ایالات متحده به طور واضح پیشتاز جهانی مراکز داده است و بیش از دو برابر اتحادیه اروپا مرکز دارد. آلمان و بریتانیا بالاتر از چین قرار دارند. یورونیوز نکست شمار مراکز و عوامل جذب سرمایهگذاری را بررسی میکند.
مراکز داده ستون فقرات هوش مصنوعی هستند و همه چیز را از پرسوجوهای چتباتهای هوش مصنوعی گرفته تا ویدئوهای استریمشده و فایلهای ذخیرهشده در فضای ابری تامین میکنند.
آگهی
آگهی
اینها تاسیسات بزرگی هستند که سرورها، سامانههای ذخیرهسازی و تجهیزات شبکه را در خود جای میدهند؛ تجهیزاتی که برای ذخیره، پردازش و توزیع داده به کار میرود. هرچه مراکز داده بیشتر باشد، ظرفیت هوش مصنوعی هم بیشتر است، اما این مراکز انرژی بسیار زیادی مصرف میکنند و به زمین قابل توجهی نیاز دارند.
گزارش «نمایه هوش مصنوعی ۲۰۲۶» که از سوی موسسه هوش مصنوعی انسانمحور استنفورد منتشر شده است، مراکز داده را «محل استقرار توان محاسباتی» توصیف میکند. این گزارش تاکید میکند که «ظرفیت آنها، پراکندگی جغرافیایی و زنجیرههای تامین زیرساختی تعیین میکند چه سامانههای هوش مصنوعی و در کجا میتوانند ساخته شوند».
کدام کشورها بیشترین تعداد مراکز داده را در جهان در خود جای دادهاند؟ چند مرکز داده در اروپا مستقر است؟ و سهم اروپا در توزیع جهانی مراکز داده چگونه است؟
پیشتازی قاطع آمریکا
بخش عمده زیرساخت مراکز داده جهان در شمار محدودی از کشورها متمرکز است. بر اساس دادههای وبسایت Cloudscene که در این گزارش نیز به آن استناد شده، ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۲۵ با ۵۴۲۷ مرکز داده با فاصله زیاد در صدر قرار دارد. این رقم بیش از ده برابر تعداد مراکز داده در هر کشور دیگری است و ابعاد پیشتازی آمریکا را نشان میدهد.
آلمان و بریتانیا جلوتر از چین
دو اقتصاد بزرگ اروپایی، آلمان با ۵۲۹ و بریتانیا با ۵۲۳ مرکز داده، پس از آمریکا قرار دارند. قابل توجه است که این دو کشور بالاتر از چین قرار میگیرند؛ کشوری که با وجود قدرت فناوری و نوآوری، ۴۴۹ مرکز داده را میزبانی میکند.
کانادا با ۳۳۷، فرانسه با ۳۲۲ و استرالیا با ۳۱۴ مرکز داده از دیگر کشورهایی هستند که بیش از ۳۰۰ مرکز داده دارند. هلند نیز با ۲۹۸ مرکز داده به این سطح نزدیک است.
بیشتر سایر کشورها هر یک کمتر از ۳۰۰ مرکز داده دارند.
روسیه با ۲۵۱ و ژاپن با ۲۲۲ مرکز داده، فهرست ۱۰ کشور نخست از نظر تعداد مراکز داده را تکمیل میکنند. برزیل و مکزیک نیز هر یک بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ مرکز داده را در خود جای دادهاند.
مجموع اتحادیه اروپا کمتر از نیمی از آمریکا است
کشورهای عضو اتحادیه اروپا در مجموع ۲۲۶۹ مرکز داده را میزبانی میکنند؛ معادل ۴۲ درصد از مجموع آمریکا. اگر بریتانیا را هم اضافه کنیم، این رقم به حدود ۵۱ درصد سطح آمریکا میرسد؛ موضوعی که بار دیگر بر موقعیت مسلط آمریکا تاکید میکند.
توزیع مراکز داده در سراسر اروپا
پس از جایگاه قدرتمند آلمان، بریتانیا، فرانسه و هلند، تنها چند کشور دیگر اروپایی بیش از ۱۰۰ مرکز داده دارند: ایتالیا با ۱۶۸، اسپانیا با ۱۴۴، لهستان با ۱۴۴ و سوئیس با ۱۲۱ مرکز داده.
سوئد با ۹۵، بلژیک با ۸۱، اتریش با ۶۸، اوکراین با ۵۸، ایرلند با ۵۵ و دانمارک با ۵۰ مرکز داده، بین ۵۰ تا ۱۰۰ مرکز داده را میزبانی میکنند.
الگوهای منطقهای در توزیع مراکز داده در اروپا کاملا مشهود است. اروپای غربی دست بالا را دارد، در حالی که اروپای شمالی کوچکتر اما از نظر راهبردی مهم است. اروپای مرکزی و شرقی پراکندهتر و کمتر توسعهیافتهاند.
چند کشور عضو اتحادیه اروپا کمتر از ۳۵ مرکز داده دارند. در میان کشورهای نامزد عضویت، ترکیه با ۳۵ مرکز داده در صدر قرار دارد.
بازارهای FLAP-D
صنعت مراکز داده اروپا حول مجموعهای شناختهشده از شهرها متمرکز شده است: فرانکفورت، لندن، آمستردام، پاریس و دوبلین که به بازارهای موسوم به FLAP-D معروفاند. به گفته شرکت Atlas Edge، بیشتر سرمایهگذاریها، زیرساختها و فعالیت اپراتورها به این شهرها جذب میشود.
این نقاط به این دلیل غالباند که مجموعهای از مراکز اصلی تبادل اینترنت، تقاضای قوی از سوی بخشهای مالی و فناوری، اتصال عالی، حضور پررنگ خدمات ابری و محیطهای باثبات مقرراتی و کسبوکار را در خود جمع کردهاند.
با وجود آنکه کشورهای FLAP در میان اغلب رتبههای برتر اروپا، شامل اتحادیه اروپا، کشورهای نامزد، کشورهای عضو انجمن تجارت آزاد اروپا (EFTA) و بریتانیا قرار دارند، ایرلند از نظر تعداد کل مراکز داده عقبتر است.
ظرفیت حرف اول را میزند
این آمار تنها تعداد مراکز داده را نشان میدهد. این گزارش یادآور میشود که «هرچند آمریکا پیشتازی روشنی دارد، رتبهبندی سایر کشورها باید با این درک ارزیابی شود که شمار مراکز داده تفاوتهای اندازه تاسیسات، ظرفیت محاسباتی یا میزان استفاده را منعکس نمیکند».
بر اساس گزارش «پیشبرد بازارهای زیرساخت ابری و داده» بانک جهانی، چهار عامل تصمیمگیری برای سرمایهگذاری در زیرساختهای ابری و داده را تعیین میکند:
- انرژی قابل اتکا و مقرونبهصرفه
- اتصال پهنباند مقاوم
- جغرافیای مناسب و دسترسی به زمین
- و محیط سیاسی و کسبوکار باثبات
این گزارش نتیجه میگیرد که «کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط به دلیل ضعف در زیرساختهای برق و پهنباند و همچنین ضعف در کیفیت محیط کسبوکار خود، برای جذب سرمایهگذاری در زیرساخت مراکز داده با چالش روبهرو هستند».