ارزش پول ملی ایران روز سهشنبه ۷ مهر ۱۴۰۵ (۲۹ سپتامبر) به پایینترین سطح تاریخی خود سقوط کرد و معاملهگران در تهران هر دلار آمریکا را بیش از ۲٫۵ میلیون ریال دادوستد کردند؛ امری که بازتابی آشکار از فرسایش و تضعیف مداوم اقتصاد ایران در میانه جنگ است.
این افت تازه تنها ۲۷ روز پس از آن رخ داد که ریال در ۱۲ شهریور (۲ سپتامبر) به رکورد نزولی پیشین خود یعنی ۲٫۲ میلیون ریال در برابر هر دلار رسیده بود. پول ملی ایران از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه، بارها به پایینترین سطوح بیسابقه سقوط کرده است.
آگهی
آگهی
اقتصاد ایران سالهاست تحت فشارهای سنگین ناشی از تحریمهای بینالمللی قرار دارد؛ با این حال، محاصره دریایی نفت ایران توسط ایالات متحده و تحریمهای جدید وضعشده از زمان آغاز جنگ، اقتصاد این کشور را به ورطه سقوط آزاد کشانده است.
در همین حال، در شرایطی که دیپلمات ارشد ایران اعلام کرد مذاکرات غیرمستقیم با ایالات متحده با هدف بازگشایی آبراه حیاتی تنگه هرمز «جدیتر» شده، حسین محبی، سخنگوی ارشد سپاه پاسداران روز سهشنبه از مردم آمریکا خواست برای اعتراض به این مناقشه به خیابانها بیایند.
امیدواری ارشدترین دیپلمات ایران به افقهای جدید مذاکره
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه اواخر روز دوشنبه در گفتوگو با رسانههای ایرانی اظهار داشت: «تمرکز کنونی صرفاً بر تنگه هرمز است»؛ آبراهی که گلوگاه اصلی این جنگ به شمار میرود.
عراقچی این سخنان را اندکی پیش از ترک نیویورک، محل حضور وی در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد با حضور رهبران جهان در هفته گذشته و پس از دیدار با میانجیهای پاکستانی و قطری مطرح کرد.
وزیر امور خارجه ایران در ادامه گفت که انتظار میرود واسطههای قطری بهزودی رایزنی با طرف آمریکایی را آغاز کنند.
او تصریح کرد: «قرار است آنها این موضوع را بار دیگر با طرف آمریکایی مطرح کنند و پس از آن، پاسخ نهایی ایالات متحده به ما منتقل خواهد شد. در صورت دریافت پاسخ، قطریها آن را به اطلاع ما میرسانند و تصمیمگیری نهایی در تهران بر همین مبنا انجام خواهد شد.»
مقامات رسمی، از جمله در ایالات متحده در گفتوگو با خبرگزاری آسوشیتدپرس تایید کردهاند که میانجیها در حال همکاری با ایران و آمریکا هستند تا زمینه توافقی برای توقف درگیریها و بازگشایی تنگه هرمز را فراهم کنند.
تلاشهای میانجیگرانه در حالی ادامه دارد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحد اوایل این هفته پیشنهاد ایران مبنی بر بازگشایی هفتروزه تنگه هرمز را رد کرد؛ پیشنهادی که مشروط به لغو محاصره بنادر ایران توسط آمریکا، آزادسازی داراییهای مسدودشده، لغو تحریمهای فروش نفت و چند شرط دیگر بود.
تحریک افکار عمومی آمریکا
سپاه پاسداران روز سهشنبه با انتشار پیامی خطاب به شهروندان عادی آمریکا از آنان خواست دولت خود را برای توقف جنگ علیه ایران زیر فشار بگذارند؛ پیامی تحریکآمیز که تنها چند هفته پیش از انتخابات حساس میاندورهای در ایالات متحده منتشر شده است.
حسین محبی، سخنگوی سپاه در یک نشست خبری در تهران نامهای را قرائت کرد که در آن از مردم آمریکا خواسته شده بود به دولت خود فشار بیاورند. وی مدعی شد تنها راه پایان دادن به این جنگ، اعتراف واشنگتن به شکست و خروج از خاورمیانه است.
سخنان سخنگوی سپاه در شرایطی مطرح میشود که حزب جمهوریخواه آمریکا برای حفظ اکثریت کنگره با چالشهای سنگینی دستوپنجه نرم میکند.
نظرسنجیها نشان میدهد که جنگ فضای روانی رأیدهندگان آمریکایی را در آستانه انتخابات ۳ نوامبر بهشدت تیره و تار کرده است؛ انتخاباتی که در آن جهش نرخ بنزین به عنوان یکی از پیامدهای این مناقشه سایه سنگینی بر صندوقهای رای انداخته است.
محبی همچنین ایالات متحده را متهم کرد که از برنامه هستهای ایران به عنوان دستاویزی برای «غارت ثروتهای ایران» و تبدیل دوباره کشور به «یک مستعمره» بهرهبرداری میکند.
او افزود آمریکا و دیگران با این توهم شکست خوردهاند که اقدامات نظامی و اقتصادی میتواند تهران را به تسلیم وادارد؛ وی همچنین تاکید کرد که واشنگتن «هیچ چارهای جز اعتراف به شکست و ترک منطقه ندارد.» سخنگوی سپاه گفت: «این جنگ تنها به همین شکل پایان خواهد یافت.»
در سوی دیگر، ترامپ و مشاوران ارشد او تأکید دارند که اقتصاد ایران نمیتواند مناقشهای طولانیتر را تاب بیاورد و نسبت به اینکه تهران ناگزیر تسلیم خواهد شد، ابراز اطمینان کردهاند.
رئیسجمهور آمریکا اندکی پس از آغاز جنگ پیشبینی کرده بود که این درگیری ظرف چند هفته پایان مییابد؛ با این حال او اخیراً گفته است که جنگ به احتمال زیاد پس از انتخابات نوامبر در ایالات متحده پایان خواهد پذیرفت.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده روز دوشنبه در گفتوگویی با شبکه فاکسنیوز اعلام کرد که ایران به سمت یک «فاجعه اقتصادی» تمامعیار در حرکت است.
دیگر مقامات دولت آمریکا نیز بر این باورند که همافزایی تحریمهای جدید و محاصره دریایی نفت ایران برای ممانعت از عرضه آن به بازار، نتیجه مورد نظر را محقق کرده است.
مارکو روبیو در این خصوص میگوید: «بنابراین، وقتی شما آنها را از طریق سد کردن راه فروش نفت و وضع تحریمها از درآمد محروم میکنید، صرفاً آنها را تنبیه نمیکنید؛ بلکه مانع دسترسیشان به منابع مالی میشوید؛ منابعی که قصد دارند از آن برای تلاش جهت کشتن آمریکاییها و دیگر مردم در سراسر جهان و همچنین شهروندان خودشان، ساخت تسلیحات، تهدید جهان و در نهایت، جهش بهسوی برنامه تسلیحات هستهای استفاده کنند.»