ایالات متحده پیشتاز مطلق مراکز داده در جهان است و بیش از دو برابر مجموع اتحادیه اروپا مرکز دارد. آلمان و بریتانیا بالاتر از چین قرار گرفتهاند. یورونیوز نکست تعداد این مراکز و عوامل جذب سرمایهگذاری را بررسی میکند.
مراکز داده ستون فقرات هوش مصنوعی به شمار میروند و همه چیز، از درخواستهای چتباتهای هوش مصنوعی گرفته تا ویدیوهای پخش جریانی و پروندههای ذخیرهشده در فضای ابری، را تغذیه میکنند.
آگهی
آگهی
اینها تاسیسات بزرگی هستند که سرورها، سامانههای ذخیرهسازی و تجهیزات شبکه مورد استفاده برای ذخیره، پردازش و توزیع داده را در خود جای میدهند. هرچه مراکز داده بیشتر باشد، ظرفیت هوش مصنوعی هم بیشتر است، اما انرژی بسیار زیادی مصرف میکنند و به زمین گستردهای نیاز دارند.
گزارش «شاخص هوش مصنوعی 2026» که توسط موسسه استنفورد برای هوش مصنوعی انسانمحور منتشر شده، مراکز داده را «محل استقرار توان پردازشی» توصیف میکند. این گزارش تاکید میکند که «ظرفیت، توزیع جغرافیایی و زنجیرههای تامین زیرساختی آنها تعیین میکند چه سامانههای هوش مصنوعی و در کجا میتواند ساخته شود».
کدام کشورها بیشترین تعداد مراکز داده را در جهان در خود جای دادهاند؟ چند مرکز داده در اروپا قرار دارد و سهم اروپا از توزیع جهانی مراکز داده چقدر است؟
پیشتازی چشمگیر آمریکا
بخش عمده زیرساخت مراکز داده جهان در تعداد محدودی کشور متمرکز شده است. بر اساس دادههای Cloudscene که در این گزارش نیز به آن استناد شده، ایالات متحده آمریکا در سال 2025 با 5,427 مرکز داده با فاصله زیاد پیشتاز است. این رقم بیش از ده برابر هر کشور دیگری است و ابعاد رهبری آمریکا در این حوزه را نشان میدهد.
آلمان و بریتانیا جلوتر از چین
دو اقتصاد بزرگ اروپایی، آلمان (529) و بریتانیا (523)، پس از آمریکا قرار میگیرند. نکته قابل توجه این است که این دو، با وجود قدرت بالای چین به عنوان یک قطب فناوری و نوآوری، بالاتر از چین قرار دارند؛ کشوری که 449 مرکز داده را در خود جای داده است.
کانادا (337)، فرانسه (322) و استرالیا (314) دیگر کشورهایی هستند که بیش از 300 مرکز داده دارند. هلند نیز با 298 مرکز به این سطح نزدیک است.
بیشتر کشورهای باقیمانده هر یک کمتر از 300 مرکز داده دارند.
روسیه (251) و ژاپن (222) ده کشور نخست از نظر تعداد مراکز داده را تکمیل میکنند. برزیل و مکزیک نیز هر کدام بین 150 تا 200 مرکز داده دارند.
مجموع اتحادیه اروپا کمتر از نصف آمریکا
کشورهای اتحادیه اروپا در مجموع میزبان 2,269 مرکز داده هستند؛ یعنی معادل 42 درصد کل مراکز داده در آمریکا. با احتساب بریتانیا، این رقم به حدود 51 درصد سطح آمریکا میرسد که بار دیگر بر موقعیت بسیار قدرتمند ایالات متحده تاکید میکند.
توزیع مراکز داده در سراسر اروپا
پس از جایگاههای قدرتمند آلمان، بریتانیا، فرانسه و هلند، فقط چند کشور دیگر اروپایی هستند که بیش از 100 مرکز داده دارند: ایتالیا (168)، اسپانیا (144)، لهستان (144) و سوئیس (121).
سوئد (95)، بلژیک (81)، اتریش (68)، اوکراین (58)، ایرلند (55) و دانمارک (50) بین 50 تا 100 مرکز داده را در خود جای دادهاند.
الگوهای منطقهای در توزیع مراکز داده در اروپا به روشنی دیده میشود. اروپای غربی دست بالا را دارد، در حالی که اروپای شمالی کوچکتر است اما اهمیت راهبردی بالایی دارد. اروپای مرکزی و شرقی پراکندهتر و کمتر توسعهیافته است.
چند کشور عضو اتحادیه اروپا کمتر از 35 مرکز داده دارند. در میان کشورهای نامزد عضویت در اتحادیه اروپا، ترکیه با 35 مرکز داده پیشتاز است.
بازارهای FLAP-D
بر اساس دادههای شرکت Atlas Edge، صنعت مراکز داده اروپا عمدتا حول گروهی آشنا از شهرها متمرکز است: فرانکفورت، لندن، آمستردام، پاریس و دوبلین که به عنوان بازارهای موسوم به FLAP-D شناخته میشوند. این شهرها بیشترین سرمایهگذاری، زیرساخت و فعالیت اپراتورها را به خود جذب میکنند.
این نقاط به این دلیل بر بازار مسلطاند که مجموعهای از مراکز عمده تبادل اینترنت، تقاضای قوی از سوی بخشهای مالی و فناوری، اتصال عالی، حضور پررنگ خدمات ابری و محیطهای مقرراتی و کسبوکار باثبات را در خود جمع کردهاند.
با وجود این که کشورهای میزبان شهرهای FLAP-D در سراسر اروپا، از جمله در اتحادیه اروپا، کشورهای نامزد، اعضای انجمن تجارت آزاد اروپا (EFTA) و بریتانیا، در ردههای بالای جدول قرار دارند، ایرلند از نظر تعداد کل مراکز داده عقبتر است.
ظرفیت تعیینکننده است
این ارقام فقط تعداد مراکز داده را نشان میدهد. گزارش خاطرنشان میکند: «هرچند آمریکا پیشتازی روشنی دارد، اما رتبهبندی دیگر کشورها باید با این در نظر گرفته شود که شمار مراکز داده تفاوت در اندازه تاسیسات، ظرفیت پردازشی یا میزان بهرهبرداری را منعکس نمیکند.»
گزارش «پیشبرد بازارهای رایانش ابری و زیرساخت داده» بانک جهانی چهار عامل را تعیینکننده تصمیمگیری برای سرمایهگذاری در رایانش ابری و زیرساختهای داده برمیشمارد:
- انرژی قابل اتکا و مقرونبهصرفه
- اتصال پهنباند مقاوم و پایدار
- جغرافیای مناسب و دسترسی به زمین
- و محیط سیاسی و کسبوکار باثبات.
این گزارش نتیجه میگیرد: «کشورهای با درآمد پایین و متوسط به دلیل ضعف در زیرساختهای برق و پهنباند و نیز در قوت محیط کسبوکار خود، برای جذب سرمایهگذاری در زیرساخت مراکز داده با چالش روبهرو هستند.»