پژوهشگران ایتالیایی در زیر کلیسای مقبره مقدس در اورشلیم (بیت‌المقدس)، محوطه‌ای باستانی برای تدفین مردگان کشف کرده‌اند که ویژگی‌های آن با روایت‌های کتاب مقدس درباره محل دفن عیسی مسیح مطابقت دارد.
اینکه خدا وجود دارد یا نه، موضوعی مورد اختلاف در سراسر جهان است. با این حال، اکثریت قاطع تاریخ‌نگاران معاصر معتقدند عیسی ناصری شخصیتی واقعی و تاریخی بوده که در قرن نخست میلادی زندگی می‌کرده و در دوران فرمانداری پونتیوس پیلاطس، حاکم رومی، به صلیب کشیده شده است.
آگهی
آگهی
مسیحیان سراسر جهان از دیرباز بر این باور بوده‌اند که آرامگاه این واعظ یهودی دوره‌گرد در زیر کلیسای مقبره مقدس در اورشلیم قرار دارد.
کلیسای مقبره مقدس که مسیحیان ارتدوکس آن را «کلیسای رستاخیز» می‌نامند، در محله مسیحیان شهر قدیم اورشلیم واقع شده است. این کلیسا یکی از مهم‌ترین اماکن مقدس مسیحیت به شمار می‌رود، زیرا بنا بر باور مسیحیان، در محلی ساخته شده که عیسی مسیح در آن به صلیب کشیده شد، به خاک سپرده شد و سپس رستاخیز کرد.
ساخت این کلیسا به فرمان کنستانتین کبیر، امپراتور روم، در قرن چهارم میلادی آغاز شد.
نخستین بنای کلیسا در سال ۳۳۵ میلادی تقدیس شد. این ساختمان در طول تاریخ بارها تخریب و بازسازی شده است. کلیسا به‌ویژه در سال ۱۰۰۹ میلادی، در دوران حکومت الحاکم، خلیفه فاطمی، آسیب‌های شدیدی دید و در دهه‌های بعد بخشی از آن بازسازی شد.
پس از تصرف اورشلیم به دست صلیبیون در سال ۱۰۹۹، تغییرات گسترده‌ای در بنای کلیسا صورت گرفت. به همین دلیل، شکل کنونی این ساختمان حاصل دوره‌های متعدد ساخت‌وساز و مرمت است.
برای مدت طولانی، تقریبا هیچ‌گونه تغییر در ساختار بنا، عملیات بازسازی یا حفاری در این کلیسا مجاز نبود؛ زیرا چندین فرقه مسیحی به‌طور مشترک از آن استفاده می‌کنند و هر یک نگران بودند که هرگونه تغییر، حقوق و نفوذشان را تضعیف کند.
اما اکنون طرف‌های مختلف به توافق رسیده‌اند و از سال ۲۰۱۶، برای نخستین بار در بیش از ۲۰۰ سال گذشته، عملیات مرمت کلیسای مقبره مقدس در جریان است.
کشف مقبره‌های باستانی و یک باغ در زیر کف کلیسا
در سال ۲۰۲۲، ابتدا طرحی جامع برای مرمت کف کلیسا در نظر گرفته شد، اما با پیشرفت کار، این طرح به پروژه‌ای گسترده برای کاوش‌های باستان‌شناسی تبدیل شد.
پژوهشگران در زیر کلیسا یک معدن سنگ متروکه، زمین‌های کشاورزی، یک باغ و مقبره‌هایی تراشیده‌شده در دل صخره‌ها کشف کردند.
کشف باغ اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا در انجیل یوحنا به وجود باغی در محل به صلیب کشیده شدن عیسی اشاره شده است.
بر اساس روایت کتاب مقدس، به صلیب کشیده شدن عیسی در نزدیکی محدوده شهر اورشلیم رخ داده است. در رساله به عبرانیان نیز آمده است که عیسی در بیرون دروازه شهر رنج کشید. این توصیف هم با یافته‌های باستان‌شناسان مطابقت دارد.
فرانچسکا رومانا استازولا، باستان‌شناس ارشد این پروژه از دانشگاه ساپینزای رم، یافته‌های جدید را شواهدی از وجود یک محوطه تدفین در این مکان می‌داند.
به گفته استازولا، کاوش‌ها نشان می‌دهد که زمانی میان تپه جلجتا، که در عهد جدید کتاب مقدس با نام کالواری نیز شناخته می‌شود، و محل مقبره، زمین‌های زیر کشت وجود داشته است.
باستان‌شناسان همچنین آثاری از درختان زیتون و تاک‌های انگور یافته‌اند که قدمت آن‌ها به حدود سال ۳۳ میلادی بازمی‌گردد؛ دوره‌ای که معمولاً زمان مرگ عیسی مسیح دانسته می‌شود.
به گفته استازولا، مقبره‌های تراشیده‌شده در دل صخره‌ها نیز نشان می‌دهند که این مکان پیش‌تر به‌عنوان محوطه‌ای برای دفن مردگان استفاده می‌شده است.
در انجیل‌های متی، مرقس و لوقا، مقبره عیسی به‌صورت آرامگاهی توصیف شده که در دل صخره تراشیده شده بود. بنابراین، این ویژگی نیز با روایت‌های انجیل سازگار است.
هنوز مدرک قطعی وجود ندارد
با وجود این یافته‌ها، کشفیات جدید از نظر علمی ثابت نمی‌کنند که عیسی مسیح واقعاً در زیر محل کنونی کلیسای مقبره مقدس دفن شده است.
هیچ کتیبه‌ای که چنین موضوعی را تایید کند، پیدا نشده است. همچنین نمی‌توان ثابت کرد که اتاق تدفین پیش از آن استفاده نشده بود یا به یوسف اهل رامه تعلق داشت؛ شخصی که بنا بر روایت انجیل‌ها، پیکر عیسی را در مقبره سنگی تازه خود به خاک سپرد.
افزون بر این، هنوز نمی‌توان بقایای گیاهی کشف‌شده را با دقت به زمان به صلیب کشیده شدن عیسی نسبت داد.
بنابراین، این کاوش‌ها به پرسش درباره محل واقعی دفن عیسی مسیح پاسخ قطعی نمی‌دهند.
با این حال، یافته‌های جدید نشان می‌دهند مکانی که مسیحیان قرن‌ها آن را مقدس شمرده‌اند، دارای ویژگی‌های جغرافیایی و باستان‌شناختی است که با توصیف‌های عهد جدید کتاب مقدس مطابقت دارد.