مرکز تفسیری «استادو نوو» در ساختمان یک دبستان قدیمی در زادگاه دیکتاتور پرتغالی قرار دارد و به مطالعه رژیم و جنبشهای مقاومت اختصاص یافته است.
پس از دو دهه پیشرفت و عقبنشینی همراه با جنجال، مدرسه و سالن غذاخوری سابق «سالازار»، در روستای ویمئیرو، جایی که دیکتاتور آنتونیو د الیویرا سالازار در آن متولد شد، جای خود را به «مرکز تفسیر استادو نوو، رژیم و مقاومت» (CIEN - RR) داده است.
این دبستان قدیمی در شهرستان سانتا کومبا داؤ که بین سالهای ۱۹۳۷ و ۱۹۴۰ ساخته شده بود، روز ۲۳ اکتبر بار دیگر درهای خود را گشود تا تاریخ رژیم استادو نوو، سانسور و مقاومت در برابر دیکتاتوری را روایت کند.
مسئولیت هماهنگی علمی این فضا بر عهده انجمن «افمرا» است که به ابتکار تاریخنگار ژوزه پاشکو پریرا تاسیس شده و هدفش گردآوری و انتشار مجموعهها، آرشیوها، کتابها، نشریات، دستنوشتهها، جزوهها، عکسها و اشیای مربوط به تاریخ معاصر است.
این مرکز تفسیری قرار است میزبان نمایشگاهها، مناظرهها، کنفرانسها و فعالیتهای پژوهشی باشد و همچنین یک کتابخانه موضوعی و اتاق مراجعه در آن پیشبینی شده است. هدف این است که اسناد و موادی در دسترس قرار گیرد که به درک زندگی در دوران استادو نوو کمک کند، بیآنکه پیوند تاریخی این ساختمان با شخص سالازار پنهان شود.
این دبستان قدیمی هنوز هم عناصری مربوط به همان دوره را حفظ کرده است. به گفته مسئولان طرح، حفظ این فضا و نشانهها بخشی از کار تفسیر تاریخی است، نه تبدیل آن به نوعی ادای احترام.
نخستین نمایشگاه با عنوان «فقط آنچه میدانیم که وجود دارد، وجود دارد، سانسور در دوران استادو نوو» که مواد گردآوریشده از مجموعه انجمن افمرا را دربر میگیرد، به سازوکارهای کنترل اطلاعات و بیان فرهنگی در دوران دیکتاتوری، از جمله در مطبوعات، ادبیات و موسیقی، میپردازد.
خبرگزاری لوسا نقل کرد که آلبرتو سانتوش، دبیر دولت در امور فرهنگ، در نشست رسمی افتتاحیه این مرکز تاکید کرد: «مطالعه دیکتاتوری مسئولیت دموکراسی است.»
به گفته او که اظهاراتش را خبرگزاری لوسا نقل کرده است، مطالعه دیکتاتوری «در مکانی که اینچنین مستقیماً با چهره آنتونیو د الیویرا سالازار»، چهره اصلی استادو نوو، «پیوند دارد، مسئولیت مضاعفی ایجاد میکند؛ مسئولیتی برای شناختن رژیم، درک اینکه چگونه توانست آنهمه مدت دوام بیاورد، اینکه زندگی زیر سلطه آن چه معنایی داشت و اینکه چه درسی برای آینده بر جا گذاشت.»
گشایش این مرکز به فرایندی پایان میدهد که چندین دوره مدیریت شهرداری را درنوردیده و بحثهای فراوانی درباره چگونگی مواجهه با یاد سالازار در زادگاهش برانگیخته بود. این فضای جدید اکنون میکوشد خود را به عنوان مکانی برای دانش تاریخی و تأمل درباره دیکتاتوری و مقاومت در برابر آن تعریف کند، نه به عنوان موزهای اختصاصیافته به شخص حاکم پیشین.
لوئیس نونیش، معاون شهردار سانتا کومبا داؤ، نیز در گفتوگو با لوسا تصریح کرد: «ما نمیخواهیم این مرکز تفسیری را به موزهای برای دیکتاتور تبدیل کنیم، بلکه میخواهیم مرکزی ایجاد کنیم که نه فقط خود رژیم، بلکه مقاومت در برابر رژیم را هم مطالعه کند.»
کمیسیون علمی این مرکز از مارسال گریلو، ایرنه پیمِنتل، ژوزه مانوئل سوبرال، ژوزه پدرو کاستانییرا، لوئیس نونیش، ماریا ایناسیا رزولا، لویزا تیگو د الیویرا و روی فِیژو تشکیل شده است.
ژوزه پاشکو پریرا، تاریخنگار، در مراسم افتتاح این مجموعه یادآور شد که بیشتر اعضای این کمیسیون کسانی هستند که «پیش و پس از ۲۵ آوریل نقشی در دفاع از آزادی و دموکراسی داشتهاند».