صندوق بین‌المللی پول: عراق، کویت و قطر بیشتر از ایران در جنگ دچار افت اقتصادی می‌شوند

این نهاد در گزارش تازه «چشم‌انداز اقتصاد جهانی» که سه‌شنبه ۱۳ اکتبر منتشر شد، کاهش تولید ناخالص داخلی واقعی ایران را ۷٫۶ درصد پیش‌بینی کرد. در مقابل، افت پیش‌بینی‌شده برای عراق ۱۶ درصد، کویت ۱۶٫۷ درصد و قطر ۱۵٫۶ درصد است.

آگهی

آگهی

به این ترتیب، درصد کوچک‌شدن اقتصاد هر سه کشور در سال ۲۰۲۶ بیش از دو برابر رقم پیش‌بینی‌شده برای ایران خواهد بود.

این ارقام بیانگر کاهش ارزش کالاها و خدمات تولیدشده، با حذف اثر تغییر قیمت‌ها، نسبت به سال قبل هستند.

طولانی‌شدن اختلال در ترافیک تنگه هرمز و محدودشدن صادرات انرژی از عوامل اصلی تضعیف چشم‌انداز اقتصادی منطقه است؛ بحرانی که نشان می‌دهد ذخایر عظیم نفت و گاز، بدون مسیر امن صادرات، نمی‌توانند مانع افت تولید شوند.

به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید

ثروتی که پشت هرمز گرفتار می‌شود

عراق، کویت و قطر برای رساندن بخش عمده صادرات انرژی خود به بازارهای جهانی به تنگه هرمز وابسته‌اند و برخلاف عربستان سعودی و امارات، گزینه‌های محدودی برای دورزدن آن دارند.

اختلال در این مسیر فقط تحویل محموله‌ها را عقب نمی‌اندازد؛ با انباشته‌شدن ذخایر و محدودیت ظرفیت نگهداری، تولید نیز می‌تواند کاهش یابد.

افت تولید انرژی مستقیما تولید ناخالص داخلی را پایین می‌آورد و کاهش درآمد صادراتی نیز می‌تواند به بودجه دولت، سرمایه‌گذاری و فعالیت شرکت‌های وابسته منتقل شود.

افزایش قیمت جهانی نفت و گاز هم الزاما این زیان را جبران نمی‌کند؛ بهره‌بردن از قیمت بالاتر مستلزم امکان فروش و تحویل محموله است.

وابستگی قطر به هرمز در صادرات گاز طبیعی مایع برجسته است؛ بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی، محموله‌های صادراتی این کشور، به‌جز محموله‌های ارسالی به کویت، از این تنگه عبور می‌کنند.

کاهش ۴۲ درصدی درآمد دولت قطر

در این میان قطر از هم اکنون با مشکل اقتصادی بزرگی روبرو شده است.

تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، روز سه‌شنبه ۱۳ اکتبر در سخنرانی خود در مجلس شورا اعلام کرد درآمدهای دولت در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ میلادی، ۴۲ درصد کاهش یافته است. او گفت بسته‌شدن هرمز و آسیب به تأسیسات انرژی رأس‌لفان، بخش قابل‌توجهی از صادرات قطر را مختل کرده است.

این رقم، کاهش درآمد دولت در شش ماه نخست سال را نشان می‌دهد و با افت ۱۵٫۶ درصدی تولید ناخالص داخلی که صندوق برای کل سال پیش‌بینی کرده، متفاوت است.

امیر قطر در عین حال گفت پروژه توسعه میدان گازی شمال همچنان طبق برنامه پیش می‌رود؛ میدانی مشترک با ایران که بخش ایرانی آن پارس جنوبی نام دارد.

مسیرهای جایگزین به کمک عربستان و امارات می‌آیند

صندوق بین‌المللی پول برای عربستان سعودی افت اقتصادی ۳٫۳ درصدی و برای امارات کاهش ۳٫۹ درصدی پیش‌بینی کرده است؛ کمتر از ارقام اعلام‌شده برای ایران، عراق، کویت و قطر.

روزنامه انگلیسی‌زبان «نشنال» چاپ ابوظبی در گزارش خود از ارزیابی صندوق، تنوع مسیرهای صادراتی عربستان را یکی از دلایل افت کمتر اقتصاد این کشور معرفی کرده است.

عربستان از طریق خط لوله شرق به غرب می‌تواند نفت را به سواحل دریای سرخ برساند و امارات نیز با خط لوله ابوظبی به فجیره، بخشی از نفت خود را از بندری بیرون از هرمز صادر کند. این مسیرها جایگزین همه صادرات نمی‌شوند، اما وابستگی به یک گذرگاه واحد را کاهش می‌دهند.

افت کمتر اقتصاد ایران به معنای خسارت کمتر نیست

مقایسه این درصدها به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که ایران در مجموع کمتر از همسایگانش از جنگ آسیب دیده است.

تولید ناخالص داخلی همه ابعاد خسارت جنگ، از تلفات انسانی و تخریب دارایی‌ها تا فشار بر قدرت خرید خانوارها را در بر نمی‌گیرد.

ایران نیز به هرمز وابسته است و به گزارش «نشنال»، تشدید تحریم‌ها و محاصره دریایی آمریکا در کنار جنگ، بر چشم‌انداز اقتصادی آن فشار وارد کرده است.

این ارقام نشان می‌دهند که تولید اقتصادی عراق، کویت و قطر بیش از ایران کاهش خواهد یافت، اما به‌تنهایی مشخص نمی‌کنند کدام کشور در مجموع خسارت بیشتری از جنگ دیده است.

احیای اقتصاد به بازگشت کشتیرانی وابسته است

تحقق پیش‌بینی‌های صندوق به مسیر جنگ و زمان عادی‌شدن صادرات بستگی دارد.

به گزارش روزنامه عربی‌زبان العربی الجدید، چاپ لندن، این ارزیابی بر فرض بازگشایی هرمز از مارس ۲۰۲۷ و بازگشت حمل‌ونقل به سطح پیش از جنگ تا اکتبر همان سال استوار است و پیش از تشدید اخیر درگیری عربستان و حوثی‌ها تهیه شده است.

صندوق برای شماری از اقتصادهای منطقه در سال ۲۰۲۷ بازگشت رشد را پیش‌بینی کرده، اما این احیا به عادی‌شدن مسیرهای کشتیرانی وابسته است.