شمار بیسابقه کشتهشدگان ناشی از سرکوب حکومتی و تصاویر فرستاده شده از اعتراضات ایران، سرانجام احتیاطهای دیپلماتیک را کنار زد و دولتهای اروپایی را مجبور به پذیرش طرح تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران کرد.
اقدام اتحادیه اروپا برای به رسمیت شناختن سپاه پاسداران به عنوان یک سازمان تروریستی، حاصل بازنگریهای مجدد دولتمردان در چندین پایتخت اروپایی در سیاستهایشان بود؛ جایی که لزوم پاسخ به سرکوب وحشیانه تهران بر خطرات دیپلماتیک این اعلام، غلبه کرد.
برای هفتهها، گروهی از دولتهای پرنفوذ اتحادیه اروپا به رهبری فرانسه و تا همین اواخر، ایتالیا و اسپانیا، هشدار میدادند که قرار دادن سپاه پاسداران ایران در فهرست سازمانهای تروریستی این اتحادیه، همان اندک اهرم دیپلماتیکی که اروپا در قبال ایران دارد را نیز از بین خواهد برد و خطر انتقامجویی علیه اتباع اروپایی و پیچیدهتر شدن مذاکرات هستهای را در پی خواهد داشت.
اما انتشار تدریجی ویدئوها از خشونت حکومت ایران علیه معترضان، شرایط را تغییر داد و تا بعدازظهر چهارشنبه پایتختهایی که از این نامگذاری حمایت میکردند از جمله برلین، موفق شدند ایتالیا و اسپانیا را از فرانسه جدا کنند.
کایا کالاس، مسئول روابط خارجی اتحادیه اروپا روز پنجشنبه در پاسخ به پرسش پولیتیکو در این باره که چه چیزی نظر پایتختها را تغییر داده گفت: «وقتی ابعاد جنایات آشکار شد، مشخص شد که باید واکنش بسیار شدیدی از سوی طرف اروپایی وجود داشته باشد.»
روبرتا متسولا، رئیس پارلمان اروپا نیز به پولیتیکو گفت که پس از «دیدن تصاویر هولناک از ایران از ادامه وحشیگری رژیم، لازم بود که اروپا کاری انجام دهد.»
ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه درنهایت گفت که پاریس به دلیل «شجاعت تزلزلناپذیر ایرانیانی که هدف این خشونت بودهاند» دیدگاه خود را تغییر داده است.
به این ترتیب، به گفته یکی از نمایندگان پارلمان اروپا، با پیوستن سایر دولتها به صف حامیان تروریستی خواندن سپاه، «فشار بر فرانسه بیش از حد شد. آنها نمیخواستند به عنوان تنها کسانی معرفی شوند که مانع این تصمیم میشوند و از رژیم حمایت میکنند... شرم از اینکه تنها کسانی خواهند بود که جلوی این تصمیم را میگیرد، باعث اعلام موافقت فرانسه شد زیرا هزینه این مخالفت بسیار زیاد شده بود.»
دومینوها فرو میریزند
دیوید ون ویل، وزیر خارجه هلند نیز به پولیتیکو گفت که دریافت شواهد ویدئویی جدید از کشتار و خشونت نیروهای رژیم، برای بسیاری از کشورهای اتحادیه اروپا عبور از «خط قرمز» بود. هلند یکی از طرفداران اصلی قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی بود.
ایتالیا نیز اولین کشوری بود که علنا اعلام کرد که موضع خود را تغییر داده و آنتونیو تایانی، وزیر خارجه این کشور روز دوشنبه گفت: «خسارات وارده به غیرنظامیان در جریان اعتراضات، نیاز به پاسخی روشن دارد.»
به گفته یکی از دیپلماتهای اتحادیه اروپا، تصاویر والدینی که در کیسههای حمل اجساد به دنبال فرزندانشان میگردند، به همراه گزارشهایی از مرگ دهها هزار نفر، بسیار «وحشتناک» و از دلایل اصلی اتخاذ این تصمیم جمعی بوده است.
اسپانیا نیز اوایل بعد از ظهر چهارشنبه اعلام کرد که موضع خود را تغییر داده و وزارت خارجه آن به پولیتیکو گفت که از این نامگذاری حمایت میکند تا سپاه پاسداران را در همان دسته القاعده، حماس و داعش قرار دهند.
پاریس آخرین مقاومت بود
مقامات فرانسوی استدلال کرده بودند که چنین کاری، فرصتهای گفتگو درباره منع گسترش سلاحهای هستهای و سایر مسائل را محدود میکند زیرا بسیاری از طرفهای اروپایی با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ارتباط دارند.
فرانسه به همراه بریتانیا و آلمان، عضو گروه E3 از کشورهایی است که در حال مذاکره هستهای با ایران هستند. این گروه اخیرا به دلیل عدم همکاری تهران با بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مکانیسم ماشه را علیه تهران فعال کرده است؛ با این وجود پاریس همچنان به راهحل دیپلماتیک امیدوار است.
دلیل دیگری نیز وجود داشت که مانع از پیوستن پاریس به این گروه میشد. مقامات فرانسوی همواره سعی داشتند از ایجاد ارتباط بین موضع فرانسه و استفاده ایران از «دیپلماسی گروگانگیری» خودداری کنند؛ با این وجود آنها همچنان نگران سرنوشت دو نفر از اتباع خود (سیسیل کوهلر و ژاک پاریس) هستند که اخیرا از زندان اوین آزاد شده و در سفارت فرانسه در تهران هستند اما هنوز نتوانستهاند از کشور خارج شوند.
در نهایت پاریس که حمایت متحدان خود را برای مقاومت در برابر این تصمیم از دست داده بود، از مخالفت دست کشید و وزیر خارجه فرانسه رسما اعلام کرد که نمیتوان در مقابل مرگ هزاران معترض بیتفاوت بود.
ایالات متحده که در سال ۲۰۱۹ میلادی سپاه پاسداران را به عنوان یک گروه تروریستی معرفی کرده، اتحادیه اروپا را برای پیروی از این سیاست تحت فشار قرار داده بود. یک مقام دولتی فرانسه گفت که پاریس «تبادل نظر بسیار زیادی با آمریکاییها» درباره ایران داشته است.
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا روز چهارشنبه هشدار داد که «زمان برای رژیم ایران رو به اتمام است» و «ناوگان عظیم» این کشور «به سرعت و با قدرت» به سمت ایران در حرکت است.