طبق نظرسنجی جهانی SThree، بیش از یکسوم متخصصان STEM از شرکتهای رقیب برای مشاغل خارجی پیشنهاد میگیرند. کیفیت زندگی بهتر و حقوق بالاتر مهمترین دلایل جابهجایی است.
در حالیکه کسبوکارها برای جلوتر ماندن رقابت میکنند، شرکتهای فناوری بیش از پیش در حال جذب استعداد از یکدیگر هستند.
طبق گزارش تازهای از شرکت تامین نیروی انسانی SThree، دولتها نیز در علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) بهطور گسترده سرمایهگذاری میکنند چون برای دستیابی به تخصص جهانی رقابت دارند.
بیش از یکسوم از متخصصان STEM شرکتکننده در این پیمایش (35 درصد) گفتهاند شرکتهای رقیب در یک سال گذشته درباره نقشهای کاری در خارج از کشور با آنان تماس گرفتهاند.
تیمو لِهنه، مدیرعامل SThree، گفت: «همه کشورهای بزرگ حوزه STEM روی دانشمندان، مهندسان، نوآوران و فناوران حساب باز کردهاند تا اقتصادهای خود را تقویت کنند. این وضعیت به جابهجاییهای عظیم افراد منجر شده و عمدتا استعدادهای فنی برتر جذب نقشها در اقتصادهای توسعهیافته حوزه STEM میشوند.»
گزارش نیروی کار STEM ابعاد جذب نیروی متخصص از رقبا را در شش اقتصاد بزرگ این حوزه نشان میدهد: ایالات متحده، ژاپن، بریتانیا، آلمان، هلند و امارات متحده عربی (UAE).
در مجموع، این شش کشورِ مورد تمرکز حدود نیمی از هزینههای جهانی تحقیق و توسعه (R&D) و ثبت بینالمللی حق اختراع را به خود اختصاص میدهند و اهمیتشان را در چشمانداز جهانی STEM برجسته میکنند. این نظرسنجی 5,391 بزرگسال را پوشش داد و در ژوئیه و اوت 2025 انجام شد.
سهم کارکنان STEM که برای نقشهای خارج از کشور با آنان تماس گرفته شده، بسته به کشور متفاوت است. امارات و ژاپن در دو سر طیف قرار دارند؛ بهترتیب 56 درصد و 5 درصد. سه کشور اروپایی نزدیک به میانگین کلی 35 درصد هستند. هلند با 44 درصد بیشترین سهم را دارد و پس از آن آلمان با 37 درصد قرار میگیرد. در بریتانیا، 31 درصد از کارکنان STEM در 12 ماه منتهی به زمان نظرسنجی مورد تماس قرار گرفتهاند.
این ارقام محل زندگی کارکنان را نشان میدهد، نه تابعیت آنان.
بهگفته گزارشرقابت شدید برای جذب دانشمندان، مهندسان و فناوران با رشد جهانی سیاستهای تجاری و صنعتی حمایتی تقویت شده و مشوق سرمایهگذاری عمومی عظیم در فناوری است.
از هر پنج کارمند STEM، یک نفر در 2026 راهی خارج میشود
این نظرسنجی نشان میدهد از هر پنج کارمند STEM، یک نفر (19 درصد) قصد دارد در 12 ماه آینده به خارج نقل مکان کند یا روند آن را آغاز کرده است. هلند با 30 درصد در رتبه دوم قرار دارد، پس از امارات با 34 درصد. این رقم در آلمان 22 درصد و در بریتانیا 13 درصد است.
لِهنه گفت: «حرفهایهای STEM تنها برای دستمزدهای بالاتر جابهجا نمیشوند، بلکه برای کیفیت زندگی، توسعه حرفهای و تعادل نیز. رقابتپذیری دیگر فقط به حقوقها محدود نیست؛ مهمتر ایجاد شرایطی است که مردم بخواهند آیندهشان را در آن بسازند.»
در میان کسانی که برای کار قصد مهاجرت دارند یا روند آن را آغاز کردهاند، بیش از نیمی (57 درصد) از هماکنون پیشنهاد شغلیِ جدید را پذیرفتهاند.
این نشان میدهد تا 11 درصد از نیروی کار جهانی STEM ممکن است طی 12 ماه آینده در حال جابهجایی باشند. این دوره اواخر 2025 و عمدتا 2026 را در بر میگیرد.
چه انگیزههایی کارکنان را به جستوجوی فرصتهای خارج از کشور سوق میدهد؟
کارکنان STEM به دلایل متعددی از جمله اهداف حرفهای، اهداف سبک زندگی و فشارهای اقتصادی به رفتن به خارج ترغیب میشوند. برای کسانی که به جابهجایی فکر میکنند، دو عامل برجسته است: کیفیت زندگی بهتر و دستمزدهای بالاتر.
یکسوم پاسخدهندگان (32 درصد) «کیفیت زندگی بهتر» را علت جابهجایی عنوان کردهاند و این رقم در بریتانیا به 44 درصد میرسد که نشان میدهد افراد از سبک زندگی موجود رضایت ندارند.
در سطح جهانی، مشوقهای مالی همچنان برای یکسوم دیگر (31 درصد) کشش قابلتوجهی دارند که شاید بازتاب تداوم اثر فشارهای تورمی اخیر باشد.
در میان کشورهای مورد تمرکز، پاسخدهندگان در امارات (39 درصد) و بریتانیا (38 درصد) بیش از دیگران گفتهاند برای دستمزد بهتر جابهجا میشوند.
تعادل بهتر کار و زندگی سومین عامل اثرگذار است و بریتانیا با 33 درصد بیشترین سهم را ثبت کرده است.
به کجا میروند؟
گزارش نشان میدهد جابهجاییها همپوشاناند: استعدادها از امارات به اروپا، بریتانیا و آمریکای شمالی حرکت میکنند، در حالیکه متخصصان STEM در بریتانیا به اروپا، استرالیا و آمریکا نگاه میکنند. کارکنان در آمریکا نیز اغلب به دنبال فرصتهایی در اروپا، بریتانیا و کانادا هستند.
در آلمان، 39 درصد از رهبران STEM در سال گذشته خروج استعدادها به کشورهای دیگر را تجربه کردهاند. سه مقصد اصلی آمریکا، سوئیس و کانادا بوده است.
برای کسانی که راهی آمریکا میشوند، انگیزههای اصلی دستمزدهای بالاتر و فراوانی فرصتهای شغلی و پژوهشی بود، بهویژه در بخشهای فناوری اطلاعات و فناوری.
برای کسانی که سوئیس را انتخاب میکنند، عوامل کلیدیِ جذب دستمزدهای بالاتر و صنعت قدرتمند فناوری دارویی بوده است.
در مقابل، کسانی که کانادا را برگزیدهاند، به کیفیت زندگی، سیاستهای مهاجرتیِ دوستانه و قطبهای پویا فناوری جذب شدهاند.
گزارش نتیجه گرفت: «حاصل کار خروج یکسویه مغزها نیست، بلکه مبادله جهانی تخصص است.»