دنبالهدار میانستارهای ۳I/ATLAS روز ۱۹ دسامبر به نزدیکترین فاصله خود از زمین میرسد و این فرصت را در اختیار اخترشناسان میگذارد تا پیش از آنکه این مهمان مرموز برای همیشه منظومه شمسی را ترک کند، آن را از فاصلهای نزدیکتر بررسی کنند.
دنبالهدار میانستارهای «3I/ATLAS» قرار است روز جمعه ۱۹ دسامبر به نزدیکترین فاصله خود از زمین برسد و پیش از آنکه برای همیشه منظومه شمسی را ترک کند، فرصت محدودی را در اختیار اخترشناسان بگذارد تا این مهمان مرموز را با جزئیات بیشتری رصد کنند.
3I/ATLAS که سومین جرم میانستارهای تأییدشده در تاریخ رصدهای نجومی به شمار میرود، بنا بر اعلام آژانس فضایی اروپا (ESA)، هرگز به فاصلهای کمتر از ۲۶۹ میلیون کیلومتر از زمین نخواهد رسید؛ فاصلهای که تقریباً دو برابر فاصله متوسط زمین تا خورشید است.
دانشمندان تأکید میکنند که عبور این دنبالهدار از بخش درونی منظومه شمسی هیچ خطری برای زمین یا دیگر سیارات ایجاد نمیکند.
این جرم آسمانی نخستینبار در اول ژوئیه توسط تلسکوپ سامانه هشدار برخورد سیارکها با زمین (ATLAS) در منطقه ریو اورتادو در شیلی شناسایی شد. ویژگیهای غیرمعمول و مسیر حرکتی خاص این دنبالهدار، موجی از هیجان در فضای مجازی ایجاد کرده و حتی به شکلگیری نظریههایی، از جمله گمانهزنی درباره منشأ فرازمینی آن، انجامیده است.
اخترشناسان به دنبال چه هستند؟
دنبالهدارهای میانستارهای اجرامی بسیار نادر و بهاصطلاح «بیگانه»اند که اطلاعات ارزشمندی درباره چگونگی شکلگیری جهانها در ورای منظومه شمسی ما در خود دارند.
رصد چنین جرمی از فاصلهای نسبتاً نزدیک، فرصتی کمنظیر برای دانشمندان فراهم میکند تا «کُما» یا هاله درخشان گاز و غباری را که با گرم شدن دنبالهدار بر اثر تابش خورشید آزاد میشود، بررسی کنند.
این مشاهدات میتواند به درک بهتر چگونگی شکلگیری دنبالهدارها و سیارات در اطراف ستارگان دیگر در سراسر کیهان کمک کند.
دانشمندان تاکنون تصاویر بیسابقهای از3I/ATLAS با استفاده از تلسکوپهای زمینی ثبت کردهاند؛ از جمله تلسکوپ پرتو ایکس «XMM-Newton» متعلق به آژانس فضایی اروپا.
نخستین تصاویر یک دنبالهدار میانستارهای در نور پرتو ایکس، درخششی پراکنده را پیرامون هسته این جرم نشان داد؛ یافتهای که به یک پرسش قدیمی پاسخ میدهد: آیا دنبالهدارهای میانستارهای نیز مانند دنبالهدارهای منظومه شمسی ما در پرتو ایکس میدرخشند یا خیر.
چطور میتوانید ۳I/ATLAS را هنگام عبور از کنار زمین دنبال کنید؟
متاسفانه برای ستارهدوستان، مسیر حرکت ۳I/ATLAS هنوز آنقدر از زمین دور است که با چشم غیرمسلح دیده نمیشود.
خبر خوب اینکه در نزدیکترین فاصله، ۳I/ATLAS در آسمان پیش از طلوع حتی با یک تلسکوپ کوچک قابل رصد است. به گفتهی ناسا، تا بهار ۲۰۲۶ قابل مشاهده خواهد ماند و شبیه ستارهای کمی پرنورتر به نظر میرسد.
میتوانید مکان دقیق ۳I/ATLAS را بهصورت زنده روی نقشهی تعاملی آژانس فضایی اروپا ببینید.
همچنین میتوانید نزدیکشدن ۳I/ATLAS را بهصورت آنلاین در یک پخش زندهی رایگان که پروژهی تلسکوپ مجازی میزبان آن است دنبال کنید. اگر هوا مساعد باشد، این پخش زنده ساعت ۵ صبح به وقت اروپا مرکزی (۰۴:۰۰ به وقت جهانی) در ۱۹ دسامبر آغاز میشود.