خدمت ربات‌تاکسی شرکت آمریکایی در زاگرب راه‌اندازی شده و با شرکت محلی ورن و شرکت چینی هوش مصنوعی Pony.ai همکاری میکند؛ این همکاری قصد دارد در سراسر اروپا گسترش یابد. یورونیوز در کرواسی نحوه کار آن را از نزدیک مشاهده کرده است.
اوبر اوایل سال جاری میلادی یک خدمت تاکسی بدون راننده در زاگرب کرواسی راه اندازی کرد و اکنون طرحهایی را برای گسترش خدمت خودروهای کاملا خودران در مجموعه‌ای از شهرهای اروپا با همکاری شرکایی در سراسر قاره رونمایی کرده که از منچستر آغاز میشود.
آگهی
آگهی
این شرکت فناوری آمریکایی در ماه آوریل با همکاری اپراتور محلی ورن و شرکت هوش مصنوعی چینی Pony.ai روباتاکسیهای بدون راننده را در خیابانهای زاگرب به کار گرفت؛ مدلی تجاری که میخواهد آن را در سطح قاره گسترش دهد.
با توجه به تفاوت رویکردها در اروپا، آمریکا و چین و احتیاط ویژه اروپا در مقایسه با دو مورد دیگر، این شراکت ترکیب عجیبی به نظر میرسد. با این حال شرکتها معتقدند این همکاری به لطف هدف مشترکشان برای استقرار تاکسیهای خودران در نقاط مختلف جهان جواب میدهد.
این همکاری یکی از بیش از ۳۰ پروژه‌ای است که اوبر در اروپا اجرا میکند. اوبر همراه با ورن و Pony.ai آزمایشهایی را در منچستر آغاز کرده و Pony.ai و اوبر قصد دارند در لندن هم راه اندازی کنند و شهرهای بیشتری نیز در صف قرار دارند.
شراکت زاگرب پیشرفته‌ترین طرح است که در ماه مارس اعلام شد و هدف آن خارج کردن تاکسیهای بدون راننده از میدانهای آزمایشی و ورود آنها به بازار اروپا برای نخستین بار بود.
زاگرب برای اوبر شهر بسیار جذابی بود زیرا مقر شرکت خودروسازی برقی فوق سریع ریمک در آنجاست و بنیانگذار آن، ماته ریمک، از طریق ورن پیشتر وارد حوزه روباتاکسیها شده بود. ورن برنامه‌های خاص خود را برای عرضه نوعی خدمت جابه‌جایی با خودروهای خودران در سطح «بیزنس کلاس» دارد.
این همکاری در ماه آوریل خدمت روباتاکسی خود را راه اندازی کرد و به کاربران زاگرب امکان داد برای سفرهای خود خودروی بدون راننده سفارش دهند. این خودروها هنوز یک انسان در جایگاه راننده دارند که به عنوان اپراتور ایمنی، سفر را از نظر امنیتی زیر نظر میگیرد. اپراتورهای ایمنی معمولا رانندگان سابق تاکسی هستند.
خودروهای این خدمت تاکنون ۲۰۰ هزار کیلومتر در خیابانهای زاگرب پیموده‌اند.
اکنون این شراکت آنقدر به خود اطمینان دارد که گام بعدی را بردارد و اپراتور را از خودرو حذف کند و فقط شما، یعنی مسافر، در خودرو تنها بمانید.
نخستین سفرهای کاملا بدون راننده در اروپا از ۱۰ سپتامبر آغاز شد و برای تعداد محدودی از کاربران دعوت شده در یک مسیر ۲۲ کیلومتری بین مقر ورن و فرودگاه فرانیو توجمان زاگرب در دسترس است.
«نگاه کن، بدون دست»
سفارش اوبر با خدمت فعلی سفرهای بدون راننده به سادگی رزرو هر سفر دیگری در این پلتفرم است. کاربران هنگام درخواست سفرهای UberX یا Comfort میتوانند بین تاکسیهای با راننده انسانی و روباتاکسیهای مبتنی بر هوش مصنوعی انتخاب کنند.
مسافران میتوانند با تلفن همراه خود خودرو را باز کنند، سوار شوند و راحت بنشینند؛ تا جایی که در خودرویی بدون راننده میتوان احساس راحتی کرد؛ با این اطمینان که در صورت بروز هر اتفاقی به پشتیبانی اوبر دسترسی کامل دارند.
در زاگرب مسافران با خودروی برقی شاسی بلند چینی BAIC Arcfox Alpha T5 جابه‌جا میشوند. یک اپراتور انسانی در جایگاه راننده مینشیند و صندلی جلو سمت سرنشین برای ایجاد فضای بیشتر برای بار برداشته شده است.
اوبر و ورن در حال حاضر حدود ۳۰ خودروی خودران در زاگرب به کار میگیرند که هر شب به یک مرکز مرکزی برمیگردند؛ پایگاهی که استارتاپ کروات آن را برای پاکسازی و نگهداری «مادرشیپ» مینامد.
چیدمان فعلی برنامه خودروهای بدون راننده سطح ۴ نام دارد؛ به این معنا که خودرو میتواند بدون دخالت انسان رانندگی کند، اما فقط در مناطق کاملا کنترل شده. هنوز در هیچ جای جهان برنامه سطح ۵ که دسترسی نامحدود به همه جاده‌ها را شامل شود اجرا نمیشود.
دیدن خودرویی که برای نخستین بار خود به خود حرکت میکند تجربه عجیبی است. از صندلی عقب میتوانید فرمان را ببینید که هنگام پیچیدن خودرو، آرام و حساب شده میچرخد، حتی وقتی خودرو در حال عبور از کنار ترافیک روبه‌رو است.
نرمی حرکت تا حدی خیال شما را راحت میکند و بعد از مدتی فراموش میکنید که راننده شما یک انسان نیست بلکه یک سامانه هوش مصنوعی است که شما را به مقصد میرساند.
انی دوونییاک، مدیر جهانی عملیات جابه‌جایی خودران در اوبر، میگوید: «ما این تجربه را کمی جادویی اما خسته کننده مینامیم؛ یعنی سوار میشوید و ابتدا با خود میگویید "وای، هیچ دستی روی فرمان نیست" و بعد ناگهان میبینید مثل همیشه درون یک خودرو نشسته‌اید».
این به آن معنا نیست که سفر بدون وقفه است. خودرو در هر تقاطع دارای توقف کامل میایستد حتی اگر جاده خالی باشد و برای پرهیز از رانندگان انسانی بیش از حد تهاجمی که میخواهند سبقت بگیرند کنار میکشد.
این فرایندی آموزشی برای این شراکت است که در محدوده‌ای کوچک از زاگرب خودروهای کاملا بدون راننده، یعنی هدف نهایی خود، را آزمایش میکند.
یک شراکت منحصربه‌فرد
شراکتی که در ماه آوریل آغاز شد ترکیبی منحصربه‌فرد از یک شرکت آمریکایی جابه‌جایی، یک استارتاپ اروپایی و یک شرکت هوش مصنوعی چینی است که هر یک از مناطقی با رویکردهای بسیار متفاوت به جابه‌جایی و هوش مصنوعی میآیند.
با توجه به این تفاوت رویکردها و تنشهای ژئوپولیتیک کنونی در موضوعاتی از تجارت و مقررات مصرف کننده گرفته تا حاکمیت فناوری و زنجیره‌های تامین، شاید تعجبآور باشد که این شرکتها دست به همکاری زده‌اند.
اما اوبر میگوید این مدل کار میکند زیرا هر سه شرکت هدف مشترکی در آوردن تاکسیهای خودران به بازارهای بیشتر دارند.
انی دوونییاک میگوید: «از یک سو ورن را دارید که شرکت محلی فوق‌العاده‌ای در زاگرب با تخصص در مدیریت ناوگان و عملیات خودرو است، از سوی دیگر Pony.ai را دارید که فناوری خودرو خودران در کلاس جهانی دارد و در نهایت اوبر را دارید که همه اینها را در قالب پلتفرم جابه‌جایی و تجربه کاربری کنار هم میآورد».
او اضافه میکند: «در واقع هر کس بهترین توانمندی خود را به این جمع میآورد».
ورن، شریک اروپایی این طرح، را ماته ریمک هم‌بنیانگذاری کرده و نام آن از نویسنده آثار علمی تخیلی، ژول ورن، گرفته شده است. این شرکت از سال ۲۰۱۹ روی روباتاکسیها کار میکند و در ماه آوریل خدمت خود را راه اندازی کرد.
ورن به عنوان اپراتور محلی خدمت و مالک ناوگان عمل میکند و مدیریت عملیات روزمره خدمت روباتاکسی را بر عهده دارد. این شرکت همچنین نقش محور تنظیم گری را بازی میکند و برای گرفتن مجوز قانونی خودروهای خودران در جاده‌های این مناطق با مقامات محلی، منطقه‌ای و ملی مذاکره میکند.
این شاید بزرگترین مانع پیش روی همکاری باشد. چارچوب حقوقی تکه تکه برای خودروهای بدون راننده در اروپا باعث شده این قاره بسیار عقبتر از آمریکا و چین بماند؛ جاهایی که روباتاکسیها چند سال است به شکل تجاری فعالیت میکنند.
شراکت با اوبر به ورن این امکان را میدهد که با عرضه خدمت خود از طریق این اپلیکیشن فعالیتش را در مقیاسی بزرگتر توسعه دهد و با پیشروی برنامه، آن را به شهرهای دیگر اروپا ببرد.
مارکو پیکوویچ، مدیرعامل ورن، میگوید: «این نه تنها برای ورن که برای کرواسی هم یک نقطه عطف مهم است. خدمتی که در اینجا در زاگرب پیشگام آن بودیم اکنون از طریق بزرگترین پلتفرم جابه‌جایی جهان در دسترس است. تجربه‌ای که هر روز در زاگرب به دست میآوریم به ما کمک میکند ورن را به شهرهای دیگر اروپا ببریم».
این شرکت کروات در ژوئن ۲۰۲۴ از خودروی مفهومی دو نفره خودران خود رونمایی کرد که مخاطب اصلی آن مسافران تجاری هستند.
پیکوویچ میگوید: «میخواهیم مردم وقتی با یکی از این خودروها به مقصد میرسند تحت تاثیر قرار بگیرند».
این خودرو بدنه‌ای کشیده و براق دارد و فضای کافی فراهم میکند تا صندلیها هنگام حرکت کاملا بخوابند. یک صفحه نمایش بزرگ روی داشبورد در طول سفر مسافران را سرگرم و مطلع میکند.
به گفته شرکت، با وجود ظاهر لوکستر، هزینه سفرها بالاتر نخواهد بود چون حذف راننده بخش مهمی از هزینه‌ها را کاهش میدهد.
پیکوویچ میگوید: «ما در حال معرفی تصویری کاملا تازه از فضای داخلی خودرو هستیم؛ طرحی که نه به عنوان مفهومی برای آینده‌ای دور، بلکه به عنوان چیزی که در خدمت واقعی قابل استفاده است طراحی شده. این طرح کمک میکند مردم زمان خود را به شکل سازنده‌تر، لذت‌بخش‌تر و آرامش‌بخش‌تر بگذرانند».
شرکت قصد دارد در آینده این خودرو را وارد خدمت کند اما در حال حاضر از BAIC Arcfox استفاده میکند.
مدرسه رانندگی برای ایجنتهای هوش مصنوعی
سومین شریک این طرح شرکت چینی هوش مصنوعی Pony.ai است که فناوری هوش مصنوعی هدایت کننده خودروها را فراهم میکند.
این شرکت همچنین تجربه زیادی در این حوزه دارد. Pony.ai میگوید نخستین شرکت خودرو خودران بوده که در چین مجوز تاکسی گرفته و یکی از معدود شرکتهای جهان است که خودروهای تجاری کاملا بدون راننده را به کار گرفته است.
در زاگرب، خودروهای آرکفاکس به سامانه نسل هفتم رانندگی خودران Pony.ai مجهز شده‌اند که تازه‌ترین کیت رانندگی سطح ۴ این شرکت است.
این کیت شامل ۳۴ حسگر جداگانه است؛ از جمله ۹ حسگر لایدار، ۱۴ دوربین و ۴ رادار موج میلیمتری، همراه با ۴ میکروفون، ۲ حسگر آب و یک حسگر برخورد. این مجموعه آگاهی گسترده‌ای از محیط اطراف به خودرو میدهد و با ایجاد افزونگی، احتمال بروز تصادف را کاهش میدهد.
هدایت خودرو بر عهده راننده مجازی Pony.ai است که خودرو را مانند یک ایجنت فیزیکی هوش مصنوعی در نظر میگیرد. اما پیش از آنکه یک ایجنت هوش مصنوعی وارد جاده شود ابتدا باید در محیطی مجازی رانندگی کند.
لودی وانگ، مدیر ارتباطات جهانی Pony.ai، میگوید: «این مانند میدان تمرین مجازی است که به هوش مصنوعی یاد میدهد چگونه رانندگی کند. همان طور که انسانها رانندگی را یاد میگیرند، رانندگان هوش مصنوعی نیز در آن محیط رانندگی را میآموزند. سپس پس از آنکه از "مدرسه رانندگی مجازی" فارغ التحصیل شدند، رانندگان هوش مصنوعی کنترل را در دست میگیرند و ما به هیچ گونه کنترل از راه دور تکیه نمیکنیم».
گامهای بعدی
اوبر این هفته اعلام کرد شهر بعدی این شراکت منچستر در بریتانیاست. آزمایشها در این شهر در جریان است و اوبر میگوید خدمتی مشابه آنچه در زاگرب جریان دارد در ماههای آینده راه اندازی خواهد شد.
در مجموع اوبر بیش از ۳۰ شهر را مدنظر دارد و برنامه‌هایی در مراحل مختلف در لندن، مادرید، مونیخ و زوریخ اجرا میکند.
انی دوونییاک میگوید: «امیدواریم این مدل را به شهرهای دیگر هم گسترش دهیم. منچستر را اعلام کرده‌ایم که در مرحله بعد با این شراکت به آنجا میآییم و خبرهای بیشتری هم در راه است».
اما آیا ممکن است بروکسل گزینه بعدی باشد؟
مارکو پیکوویچ میگوید: «در واقع با بروکسل در حال گفتگو هستیم. ما با ۳۰ شهر گفتگو میکنیم و بروکسل یکی از آنهاست. اما نمیخواهیم در شهری آزمایش انجام دهیم اگر آینده‌ای برای اجرای کامل خدمت بدون راننده به عنوان هدف نهایی نبینیم. با این حال بروکسل قطعا روی نقشه ما قرار دارد».