بررسی دادههای مربوط به میلیاردها دوز واکسنهای mRNA شواهد قانعکنندهای نشان میدهد که این فناوری ایمن و در برابر بیماریهای عفونی بسیار موثر است و پژوهشگران خواستار تمرکز بر بهبود دسترسی شدهاند.
بهگفته این مرور (منبع به زبان انگلیسی) که در نشریه پزشکی لانست منتشر شده است، واکسن mRNA که نخستین بار در مقیاسی گسترده طی همهگیری کووید ۱۹ بهکار گرفته شد، همچنان در پیشگیری از بیماری شدید بسیار موثر است و عوارض ناخواسته جدی در آن همچنان نادر است.
آگهی
آگهی
برخلاف واکسنهای سنتی، واکسنهای mRNA دستورالعملهای ژنتیکی را به سلولها میرسانند تا آنها را وادار کنند یک پروتئین ویروسی بیزیان تولید کنند؛ روشی که سیستم ایمنی را آموزش میدهد بدون آنکه در DNA فرد تغییری ایجاد شود، عفونتها را شناسایی و با آنها مقابله کند.
این مرور علمی نشان داد که واکسنها در برابر عفونت اثباتشده SARS-CoV-2 حدود ۸۷ درصد، در جلوگیری از بستری شدن ۹۳ درصد و در پیشگیری از مرگ در فاصله ۱۴ تا ۴۲ روز پس از تزریق، ۹۴ درصد موثر بودهاند. میزان حفاظت در گذر زمان کاهش پیدا میکند، اما دوزهای تقویتی بخش زیادی از ایمنی از دسترفته را بازمیگردانند.
عوارض جانبی جدی از جمله التهاب عضله قلب (میوکاردیت)، التهاب پرده قلب (پریکاردیت) و آنافیلاکسی بسیار نادر گزارش شدهاند. بیشتر واکنشها مانند درد بازو، خستگی و تب خفیف تا متوسط بوده و ظرف چند روز برطرف شدهاند.
پژوهشگران گفتند: «در میان میلیاردها دوز تزریقشده، رویدادهای ناگوار جدی همواره نادر، بهخوبی شناسایی شده و در مقابل حفاظتی چشمگیر که در برابر بیماری شدید، بستری شدن و مرگ ایجاد میشود، ناچیز بوده است.»
بهگفته این گزارش، اثربخشی واکسنهای mRNA در گروههای سنی مختلف، در دوران بارداری و در میان جمعیتهای دارای ضعف ایمنی نیز نشان داده شده و این واکسنها را به پلتفرمی تاییدشده از نظر بالینی و قابل تطبیق بدل کرده است.
پژوهشگران میگویند فراتر از بیماریهای عفونی، این پلتفرم میتواند پایهای برای رویکردهای شخصیسازیشدهتر در درمان سرطان باشد؛ بهگونهای که واکسنها بر اساس ویژگیهای هر بیمار و هر تومور طراحی شوند.
مانیش سادارنگانی، نویسنده همکار از دانشگاه بریتیش کلمبیا و موسسه تحقیقاتی بیمارستان کودکان بیسی، گفت: «واکسنهای mRNA پیش از این نحوه واکنش ما به بیماریهای نوپدید را دگرگون کردهاند و با ادامه نوآوری و پایش سختگیرانه ایمنی، میتوانند سالها محرک پیشرفت در طب پیشگیرانه و درمان سرطان باشند.»
به لطف گزینههای جدید ذخیرهسازی، مانند نگهداری در دماهای بالاتر و خشککردن انجمادی، واکسنها میتوانند سریعتر به مناطق دورافتاده برسند و میزان دورریز را کاهش دهند.
با این حال پژوهشگران تاکید میکنند که پیشرفتهای علمی بهتنهایی دسترسی عادلانه را تضمین نخواهد کرد.
رابین شاتاک، نویسنده همکار از امپریال کالج لندن، گفت: «گسترش ظرفیت تولید و تضمین دسترسی عادلانه در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط برای آنکه واکسنهای mRNA بتوانند وعده خود را به عنوان یک منفعت عمومی جهانی محقق کنند، ضروری است.»
او گفت سرمایهگذاری بیشتر در انتقال فناوری، تولید محلی و تقویت نظامهای نظارتی میتواند زنجیرههای تامین را کوتاهتر کند، هزینهها را کاهش دهد و کمک کند کشورها در بحرانهای بهداشتی آینده سریعتر به واکسنها دسترسی پیدا کنند.