۶۰ جان‌باخته اعتراضات در نجف‌آباد خبر می‌دهند، ‏اما روایت‌ها از کشته شدن افراد بیشتری حکایت دارد که خانواده‌های آنان بدون اطلاع به ‏مقامات رسمی آنها را به خاک سپرده‌اند.‏

علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش ایران روز سه‌شنبه گفت که «هیچ دانش‌آموزی در بازداشت نیست» و مدعی شد همه دانش‌آموزان بازداشت‌شده آزاد شده‌اند.

او در عین حال گفت: «بر فرض اگر دانش‌آموزی را نگه داشته باشند، که بعید می‌دانم، در صورت ارتکاب جرم باید پاسخگو باشد» و تأکید کرد: «مگر می‌شود کسی بچه مردم را بکشد، بعد بگویند چون دانش‌آموز است آزاد شود؛ اگر کسی جنایتی کرده باشد با آن برخورد شود؛ لذا این موارد نباید با هم قاطی شود.»

به گفته کاظمی، آمارهایی که از بازداشت دانش‌آموزان منتشر شده «این‌گونه نیست که الزاماً دانش‌آموز باشند. خیلی‌ها دانش‌آموز مدرسه روزانه نیستند، شاید بزرگسالان و متفرقه درس می‌خوانند».

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که نهادهای مدنی و صنفی، از جمله سخنگوی شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان، گزارش داده‌اند که بخشی از دانش‌آموزان همچنان در بازداشت هستند و وضعیت آنها روشن نیست. بر اساس آمارهای منتشرشده توسط کانال شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان، بیش از ۲۳۰ کودک و نوجوان در جریان سرکوب اعتراضات دی‌ماه هدف گلوله نیروهای حکومتی قرار گرفته و کشته شده‌اند، و حکومت ایران مسئولیت هیچ‌یک از این قتل‌ها را بر عهده نگرفته است.

ویدئویی که در شبکه‌های اجتماعی همرسان شده، تیراندازی نیروهای حکومتی به شرکت‌کنندگان در مراسم چهلم علیرضا صیدی در آبدانان استان ایلام در روز ۲۸ بهمن را نشان می‌دهد.

علیرضا صیدی، نوجوان ۱۶ ساله اهل آبدانان، پیش‌تر در ۱۹ دی‌ماه در جریان اعتراضات تهران بر اثر شلیک گلوله کشته شده بود.

در شامگاه دوشنبه نیز گروهی از مردم آبدانان به خیابان آمده و شعار سر دادند.

علیرضا تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه اعلام کرد که این نیرو آماده است در صورت دستور مقامات عالی نظام، تنگه هرمز را ببندد.

به نوشته رسانه‌های ایران، در رزمایش اخیر سپاه در تنگه هرمز، عبور و مرور برای ساعاتی ممنوع شد و یگان‌های دریایی و پهپادی با استفاده از سامانه‌ها و تسلیحات دفاعی و هجومی، به اهداف ثابت و متحرک حمله کردند.

هدف از این رزمایش، تمرین کنترل هوشمند تنگه و تضمین امنیت تردد دریایی اعلام شده است.

ارزش سهام در بیشتر بازارهای سهام خلیج فارس در روز سه‌شنبه کاهش یافت. دلیل این رویداد آن بود که سرمایه‌گذاران محتاطانه در انتظار نتیجه مذاکرات هسته‌ای بین آمریکا و ایران محتاط بودند.

این رویداد همچنین با آغاز رزمایش نیروی دریایی سپاه در تنگه هرمز همزمان بوده است.

شاخص اصلی عربستان سعودی ۰.۸ درصد کاهش یافت و بانک الراجحی و بانک ملی عربستان به ترتیب یک درصد و ۱.۲ درصد افت کردند. ارزش سهام شرکت نفتی آرامکو نیز ۰.۶ درصد کاهش یافت.

شاخص دبی ۰.۳ افت کرد و بانک اسلامی دبی دچار بیشترین تاثیر منفی شد، در حالی که شاخص ابوظبی بدون تغییر باقی ماند. شاخص قطر ۰.۶ درصد کاهش یافت و بانک ملی قطر نیز دچار افت شاخص شد.

در این روز قیمت نفت تقریبا ثابت بود، زیرا سرمایه‌گذاران هم‌زمان نتایج مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا و مذاکرات صلح آمریکا-اوکراین-روسیه را دنبال می‌کردند.

خارج از خلیج فارس، شاخص مصر ۰.۷ درصد رشد کرد و هولدینگ طلعت مصطفی شاهد رشد ۴ درصدی بود.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی روز دوشنبه خود درباره کشته‌شدگان اعتراضات اخیر گفت: «عده‌ای که سردسته فتنه و جزو کودتاچیان بودند، به درک واصل شدند و سر و کارشان با خداوند است اما همه ۳ دسته دیگر جان‌باختگان را بچه‌های خود می‌دانیم و عزادار همه آنها هستیم.»

او درباره معترضان گفت: «دستگاه‌های اطلاعاتی و جاسوسی آمریکا و رژیم صهیونیستی با کمک دستگاه‌های اطلاعاتی برخی کشورهای دیگر، از مدت‌‎ها قبل عده‌ای شرور یا دارای زمینه شرارت را جذب و در خارج به آنها آموزش و پول و سلاح دادند و برای خرابکاری و حمله به مراکز نظامی و دولتی به داخل فرستادند تا در فرصت مناسب وارد میدان شوند که این فرصت در نیمه دی‌ماه بدستشان آمد.»

آقای خامنه‌ای «تحت تأثیر قرار دادن و به خشم‌آوردن عده‌ای بی‌تجربه و ساده» را گام دیگر «آمران و عاملان فتنه» برشمرد و گفت که «عناصر آموزش‌دیده، این‌ گونه افراد را به جلو فرستادند و خودشان هم با سلاح‌های مختلف و سیاست حرکت خشن و بی‌ملاحظه وارد میدان شدند و مثل داعش، با خشونتی عجیب آتش زدند و کشتند و تخریب کردند.»

او دسته اول جان‌باختگان را «نیروهای انتظامی، بسیج، سپاه و مردم همراه آنان»، «شهیدان برتر امنیت و آرامش و سلامت جامعه و نظام» خواند و افزود: «دسته دوم جان‌باختگان هم که رهگذران و مردم بی‌گناه بودند شهیدند؛ چرا که در فتنه‌ای که دشمن به‌پا کرده بود، گلوله خوردند و جانشان را از دست داده‌اند.»

رهبر جمهوری اسلامی درباره دسته سوم جان‌باختگان گفت: «آنها فریب‌خوردگانی هستند که سادگی کردند و با فتنه‌گران همراه شدند. آنها هم از ما و بچه‌های ما هستند و ما داغدار آنها نیز هستیم و برای همه جان‌باختگان رحمت و مغفرت الهی مسألت می‌کنیم.»

علی خامنه‌ای پیشتر معترضان را «اغتشاشگر» نامیده بود و دسته‌بندی جدید خود از کشته‌شدگان را همزمان با فرا رسیدن چهلم آنان و نیز همزمان با مذاکرات جاری در ژنو اعلام کرده است.

رهبر جمهوری اسلامی ادعا کرد برخی معترضان که او آنها را «فریب‌خوردگانی» نامید که بازداشت و زندانی هم نشده‌اند، برای او نامه نوشته و «ابراز پشیمانی و طلب حلالیت» کرده‌اند.

آقای خامنه‌ای همچنین در اظهارنظری درباره فشار اقتصادی کنونی و افزایش سرسام‌آور قیمت ارز و کالاها، خواستار «فعالیت مضاعف دولتمردان» برای حل مشکلات، مهار تورم و حفظ ارزش پول ملی شد.

رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران، در پیامی خطاب به مردم ایران، خواستار شرکت گسترده در آیین‌های یادبود و گرامیداشت چهلمین روز جاودانه شدن معترضانی شد که در جریان حوادث ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه جان خود را از دست دادند.

او در این پیام با اشاره به وقایع اخیر، رژیم حاکم و رهبر آن را به ارتکاب جنایات گسترده متهم کرد و گفت: «جمهوری اسلامی و رهبر جنایتکار آن در جریان انقلاب بزرگ ملی، به‌ویژه در شب‌های ۱۸ و ۱۹ دی، ده‌ها هزار فرزند برومند این آب‌وخاک را به خاک و خون کشیدند و خانواده‌های بی‌شماری را داغدار کردند.» او در ادامه افزود که «ضحاک زمان» حتی به مجروحان و اسیران نیز رحم نکرده و و جنایات ناتمام رژیم بعثی صدام علیه مردم ایران را تمام کرد.

فرزند آخرین شاه ایران در پایان با تاکید بر همبستگی ملی و حمایت از خانواده‌های دادخواه، بر ادامه مسیر معترضان تاکید کرد و اظهار داشت: «همه ما، در کنار یکدیگر، با قلب‌هایی فشرده و سینه‌هایی سرشار از یقین به پیروزی، پیش خواهیم رفت و به‌زودی ایران را از لوث وجود خامنه‌ای و رژیم اشغالگر و جهنمی‌اش پاک خواهیم کرد.»

گروه‌هایی از مردم همراه با خانواده‌های جان‌باختگان اعتراضات دی‌ماه، محل کشته شدن آنها را گلباران کردند.

این اقدام نمادین و اعتراضی همزمان با چهلمین روز از جان باختن هزاران نفر در خیابان‌های تهران و برخی از شهرهای دیگر ایران از جمله شیراز و مشهد انجام شد.

در برخی شهرها نیز خانواده‌های کشته‌شدگان با وجود فضای امنیتی، مزار آنها در قبرستان‌ها را گلباران کردند و رقصیدند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا شامگاه دوشنبه، مذاکرات روز سه‌شنبه ایران و آمریکا که قرار است در ژنو سوئیس برگزار شود را «بسیار مهم» ارزیابی کرد و گفت که «به‌صورت غیر‌مستقیم» در آن شرکت خواهد کرد.

آقای ترامپ گفت: «من در این گفتگوها به‌صورت غیرمستقیم مشارکت خواهم داشت. این مذاکرات بسیار مهم خواهد بود و خواهیم دید چه می‌شود.»

رئیس‌جمهوری آمریکا افزود: «ایران معمولا مذاکره‌کننده سرسختی است، مذاکره‌کنندگان خوبی هستند. در واقع به نظر من مذاکره‌کنندگان بدی هستند چون نتوانستیم با آن‌ها به توافق برسیم و مجبور شدیم بی‌-۲‌ها را بفرستیم تا توانمندی هسته‌ای آن‌ها را از بین ببرند.»

دونالد ترامپ گفت: «امیدوارم منطقی‌تر عمل کنند، آن‌ها می‌خواهند به توافق برسند.»

آقای ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگار مبنی بر این‌که آیا توافق غیرممکن است، گفت: «نه، من فکر می‌کنم آن‌ها می‌خواهند به توافق برسند. فکر نمی‌کنم آن‌ها پیامد‌های توافق نکردن را بخواهند.»

دولت ترامپ در پی دستیابی به توافقی برای محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران و اطمینان از عدم توسعه سلاح هسته‌ای توسط این کشور است.

عباس عراقچی وزیر خارجه ایران روز دوشنبه با رافائل گروسی رئیس آژانس اتمی سازمان ملل متحد دیدار کرد؛ این دیدار در آستانه دور دوم مذاکرات با ایالات متحده درباره برنامه هسته‌ای تهران انجام شد.

روز یکشنبه هم تخت روانچی معاون وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه‌ای گفته بود که تهران ممکن است در موضوع هسته‌ای آماده مصالحه باشد، اما در مقابل به دنبال کاهش تحریم‌های بین‌المللی به رهبری ایالات متحده است.