ایران همواره هشدار داده است که برنامه موشکی بالستیک این کشور که یکی از گستردهترین و بزرگترینها در خاورمیانه است، خط قرمز غیرقابل مذاکره در هر گفتوگویی خواهد بود.
خبرگزاری فارس روز پنجشنبه گزارش داد که ایران یکی از بزرگترین موشکهای خود را در یک تاسیسات زیرزمینی جدید، مستقر کرده است. موشک بالستیک دوربرد «خرمشهر-۴» از جمله تجهیزات عملیاتی بود که همزمان با افتتاح این پایگاه زیرزمینی جدید تحت مدیریت نیروی هوافضای سپاه به نمایش گذاشته شد.
خبرگزاری فارس که به سپاه پاسداران نزدیک است، موشک خرمشهر-۴ را یکی از موشکهای بالستیک پیشرفته ایران در بردهای متوسط تا بلند توصیف کرده و برد تقریبی آن را حدود ۲ هزار کیلومتر برآورد کرده است.
بر اساس این گزارش، سرجنگی این موشک توان حمل بیش از یک تن مواد انفجاری شدید را دارد و از این رو «یکی از بزرگترین پیکربندیهای سرجنگی توسعهیافته در داخل ایران» به شمار میرود.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
ایران در جریان جنگ ۱۲روزه ماه ژوئن گذشته نیز در واکنش به حملات آمریکا به اهداف مرتبط با فعالیتهای هستهای، موشک خرمشهر-۴ را به سمت اسرائیل شلیک کرد.
تازهترین نمایش قدرت موشکی ایران در جریان جنگ دوازدهروزه با اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ انجام شد؛ در این نبرد، تهران دهها موشک بالستیک به سمت مناطق مرکزی و شمالی اسرائیل شلیک کرد که منجر به کشته شدن دهها نفر و تخریب دهها ساختمانها و بلوکی آپارتمانی شد.
تحلیل دو اندیشکده آمریکایی «موسسه مطالعات جنگ» (ISW) و «موسسه امریکن انترپرایز» (AEI) نشان میدهد که اسرائیل در جریان این درگیری توانسته است «احتمالا حدود یک سوم از سکوهای پرتاب موشکهای ایران را منهدم کند.»
اما مقامات ایران به طور مکرر تاکید کردهاند که پس از آسیبها و خسارات وارده در جنگ دوازدهروزه با اسرائیل، توان موشکی کشور بازسازی و بهبود یافته و اکنون سطح قابلیتهای آن بالاتر از هر زمان دیگری قرار دارد.
موشکهای بالستیک چه نوع سلاحی هستند؟
موشکهای بالستیک، سلاحهایی هستند که با نیروی راکت پرتاب میشوند و در مراحل ابتدایی صعود توسط سیستم هدایت کنترل میشوند، اما بخش اعظم مسیر پروازی خود را تحت تاثیر جاذبه و به شکل سقوط آزاد طی میکنند. این موشکها قادرند سرهایجنگی مختلفی را حمل کنند که شامل مواد منفجره متعارف و یا حتی سلاحهای بیولوژیکی، شیمیایی یا هستهای هستند و برد آنها بسته به نوع موشک از کوتاهبرد تا بینقارهای متغیر است.
قدرتهای غربی، توان موشکی بالستیک ایران را هم بهعنوان یک تهدید نظامی متعارف برای ثبات خاورمیانه و هم بهعنوان یک سازوکار احتمالی برای سوار کردن سلاحهای هستهای در صورت توسعه آنها توسط تهران ارزیابی میکنند.
با این حال، مقامات ایران تأکید دارند که هیچ قصدی برای ساخت بمب هستهای ندارند.
انواع موشکهای بالستیک ایران و برد عملیاتی آنها
طبق گزارش دفتر مدیر اطلاعات ملی آمریکا، ایران بزرگترین انبار موشکهای بالستیک در خاورمیانه را در اختیار دارد.
موشکهای ایرانی دارای برد خودتحمیلی ۲ هزار کیلومتری هستند، چراکه مقامات کشور آن را برای دفاع از مرزها کافی دانستهاند، زیرا این برد تمامی مسیر تا اسرائیل را تحت پوشش قرار میدهد.
بخش قابل توجهی از پایگاههای موشکی ایران در تهران و حومه آن مستقر شدهاند. افزون بر این، دستکم پنج «شهر موشکی» زیرزمینی شناختهشده در نقاط مختلف کشور، از جمله استانهای کرمانشاه و سمنان و نیز در نزدیکی منطقه خلیج فارس، ایجاد شده است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
بر اساس گزارش اندیشکده آمریکایی «مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی» (CSIS)، زرادخانه موشکی ایران مجموعهای از موشکهای دوربرد را در بر میگیرد که قادر به هدف قرار دادن اسرائیل هستند.
در میان این موشکها میتوان به موشک «سجیل» با برد ۲ هزار کیلومتر، موشک «عماد» با برد ۱۷۰۰ کیلومتر، موشکهای «قدر» و «خرمشهر» هر یک با برد ۲ هزار کیلومتر، موشک «شهاب-۳» با برد ۱۳۰۰ کیلومتر و موشک «هویزه» با برد ۱۳۵۰ کیلومتر اشاره کرد.
اما خبرگزاری نیمهدولتی ایسنا در ایران در ماه آوریل ۲۰۲۵ یک اینفوگرافیک منتشر کرد که در آن ۹ موشک ایرانی معرفی شده بودند که به گفته این رسانه توانایی رسیدن به اسرائیل را دارند.
بر اساس این گزارش، موشک «سجیل» میتواند با سرعتی بیش از ۱۷ هزار کیلومتر در ساعت پرواز کند و برد آن به ۲ هزار و ۵۰۰ کیلومتر هم میرسد. در کنار آن، موشک «خیبر» با برد ۲ هزار کیلومتر و موشک «حاج قاسم» با برد ۱ هزار و ۴۰۰ کیلومتر نیز بهعنوان بخشی از این توان موشکی معرفی شدهاند..
یک اندیشکده آمریکایی دیگر به نام «انجمن کنترل تسلیحات» (ACA) نیز اعلام کرده است که موشک «ذوالفقار» با برد ۷۰۰ کیلومتر نیز در زرادخانه موشکی بالستیک ایران وجود دارد.
راهبرد ایران در توسعه توان موشکی
ایران اعلام کرده است که موشکهای بالستیک این کشور یک ابزار بازدارنده و تلافیجویانه مهم در برابر آمریکا، اسرائیل و دیگر اهداف بالقوه منطقهای محسوب میشوند.
طبق گزارش سال ۲۰۲۳ بهنام بنطالبلو، پژوهشگر ارشد اندیشکده آمریکایی «بنیاد دفاع از دموکراسیها» (FDD)، «سالها مهندسی معکوس موشکها و تولید انواع مختلف آنها، به ایران آموخته است که چگونه با کشیدهتر کردن بدنه موشکها و استفاده از مواد کامپوزیتی سبکتر، برد موشکهایش را افزایش دهد.»
به گزارش خبرگزاری رسمی ایرنا، ایران در ژوئن ۲۰۲۳ از نخستین موشک بالستیک هایپرسونیک ساخت داخل خود رونمایی کرد. موشکهای هایپرسونیک میتوانند دستکم پنج برابر سریعتر از سرعت صوت پرواز کنند و با مسیر پروازی پیچیده حرکت میکنند که رهگیری آنها را دشوار میسازد.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
به گفته اندیشکده «انجمن کنترل تسلیحات» ، بخش عمده برنامه موشکی ایران بر اساس الگوها و طراحیهای کره شمالی و روسیه شکل گرفته و در عین حال از همکاری و کمکهای فنی چین نیز سود برده است.
ایران علاوه بر موشکهای بالستیک، موشکهای کروز نیز در اختیار دارد که از جمله آنها میتوان به موشکهای مدل «خا-۵۵» اشاره کرد که یک موشک هواپرتاب با قابلیت حمل کلاهک هستهای است و میتواند تا بردی حدود ۳ هزار کیلومتر اهداف خود را مورد اصابت قرار دهد.
حملات و عملیات موشکی ایران در سطح منطقه
ایران در پاسخ به مشارکت آمریکا در جنگ هوایی اسرائیل علیه تهران در ماه ژوئن، پایگاه هوایی العدید آمریکا در قطر را هدف حملات موشکی قرار داد؛ حملهای که با هشدار قبلی ایران انجام شد و تلفات جانی در پی نداشت. ساعاتی پس از این حمله، واشنگتن از برقراری آتشبس خبر داد.
سپاه پاسداران در ژانویه ۲۰۲۴ نیز از حملات موشکی برای اجرای عملیات برونمرزی استفاده کرد و اعلام کرد مقر اطلاعاتی اسرائیل در اقلیم نیمهخودمختار کردستان عراق را هدف قرار داده و همزمان مواضع نیروهای داعش در سوریه را نیز با موشک مورد حمله قرار داده است.
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
تهران همچنین حملاتی موشکی علیه دو پایگاه یک گروه شبهنظامی بلوچ در کشور همسایه پاکستان انجام داد.
از طرفی، عربستان سعودی و ایالات متحده گفتهاند که به باور آنها، ایران عامل حمله پهپادی و موشکی سال ۲۰۱۹ به تأسیسات نفتی حیاتی عربستان بوده است؛ اتهامی که تهران بهطور رسمی آن را رد کرده است.
در سال ۲۰۲۰، جمهوری اسلامی ایران در تلافی حمله پهپادی آمریکا که منجر به کشته شدن قاسم سلیمانی شد، مواضع نیروهای تحت رهبری آمریکا در عراق، از جمله پایگاه هوایی عینالاسد را با موشک هدف قرار داد.