این قطعه جمجمه ۱۲۰ میلیون ساله به نخستین مگاراپتور شناختهشده در اروپا تعلق دارد؛ شکارگری با دستهای نیرومند و چنگالهای تیز.
یک فسیل دایناسور که نزدیک به یک قرن در مجموعههای موزه تاریخ طبیعی لندن نگهداری شده بود، اکنون به عنوان گونهای جدید شناسایی شده است.
این تکه جمجمه به Invictibellatrix amberina تعلق داشت؛ دایناسور گوشتخواری که پیشتر ناشناخته بود و حدود ۱۲۰ میلیون سال پیش زندگی میکرد. این فسیل همچنین نخستین مدرک قطعی از حضور یک دایناسور مگاراپتوران در اروپا به شمار میرود.
این فسیل در ابتدا در پای یک صخره در ساحل جنوبغربی جزیره وایت توسط رجینالد والتر تولی، فسیلیاب آماتور، کشف شد. پس از مرگ او در سال ۱۹۲۴، موزه تاریخ طبیعی بیش از هزار نمونه از مجموعه او، از جمله همین تکه جمجمه، را به دست آورد.
هرچند دانشمندان میدانستند این فسیل به یک دایناسور تعلق دارد، اما این که دقیقا کدام گونه است برای دههها معما باقی مانده بود.
اکنون پژوهشگران با استفاده از فناوری اسکن CT بار دیگر این فسیل را بررسی کردهاند؛ روشی که به آنها اجازه داده ساختار داخلی آن را مطالعه کنند و یک مدل سهبعدی بسازند. نتایج کامل این تحقیق در نشریه Royal Society Open Science منتشر شده است.
«خطرناکتر از T. rex»
پروفسور پل بارت، نویسنده ارشد این مطالعه از موزه تاریخ طبیعی، میگوید: «با وجود بیش از ۲۰۰ سال جمعآوری، جزیره وایت همچنان با گونههای جدید دایناسورها ما را شگفتزده میکند و یافتن دایناسورهای گوشتخواری مانند Invictibellatrix بهویژه دشوار بوده است.»
او اضافه میکند: «چنین پژوهشهایی ارزش استثنایی کار با مجموعههای قدیمی موزهها را نشان میدهد؛ جایی که هنوز هم میتوان اکتشافات زیادی انجام داد.»
با وجود نامشان، مگاراپتورانها آن دایناسورهای کوچک و شبیه پرندگان نیستند که معمولا با واژه «رپتور» به ذهن میآیند. به گفته موزه تاریخ طبیعی، آنها شکارچیان بزرگتری بودند که نسبت نزدیکی با تیرانوسورها داشتند و «سرهای باریک»، «بازوهای بزرگ» و «چنگالهای عظیم و خمیده» داشتند.
برآورد میشود طول Invictibellatrix amberina بین ۳ تا ۴ متر باشد و قد آن به حدود ۱.۵ متر برسد. این دایناسور در دوره کرتاسه اولیه زندگی میکرد؛ زمانی که دایناسورها بر اکوسیستمهای خشکی سلطه داشتند.
پژوهشگران همچنین احتمال دادهاند که این گونه پر داشته است، هرچند شکل دقیق ظاهر آن هنوز روشن نیست.
به گفته دکتر کاسیوس موریسون، پژوهشگر بخش علوم زمین دانشگاه کالج لندن (UCL)، این گونه احتمالا از دایناسورهای کوچک، مارمولکها و پستانداران تغذیه میکرد؛ نقشی شبیه کفتار در زنجیره غذایی امروز.
دکتر کاسیوس موریسون، که سرپرستی این مطالعه را بر عهده داشت، توضیح میدهد: «این دایناسور شکارچی برتر زمان خود نبود، اما برای انسانها از یک T. rex خطرناکتر بود. ما شکار ایدهآلی برای آنها بودیم؛ با وزنی حدود یکسوم وزن بدنشان. آنها بدون تردید ما را تعقیب میکردند، در حالی که یک T. rex احتمالا به ما توجهی نمیکرد، چون برایش بیش از حد کوچک بودیم.»
این کشف از آن رو اهمیت ویژهای دارد که پیشتر مگاراپتورانها در آسیا، استرالیا و آمریکای جنوبی شناسایی شده بودند، اما حضور آنها در اروپا هرگز به طور قطعی ثابت نشده بود.