دو کشور اروپایی در رتبه‌بندی تازه جهانی نظام‌های مالیاتی برای مهاجران جزو ۱۰ کشور برتر شدند، در حالی که آلمان آخر شد. اما این گزارش نشان می‌دهد مالیات پایین به‌تنهایی کشوری را برای زندگی جذاب نمی‌کند.
رده‌بندی تازه‌ای که موسسه گلوبال سیتیزن سلوشنز (GCS) تهیه کرده، ۴۸ حوزه قضایی را بر اساس این شاخص‌ها با هم مقایسه می‌کند. مالت و قبرس در اروپا پیشتاز هستند، هرچند هیچ‌یک از آنها پایین‌ترین نرخ اسمی مالیات بر درآمد را ندارند.
آگهی
آگهی
در این گزارش ۱۱ شاخص به سه دسته «بار مالیاتی»، «ساختار مالیاتی» و «مهاجرت از طریق سرمایه‌گذاری» تقسیم شده‌اند؛ دسته سوم مسیرهای دریافت اقامت یا تابعیت را در بر می‌گیرد. مجموع این شاخص‌ها یک امتیاز کلی می‌سازد و هرچه این امتیاز بالاتر باشد، شرایط برای افرادی که امکان جابه‌جایی بین‌المللی دارند مطلوب‌تر است.
بهینه‌سازی مالیاتی به معنی سامان دادن قانونی به امور مالی برای کاهش میزان مالیات پرداختی است.
مالت و قبرس در میان ۱۰ کشور برتر
این دو کشور اروپایی که در سطح جهان به جمع ۱۰ رتبه نخست راه یافته‌اند، امتیاز بالایی گرفته‌اند زیرا برای برخی از افرادی که به آنجا نقل مکان می‌کنند، به‌ویژه در مورد درآمدهای کسب‌شده در خارج از کشور، مشوق‌های مالیاتی در نظر می‌گیرند و صرفا به پایین بودن نرخ مالیات اکتفا نمی‌کنند.
مالت و قبرس هر دو برای بار مالیاتی امتیاز ۸۲ از ۱۰۰ و برای ساختار مالیاتی امتیاز ۶۳ گرفته‌اند. مالت برای شاخص مهاجرت از طریق سرمایه‌گذاری امتیاز ۸۳ و قبرس امتیاز ۷۸ را کسب کرده است. این امتیازها مالت را در جایگاه ششم و قبرس را در رتبه دهم قرار می‌دهد.
GCS می‌گوید این دو کشور «بیشتر از طریق رژیم‌های ترجیحی مالیاتی به این جایگاه رسیده‌اند تا با تکیه بر نرخ‌های اسمی پایین».
موناکو (۶۸.۶)، گرجستان (۶۸.۳) و بلغارستان (۶۲.۸) سه کشور دیگر حاضر در جمع پنج رتبه برتر اروپایی هستند.
پس از این حوزه‌های دارای بالاترین امتیاز، تمامی امتیازهای اروپایی به زیر ۶۰ می‌رسد و در رده‌بندی جهانی نیز خارج از بیست رتبه نخست قرار می‌گیرند.
آلمان در قعر رده‌بندی جهانی
آلمان در میان هر ۴۸ حوزه قضایی در رتبه آخر قرار گرفته است. این کشور فقط ۱۷ امتیاز از ۱۰۰ برای ساختار مالیاتی به دست آورده؛ معیاری که نحوه برخورد با درآمدهای خارجی و افرادی را که کشور را ترک می‌کنند پوشش می‌دهد.
گزارش، مالیات بر کل درآمد جهانی ساکنان، مالیات بر ارث و مالیات خروج را از عوامل اصلی رتبه پایین آلمان می‌داند.
دانمارک (۳۰.۴)، اسپانیا (۳۶.۹)، فرانسه (۳۷.۷) و نروژ (۳۸.۴) نیز در قعر جدول اروپایی قرار دارند.
بعد از این کشورها، پایین‌ترین امتیاز اروپایی متعلق به بریتانیا با ۵۰.۹ است؛ امتیازهای بالاتر به معنی شرایط مالیاتی مساعدتر برای افرادی است که به خارج نقل مکان می‌کنند.
در میان پنج اقتصاد بزرگ اروپا، ایتالیا با امتیاز ۵۶.۹ بهترین وضعیت را دارد. اگر ترکیه و گرجستانِ نامزد عضویت در اتحادیه اروپا را هم در نظر بگیریم، ایتالیا در اروپا در جایگاه نهم و در سطح جهانی در رتبه بیست‌وششم قرار می‌گیرد.
امتیاز چند حوزه دیگر اروپایی نیز به هم نزدیک است و از ۵۸.۲ در سوئیس تا ۵۱.۲ در هلند را در بر می‌گیرد. ترکیه (۵۶.۹)، مجارستان (۵۴.۹)، سوئد (۵۴.۱) و ایرلند (۵۳.۱) در همین بازه قرار می‌گیرند.
موناکو، بلغارستان و آندورا؛ بهترین‌ها از نظر بار مالیاتی
اما اگر سه جزء این رده‌بندی جداگانه بررسی شود، تصویر متفاوتی به دست می‌آید.
امتیاز «بار مالیاتی» شامل مالیات بر درآمد شخصی، مالیات بر عایدی سرمایه در اوراق بهادار پذیرفته‌شده در بورس، مالیات خالص بر ثروت و مالیات بر ارث است.
موناکو (۹۳)، بلغارستان (۹۲) و آندورا (۸۹) بالاترین امتیاز بار مالیاتی را دارند و پس از آنها مالت (۸۲) و قبرس (۸۲) قرار می‌گیرند.
اسپانیا (۲۵)، فرانسه (۲۶) و دانمارک (۳۰) پایین‌ترین امتیازهای اروپایی را در این شاخص دارند. آلمان هم با وجود قرار گرفتن در قعر جدول کلی، در این شاخص امتیاز ۴۰ را کسب کرده است.
کشورها چگونه درآمد خارجی را مالیات‌ستانی می‌کنند؟
شاخص «ساختار مالیاتی» بررسی می‌کند که یک کشور چگونه از درآمدهای کسب‌شده در خارج و از افرادی که کشور را ترک می‌کنند مالیات می‌گیرد. مالت و قبرس با امتیاز ۶۳ مشترکا بالاترین نمره اروپایی را دارند.
آلمان با امتیاز ۱۷ پایین‌ترین نمره را دارد و پس از آن مجارستان (۲۵)، آندورا (۲۶)، استونی (۲۷) و بلغارستان (۲۹) قرار گرفته‌اند. ترکیه نیز امتیاز ۲۹ دارد، اما در گزارش در دسته جداگانه‌ای طبقه‌بندی شده است.
به این ترتیب ممکن است یک کشور در یک شاخص امتیاز خوبی بگیرد اما در مجموع وضعیت نامطلوبی داشته باشد. GCS این نتیجه‌گیری مرکزی را چنین خلاصه می‌کند: «نرخ مالیات در یک حوزه قضایی و ساختار نظام مالیاتی آن تا حد زیادی از یکدیگر مستقل هستند.»
دو شاخص بار مالیاتی و ساختار مالیاتی در مجموع ۸۵ درصد امتیاز این شاخص را تشکیل می‌دهند و وزن هر دو برابر است.
مقایسه اروپا با سایر نقاط جهان
امارات متحده عربی (امارات) با امتیاز ۸۲.۷ در مجموع در رتبه نخست قرار دارد. این کشور مالیات بر درآمد شخصی ندارد، مالیات بر مصرف آن ۵ درصد است و مالیات خروج نیز دریافت نمی‌کند.
آنتیگوا و باربودا (۸۲.۲) در جایگاه دوم قرار دارد و پس از آن پاراگوئه (۷۷.۲)، هنگ‌کنگ (۷۶.۹) و باهاما (۷۶.۲) آمده‌اند.
در سوی دیگر جدول، ایالات متحده با امتیاز ۳۳.۵ در رتبه چهل‌وششم قرار گرفته است و تنها دانمارک و آلمان امتیاز پایین‌تری دارند. ژاپن با امتیاز ۳۶.۴ در رتبه چهل‌وپنجم قرار گرفته است.
آیا امتیاز مالیاتی بهتر به معنی جای زندگی بهتر است؟
گزارش، نتایج خود را با رده‌بندی کیفیت زندگی در شاخص گذرنامه جهانی ۲۰۲۶ نیز مقایسه می‌کند. کشورهایی که از نظر کیفیت زندگی نمره بالایی دارند، اغلب از نظر بهینه‌سازی مالیاتی وضعیت ضعیف‌تری دارند.
سوئد از نظر کیفیت زندگی در جهان دوم است، اما در بهینه‌سازی مالیاتی در جایگاه سی‌ودوم قرار دارد. آلمان به ترتیب در رتبه‌های سوم و چهل‌وهشتم، دانمارک در چهارم و چهل‌وهفتم و نروژ در پنجم و چهلم قرار دارند.
با این حال، گزارش هفت استثنا را شناسایی می‌کند که هم در نیمه بالایی جدول بهینه‌سازی مالیاتی قرار دارند و هم در ۵۰ رتبه نخست کیفیت زندگی: مالت، قبرس، پرتغال، سوئیس، اروگوئه، کاستاریکا و موریس. پرتغال از نظر مالیاتی در رتبه ۲۳ و از نظر کیفیت زندگی در رتبه ۱۱ است، در حالی که مالت به ترتیب در جایگاه‌های ششم و بیست‌وهشتم قرار دارد.
هیچ‌یک از این هفت کشور نرخ مالیات بر درآمد صفر ندارند. در عوض، گزارش توضیح می‌دهد این کشورها از طریق معافیت‌ها، رژیم‌های ویژه مالیاتی یا قواعدی که درآمد خارجی را فقط هنگام ورود به کشور مشمول مالیات می‌کند، با این نوع درآمدها برخورد ترجیحی دارند. این سازوکار به آنها امکان می‌دهد هم افراد در حال مهاجرت را جذب کنند و هم درآمد مالیاتی لازم برای تامین خدمات عمومی را به دست آورند.
این ۴۸ حوزه قضایی نه بر اساس اندازه اقتصادشان، بلکه به دلیل اهمیتشان برای جابه‌جایی محل زندگی و برنامه‌ریزی مالیاتی انتخاب شده‌اند.