غول تراشههای هوش مصنوعی رهبر آمادهای ندارد، ممکن است صدای خود را در واشنگتن از دست بدهد و در اروپا روی پروژههای بزرگی که بنیانگذارش شخصاً پیگیری کرده، شرطبندی کرده است.
به مدت ۳۳ سال، جدا کردن شرکت انویدیا از جنسن هوآنگ تقریبا ناممکن بود. این همبنیانگذار، که همیشه با کت چرمیاش شناخته میشد، شرکتی را که همراه دو دوست در یک رستوران کوچک در سیلیکون ولی راهاندازی کرده بود، به یکی از ارزشمندترین شرکتهای جهان تبدیل کرد. او جمعیتهای انبوه را به ورزشگاهها میکشاند تا رونمایی از تراشههایی را ببینند که پشت ابزارهایی مانند چتجیپیتی قرار دارند.
کنارهگیری او در روز پنجشنبه، شرکت را با پرسشی روبهرو کرده که هرگز مجبور نبوده به آن پاسخ دهد: انویدیا بدون او چگونه خواهد بود؟ او پس از آن از سمت خود کنار رفت که به رابطهای با زنی اذعان کرد که مقامهای آمریکایی معتقدند برای دستگاه اطلاعاتی چین کار میکرده و همچنین پس از انتشار گزارشهایی درباره رابطه دوم او با یکی از زیردستانش.
چه کسی هدایت شرکت را بر عهده میگیرد؟
فعلا کولیِت کرس، مدیر مالی ارشد شرکت، به عنوان مدیرعامل موقت خدمت خواهد کرد و مسئولیت مالی خود را حفظ میکند. هاروی سی. جونز، مدیرعامل پیشین شرکت نرمافزار طراحی تراشه سیناپسیس، برای نخستین بار در تاریخ شرکت سمت ریاست هیئتمدیره را بر عهده میگیرد.
کرس در سال ۲۰۱۳ میلادی پس از نزدیک به ۲۵ سال فعالیت در شرکتهایی از جمله سیسکو و مایکروسافت به انویدیا پیوست و اغلب از او به عنوان یکی از مهمترین گزینههای داخلی یاد میشود. با این حال شرکت برنامه جانشینی شناختهشدهای ندارد و هوآنگ بارها از نام بردن یک جانشین احتمالی خودداری کرده بود.
کارمم دومینگس، که مشاور ارشد هوش مصنوعی در کاخ سفید دولت بایدن بود، گفت: «فردی وجود ندارد که انگار آماده و مهیا باشد تا نفر بعدی در صف باشد.»
مارتین پیرز از رسانه فناوری «دی اینفورمیشن» گفته است که «نامزدهای داخلی آشکاری وجود ندارد». او دو گزینه احتمالی بیرونی را مطرح کرده است: لیسا سو، مدیرعامل ایاِمدی و از بستگان هوآنگ، و رِنه هاس، مدیرعامل شرکت بریتانیایی طراحی تراشه آرم. یک تحلیلگر دیگر، لیپ-بو تان، رئیس اینتل، را پیشنهاد کرده است.
فرزندان هوآنگ، مدیسن و اسپنسر، هر دو در شرکت سمتهای مدیریتی دارند. دومینگس گفت که هنوز روشن نیست تا چه حد برای در دست گرفتن اداره شرکت آمادهاند.
«پریمیوم هوآنگ»
سرمایهگذاران مدتهاست برای رهبری انویدیا مبلغی اضافه میپردازند.
استیون اینس، از شرکت مدیریت دارایی اسپیآی (SPI Asset Management)، گفت: «سرمایهگذاران عملا همزمان روی فناوری انویدیا و چشمانداز هوآنگ سرمایهگذاری کردهاند.» او افزود: «اکنون شاید لازم باشد محاسبه شود که چه میزان از این پریمیوم به یک فرد واحد گره خورده بود.»
ماندیپ سینگ، رئیس جهانی تحقیقات فناوری در بخش «بلومبرگ اینتلیجنس» (Bloomberg Intelligence)، گفت که بعید است انویدیا تحت رهبری جدید «به همان اندازه تهاجمی» عمل کند. این موضوع برای شرکتی مهم است که در رقابتی فشرده برای عرضه هر نسل تازه از تراشههای هوش مصنوعی قرار دارد.
رقبا ممکن است سود ببرند، زیرا مشتریان در پی آن باشند که سفارشهای خود را بین چند شرکت پخش کنند. چارو چَنانا از شرکت «ساکسو مارکتس» گفت که «رهبری هوش مصنوعی میتواند گستردهتر شود، به جای آنکه رونق پایان یابد» و ایاِمدی، برادکام، آلفابت و سامسونگ را به عنوان برندههای احتمالی نام برد.
نخستین آزمون روز ۱۷ نوامبر خواهد بود، زمانی که انویدیا قرار است نتایج سهماهه خود را تحت رهبری موقت اعلام کند.
پیامدها در سراسر صنعت هوش مصنوعی
نگرانی بزرگتر سرایت بحران است. انویدیا در پایه یک اقتصاد هوش مصنوعی نشسته که در آن شرکتها به صورت چرخهای یکدیگر را تأمین مالی میکنند.
دومینگس گفت: «همه شرکتهای هوش مصنوعی یا به انویدیا بدهکارند و یا به آن وابستهاند، و یک سقوط میتواند خیلیهای دیگر را هم پایین بکشد.»
چَنانا گفت که «خطر بزرگتر، اختلال در خود هزینهکرد برای هوش مصنوعی است». تأمین مالی، مخارج غولهای رایانش ابری و بازده سرمایهگذاری در هوش مصنوعی پیش از این هم تحت بررسی دقیق بود. این آشفتگی همچنین چند روز پیش از عرضه اولیه سهام شرکت هوش مصنوعی «آنثروپیک» (Anthropic) رخ میدهد؛ عرضهای که بهطور گسترده آزمونی برای میزان علاقه سرمایهگذاران به این بخش تلقی میشود.
همه نگران نیستند. سرمایهگذار شیخه میثاء بنت مکتوم گفت هرگونه اختلالی «موقتی» خواهد بود، با توجه به اکوسیستمی که انویدیا طی دههها ساخته است.
پیامدها برای اروپا
اروپا به شدت به آنچه انویدیا در ادامه انجام میدهد وابسته است. چند هفته پیش، در یک نشست سرمایهگذاری در برلین، آلمان، هوآنگ با صدراعظم فریدریش مرتس بر سر یک مشارکت هوش مصنوعی به توافق رسید. گزارش شده است که دولت فدرال مبلغی با رقم نهرقمی به یورو به این طرح اختصاص میدهد.
حدود دوازده شرکت آلمانی از جمله زیمنس، آئودی و استارتآپ «بلک فارست لبز» مستقر در فرایبورگ ایم بریگزو قرار است در این طرح مشارکت کنند.
انویدیا میگوید در سال ۲۰۲۵ میلادی نزدیک به ۱ میلیارد دلار (۹۰۰ میلیون یورو) در آلمان سرمایهگذاری کرده است. این شرکت در ماه اکتبر اعلام کرد مرکزی برای هوش مصنوعی مخصوص استارتآپها در استکهلم، سوئد ایجاد میکند.
هوآنگ شخصا از این پروژهها حمایت میکرد. هنوز روشن نیست که جانشین او تا چه حد همان اشتیاق را برای این ایده خواهد داشت که هر کشور بر پایه دادههای خود «هوش ملی» بسازد.
از دست دادن صدای خود در واشنگتن
هوآنگ مشاور غیررسمی نزدیک در زمینه هوش مصنوعی برای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا بود و سالها برای جلوگیری از محدودیت بر فروش تراشههای پیشرفته به چین لابی میکرد. سال گذشته میلادی، ترامپ اجازه صادرات تراشههای H200 انویدیا به آن کشور را صادر کرد و برخلاف نظر سیاستمداران تندرو در قبال چین در هر دو حزب عمل کرد.
با رفتن هوآنگ و در حالی که اتهامهای جاسوسی بر فراز شرکت سایه انداخته است، این نفوذ ممکن است رنگ ببازد. سناتورهای دموکرات الیزابت وارن و کریس کونز از دولت خواستهاند همه اسناد مربوط به صادرات تراشههای انویدیا به چین را حفظ کند.
پکن ادعاهای جاسوسی را رد میکند و واشنگتن را متهم کرده که از آنها به عنوان بهانهای برای یک «محاصره» فناورانه استفاده میکند. در همین حال، شرکتهای چینی در تلاشاند وابستگی خود به تأمینکنندگان آمریکایی را کاهش دهند و هوآوی خود را پاسخ چین به انویدیا معرفی میکند.