یورونیوز بیزنس بررسی میکند چگونه در بحبوحه تنشهای خاورمیانه هزینه واردات نفت اروپا افزایش یافته و چرا کارشناسان کاهش قیمتها را در کوتاهمدت محتمل نمیدانند.
کشورهای اروپایی امسال و پس از اوجگیری تنشها در خاورمیانه در فوریه ۲۰۲۶ برای واردات نفت هزینه بسیار بیشتری میپردازند. مصرفکنندگان هماکنون با قیمتهای بالاتر بنزین و گازوئیل روبهرو هستند. اکنون صورتحساب واردات اتحادیه اروپا نشان میدهد هزینهها تا چه اندازه به تندی افزایش یافته است.
در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶، اتحادیه اروپا به طور متوسط هر ماه ۲۷.۶ میلیارد یورو برای واردات نفت پرداخت کرده که ۵۵.۸ درصد بیشتر از ۱۷.۷ میلیارد یورو در هر ماه در سال ۲۰۲۵ است.
اما حجم نفت وارداتی تقریبا تغییری نکرده است. این حجم تنها ۱.۲ درصد افزایش یافت و از ۳۶.۳ میلیون تن در ماه در سال ۲۰۲۵ به ۳۶.۷ میلیون تن رسید.
به این معنی که اتحادیه اروپا هر ماه ۹.۹ میلیارد یورو بیشتر پرداخت کرده است.
هزینه هر تن نیز در همین مدت از ۴۸۷ یورو به ۷۵۰ یورو رسید و دوباره به اوج سال ۲۰۲۲ بازگشت.
چرا صورتحساب بالا میرود؟
مهمترین دلیل، افزایش قیمت نفت خام است. استاد شیائویی مو از دانشگاه داندی به یورونیوز بیزنس گفت: «میانگین ماهانه قیمت نفت خام برنت در سهماهه دوم ۲۰۲۶، ۴۹.۵ درصد بالاتر از میانگین ماهانه قیمت در سال ۲۰۲۵ است؛ یعنی افزایش ۳۴ دلار برای هر بشکه.»
او یادآور شد که در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی در روز، یعنی تقریبا ۲۰ درصد مصرف روزانه جهان، از طریق تنگه هرمز صادر میشد. او گفت: «وقتی نزدیک به ۲۰ درصد عرضه جهانی قطع شود، قیمت باید بالا برود تا بازار به تعادل برسد.»
هزینه هر تن به خوبی این روند را نشان میدهد. در سهماهه دوم ۲۰۲۶، اتحادیه اروپا برای هر تن نفت وارداتی ۷۵۰ یورو پرداخت کرده است؛ این دومین سطح بالای قیمت از سال ۲۰۲۱ تاکنون بود و تنها ۲ یورو کمتر از اوج ثبتشده در سهماهه دوم ۲۰۲۲ است.
در پایان سال ۲۰۲۵، هر تن ۴۳۵ یورو قیمت داشت. این رقم در سهماهه نخست امسال به ۴۹۸ یورو رسید و سپس در سهماهه دوم به ۷۵۰ یورو جهش کرد.
شیمن کارداس، پژوهشگر ارشد شورای روابط خارجی اروپا (ECFR)، تاکید کرد که جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران تولید و عرضه نفت به بازارهای جهانی را مختل کرده و قیمتها را بالا برده است.
او به یورونیوز بیزنس گفت: «در برخی هفتهها، عبور و مرور نفتکشها از تنگه هرمز به سطح پیش از جنگ بازمیگردد و بعد دوباره کاهش مییابد.»
کارداس گفت این اختلالها ضربه سنگینی به اتحادیه اروپا میزند، زیرا این اتحادیه ۹۰ تا ۹۵ درصد به واردات نفت از خارج از بلوک وابسته است. بر اساس آمار یورواستات این وابستگی در سال ۲۰۲۴ به ۹۶.۶ درصد رسیده بود.
ولفگانگ آیشهامر، کارشناس ارشد موسسه سیاست اروپایی انرژی و اقلیم (IEECP)، نیز معتقد است تنشها در خاورمیانه بیشترین اثر را داشته، زیرا عرضه کاهش یافته یا از امنیت کمتری برخوردار است. با این حال او میگوید تقاضای بالای جهانی هم نقش دارد و اروپا باید برای خرید نفت با خریداران آسیایی، بهویژه چین، رقابت کند.
نموداری که ارزش و حجم واردات را مقایسه میکند نشان میدهد صورتحساب بالا رفته، در حالی که حجم نفت وارداتی تقریبا بدون تغییر مانده است. در سهماهه دوم ۲۰۲۶، اتحادیه اروپا ۸۲.۷ میلیارد یورو برای واردات نفت هزینه کرده، در حالی که این رقم یک سال پیش ۵۰.۳ میلیارد یورو بود. حجم واردات تنها اندکی افزایش یافته و از ۱۰۵.۲ میلیون تن به ۱۱۰.۲ میلیون تن رسیده است.
همین الگو در پنج سال گذشته نیز دیده میشود. حجم واردات فصلی بین ۱۰۵ تا ۱۲۳ میلیون تن در نوسان بوده، در حالی که صورتحساب از ۳۸ میلیارد یورو در اوایل ۲۰۲۱ تا ۹۱.۳ میلیارد یورو در سال ۲۰۲۲ تغییر کرده است. این رقم سپس تا پایان ۲۰۲۵ به ۴۷.۸ میلیارد یورو کاهش یافت و بعد دوباره جهش کرد.
نفت تقریبا تمام افزایش صورتحساب انرژی وارداتی اتحادیه اروپا را توضیح میدهد. در سهماهه دوم ۲۰۲۶، اتحادیه اروپا ۱۱۵.۶ میلیارد یورو برای واردات انرژی هزینه کرده است، در حالی که این رقم در همان سهماهه سال ۲۰۲۵ معادل ۸۱.۴ میلیارد یورو بود. نفت خام و فرآوردههای نفتی ۳۲.۴ میلیارد یورو از افزایش ۳۴.۲ میلیارد یورویی، یعنی ۹۵ درصد آن را به خود اختصاص دادهاند.
هزینه واردات سایر حاملهای انرژی تقریبا تغییری نکرده است. واردات گاز ۱.۶ میلیارد یورو و زغالسنگ ۰.۴ میلیارد یورو افزایش یافت، در حالی که واردات الانجی اندکی، معادل ۰.۲ میلیارد یورو، کاهش پیدا کرد.
رانندگان در جایگاه سوخت بیشتر میپردازند
رانندگان اروپایی تاثیر این افزایش را در جایگاههای سوخت احساس کردهاند. در هفته نخست ژانویه ۲۰۲۶، قیمت هر لیتر گازوئیل در اتحادیه اروپا به طور متوسط ۱.۵۴ یورو بود. قیمتها از ماه مارس به سرعت بالا رفت، در همان ماه از مرز ۲ یورو در هر لیتر گذشت و در پایان سپتامبر به ۲.۲۴ یورو رسید. این رقم بالاتر از اوج ۲.۰۳ یورویی سال ۲۰۲۲ است. در ۱۹ اکتبر، قیمت گازوئیل به ۲.۱۴ یورو در هر لیتر رسید که ۳۸ درصد بیشتر از ابتدای سال است.
بنزین نیز مسیری مشابه را طی کرد. قیمت آن از حدود ۱.۶۰ یورو در هر لیتر در اوایل ژانویه به ۲.۱۰ یورو در پایان سپتامبر رسید که آن هم بالاتر از اوج ۲.۰۳ یورویی سال ۲۰۲۲ است. از آن زمان تاکنون قیمت اندکی کاهش یافته و به ۱.۹۹ یورو رسیده است. پر کردن یک باک ۵۰ لیتری گازوئیل اکنون حدود ۱۰۷ یورو هزینه دارد، در حالی که این رقم در ژانویه ۷۷ یورو بود.
تاثیر بر خانوارها
مو هشدار داد که هرچه مصرفکنندگان پول بیشتری برای پر کردن باک خودروهای خود خرج کنند، پول کمتری برای سایر هزینهها مانند مواد غذایی و کالاهای روزمره خواهند داشت.
او افزود: «انتظار دارم قیمت مواد غذایی، حملونقل عمومی و دیگر کالاهای روزمره افزایش یابد، زیرا گازوئیل به طور گسترده در حملونقل سنگین و اتوبوسها استفاده میشود.»
کارداس یادآور شد که تاثیر این وضعیت در بخشهای مختلف یکسان نخواهد بود. او گفت: «حملونقل، گرمایش، کشاورزی و صنایع انرژیبر فورا تحت فشار قرار میگیرند و هزینه بالاتر حملونقل، خدمات عمومی و سوختهای فسیلی را به مصرفکننده نهایی منتقل میکنند، در حالی که بخشهای خدماتمحور تا حد زیادی از این فشار در امان میمانند.»
این وضعیت تا کی ادامه دارد؟
کارشناسان انتظار ندارند هزینه واردات نفت به این زودی کاهش یابد. مو در پاسخ به این پرسش که آیا در ماههای آینده هزینهها همچنان بالا میماند، گفت: «متاسفانه بله، چون چشمانداز عملی برای پایان دادن به این درگیری وجود ندارد.»
او همچنین گفت که افزایش هزینه حملونقل دریایی و بیمه شاید هنوز به طور کامل در صورتحساب سهماهه دوم منعکس نشده باشد اما میتواند هزینهها را در سهماهه سوم و چهارم بالا ببرد.
کارداس پیشبینی کرد که هزینههای مرتبط با این درگیری «در ماههای پیش رو پایدار بماند و احتمالا تا سال ۲۰۲۷ نیز ادامه پیدا کند».
آیشهامر نیز بر این باور است که خطر بالایی وجود دارد مبنی بر اینکه قیمت نفت در سطح بالا باقی بماند یا حتی بیشتر افزایش یابد.