جدال تازه بین اتحادیه اروپا و بینال ونیز؛ توقف بودجههای اروپایی، شکایت حقوقی بنیاد برگزارکننده و انتقادهای شدید دولت ایتالیا
کمیسیون اروپا لغو کمکمالی دو میلیون یورویی اختصاصیافته به بنیاد لابیناله ونیز را تایید کردهاست و بدینترتیب جبهه تازهای از تنش میان بروکسل و یکی از مهمترین نهادهای فرهنگی ایتالیا گشودهاست.
آگهی
آگهی
این تصمیم، که روز سهشنبه پس از ارزیابی حقوقی و بنا بر توصیه کمیسیون از سوی آژانس اجرایی اروپایی آموزش و فرهنگ (Eacea) رسمیت یافته، به مشارکت جنجالی روسیه در بینال هنر ۲۰۲۶ گره خوردهاست.
به گفته مقامهای اجرایی اروپا، رویدادهای فرهنگی که با منابع اتحادیه حمایت میشوند باید ارزشهای دموکراتیک، گفتوگو، تنوع و آزادی بیان را ترویج و پاسداری کنند، اصولی که به گفته آنها «در روسیه امروز رعایت نمیشوند». بروکسل با این استدلال قطع کمکمالی اروپایی را توجیه کردهاست.
چرا بروکسل تصمیم به قطع کمکمالی گرفت
این ماجرا از بازگشت روسیه به بینال ونیز برای نخستینبار از آغاز تهاجم به اوکراین در سال ۲۰۲۲ آغاز شد.
پاویون روسیه، که مالک آن دولت روسیه است، میزبان پروژه اجرایی و موسیقایی «درخت ریشه در آسمان دارد» است؛ پروژهای که حدود پنجاه هنرمند منتخب مقامهای مسکو آن را اجرا کردهاند. هرچند پاویون برای عموم بسته مانده، این چیدمان هنری از بیرون و از طریق صفحهنمایش بزرگی قابل مشاهده بودهاست.
این انتخاب موجی از اعتراض شدید از سوی اوکراین و شماری از هنرمندان، کیوریتورها و فعالان فرهنگی بینالمللی برانگیخت؛ آنها مسکو را متهم کردند که حضور در بینال را به ابزاری برای تبلیغات فرهنگی و «جنگ ترکیبی» تبدیل کردهاست. کییف همچنین به روابط ادعایی کیوریتور پاویون با صنعت جنگافزارسازی روسیه اعتراض کردهاست.
کمیسیون اروپا در ماههای گذشته به این بنیاد هشدار دادهبود که این انتخاب میتواند به تعلیق کمکهای مالی اتحادیه منجر شود. بروکسل پس از آنکه توضیحات ارائهشده از سوی بینال را ناکافی تشخیص داد، تصمیم گرفت کمکمالی را به طور کامل لغو کند.
بیناله: «از مواضع خود دفاع خواهیم کرد»
بنیاد لابیناله ونیز اعلام کردهاست که علیه این اقدام شکایت خواهد کرد.
این نهاد در اطلاعیهای تاکید میکند که این تصمیم «مدتها پیش اعلام شدهبود» و بار دیگر میگوید آماده است در نهادهای ذیصلاح از مواضع خود دفاع کند.
بیناله همچنین تاکید میکند که کمکمالی اروپا به رویداد هنری مورد مناقشه مربوط نبود، بلکه به فعالیتهای بخش سینما و بهویژه برنامههای Biennale College و Venice Production Bridge اختصاص داشت.
بنیاد اعلام کردهاست: «این کمکمالی، فعالیتهایی را همپوشانی میکرد که هیچ ربطی به مشارکت روسیه در بینال هنر ندارد» و توضیح دادهاست که این اقدام «هیچ تاثیر چشمگیری بر بودجه، تراز مالی و برنامههای از پیش تعیینشده ندارد و همه آنها کاملا پابرجا میمانند».
واکنش دولت: بورگونزونی به بروکسل حمله میکند
واکنش دولت ایتالیا فوری بود. لوچیا بورگونزونی، معاون وزارت فرهنگ، حمایت کامل خود را از تصمیم بیناله برای اعتراض به این اقدام اروپایی اعلام کردهاست.
بورگونزونی گفت: «در استدلالهای Eacea مشخص نشده که چه عناصر میتوانند چنین تصمیم سنگینی را توجیه کنند. بار دیگر با یک حمله سیاسی و ایدئولوژیک شرمآور روبهرو هستیم علیه نهادی که کارش فرهنگ است و حاضر نیست به ابزاری در دست کسانی تبدیل شود که از درون اتحادیه اروپا زورگویی میکنند».
در روزهای گذشته، دیگر چهرههای راست میانه نیز از تصمیم بروکسل انتقاد کردهاند. لوکا زایا، رئیس منطقه ونتو، لغو این کمکمالی را «غیرقابلقبول» خوانده و تاکید کردهبود که هنرمندان را نمیتوان «سربازان» دولتهایشان دانست و فرهنگ باید حتی در دوران بحرانهای بینالمللی هم فضایی برای مواجهه و گفتوگو باقی بماند.
ماجرایی ادامهدار
پرونده بینال یکی از حساسترین گرهگاههای میان سیاست خارجی، فرهنگ و بودجههای اروپایی از زمان آغاز جنگ در اوکراین بهشمار میرود.
بروکسل بار دیگر تاکید میکند که بودجههای اتحادیه باید با ارزشهای بنیادین اتحادیه اروپا همخوان باشند، در حالی که این بنیاد بر استقلال فرهنگی خود پافشاری میکند و ارتباط دادن کمکمالی اروپایی اختصاصیافته به فعالیتهای سینمایی با مشارکت پاویون روسیه در بینال هنر را رد میکند.
رویارویی اکنون قرار است به عرصه حقوقی کشیده شود؛ شکایت اعلامشده از سوی بیناله میتواند فصل تازهای در مناقشه میان این نهاد ونیزی و کمیسیون اروپا بگشاید.