در روسیه، درخواستها برای کمک فوری برای مهاجرت، از ماه ژوئیه هشت برابر شده و جستجوی عبارات «چگونه خارج شویم» و «بسیج» در اینترنت نیز به اوج خود در مقایسه با سال ۲۰۲۳ رسیده است.
بنا بر گزارش پروژه ضدجنگ «آرک»، شمار قابل توجهی از روسها از ترس بسیج نظامی جدید و پیش از اعمال احتمالی محدودیتهایی برای خروج، در حال ترک کشورشان هستند و از ابتدای تابستان شمار درخواستهای کمک اضطراری و مشاوره مهاجرت از روسیه، تقریبا هشت برابر شده است.
آگهی
آگهی
تلاش برای خروج از کشور در حالی در جریان است که انتخابات دومای روسیه از روز جمعه آغاز شده و تا یکشنبه ادامه دارد.
منتقدان کرملین و چند دولت غربی، مسکو را متهم کردهاند که قصد دارد پس از پایان رایگیری انتخابات، فراخوان جدیدی را جهت تقویت نیروهای خود در جنگ تمامعیار علیه اوکراین صادر کند و تا کنون صدور این فراخوان را به تعویق انداخته تا از تاثیر منفی آن بر انتخابات جلوگیری کند.
با این وجود ولادیمیر پوتین شایعات مربوط به بسیج را رد میکند و آنها را «مزخرف» مینامد.
یان اسلوویتسکی، فعال حقوق بشر و هماهنگکننده پروژه «آرک» میگوید موج کنونی حاصل درسهایی است که از سال ۲۰۲۲ گرفته شده است.
او از ایروان، جایی که به تازهواردها کمک میکند، گفت: «از اواسط ژوئیه، موج وحشت در روسیه رو به افزایش است که با احساس خطر از بسیج، کمبود سوخت و نبود دسترسی به اینترنت مرتبط است.»
او افزود: «مردم اینبار زودتر کشور را ترک میکنند چون دیدهاند در موجهای قبلی چه اتفاقی افتاد. ارمنستان نیز با یک بحران مهاجرتی روبهرو است؛ اگر نگوییم همین حالا در دل آن قرار دارد.»
افزایش جستجوهای آنلاین برای مهاجرت
به گفته سازمانهایی که به روسها برای مهاجرت کمک میکنند، شمار درخواستهای روزانه برای کمک به جابهجایی، از حدود ۷۰ مورد در ماه ژوئیه به ۱۲۰ مورد رسیده است.
بر اساس تحلیل رسانههای مستقل روسی، جستوجوها در یاندکس و گوگل برای عباراتی مثل «چطور از کشور خارج شویم» و «بسیج» در تابستان و ده روز نخست سپتامبر به بالاترین سطح خود از اوایل ۲۰۲۳ رسیده است.
نشانههای آمادهسازی برای احتمال فراخوان جدید از هماکنون دیده میشود. دهها هزار نفر اخطاریههای بسیج دریافت کردهاند که در آن، مراحل لازم در صورت فراخوان توضیح داده شده و سامانه الکترونیکی احضاریهها راه افتاده است که براساس آن، به محض صدور احضاریه، ممنوعیت خروج به طور خودکار اعمال میشود.
اوایل سپتامبر، ماموران کنترل گذرنامه در کراسنودار، یک جوان ۲۴ ساله اهل منطقه روستوف را که خدمت سربازی خود را در سال ۲۰۲۴ تمام کرده بود بازداشت کردند و برگهای به او دادند که خروجش از کشور را ممنوع میکرد؛ این نخستین مورد ثبتشده از این دست در آن مرز بود.
دانییل نئونوف، نامزد پیشین برای نمایندگی در دومای روسیه، خروج خود را در آخرین لحظه توصیف کرد. او گفت: «اگر یک یا دو روز دیگر صبر کرده بودم، خیلی محتمل بود که دیگر اجازه خروج به من ندهند؛ چون خروج من را مسدود میکردند. من احضاریه الکترونیکی دریافت کردم، اما در نهایت توانستم از کشور خارج شوم.»
به گزارش رسانههای بینالمللی، ترس از بسیج به میان اعضای نخبگان و کارکنان دفاتر نظام وظیفه هم سرایت کرده است، به طوری که گفته میشود شماری از مسئولان شروع به باز کردن حسابهای بانکی در خارج و انتقال داراییهای خود به خارج کردهاند.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین در ماه اوت با استناد به دادههای اطلاعاتی، نسبت به خطر بسیج جدید در روسیه هشدار داد.
کییف از طرحی در کرملین سخن گفت که براساس آن قرار است تا پایان سال، چند صد هزار روس دیگر به سرعت فراخوانده شوند و سال بعد نیز دستکم همین تعداد دوباره بسیج شوند. مسکو این ادعاها را نه تایید و نه تکذیب کرده است.
اول کشورهای همسایه
موج تازه عمدتا به مقاصدی روانه میشود که نیاز به ویزا ندارند از جمله ارمنستان، گرجستان و قزاقستان. ایروان در روزهای اخیر اعلام کرده آماده است به روسهایی که وارد این کشور میشوند کمک کند.
ابعاد دقیق موج کنونی مشخص نیست، اما احتمالا از خروج گسترده سال ۲۰۲۲ کمتر است؛ زمانی که به گفته برآوردهای مستقل، بین ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار نفر ظرف چند هفته پس از اعلام بسیجی محدودتر، روسیه را ترک کردند.
آن بسیج هرگز به طور رسمی لغو نشد و کسانی که آن زمان فراخوانده شدند نیز هنوز ترخیص نشدهاند.
یک کارشناس بازاریابی ۲۸ ساله که به دلایل امنیتی نامش فاش نشده، گفت: «ترک روسیه برای من بسیار غمانگیز است. خانوادهام اینجا زندگی میکنند، پدربزرگ و مادربزرگ سالخوردهام اینجا هستند. نامزدم هم اینجاست، او هنوز در دوران رزیدنسی پزشکی است و برای من بسیار سخت است که او را تنها بگذارم.»
انتخابات دومای روسیه که از ۱۸ تا ۲۰ سپتامبر برگزار میشود، تنها شامل احزابی است که از جنگ مسکو در اوکراین حمایت میکنند. حزب «یابلکو» که در برنامه خود بر آتشبس فوری و آغاز مذاکرات صلح تاکید کرده بود، در ماه اوت با حکم دیوان عالی از حضور در انتخابات منع شد.