در یک ارزیابی جهانی تازه از نظامهای مالیاتی برای مهاجران، دو کشور اروپایی در میان ده کشور برتر قرار گرفتند اما آلمان در قعر جدول ایستاد. با این حال گزارش نشان میدهد تنها مالیات پایین همیشه یک کشور را به محل زندگی جذاب تبدیل نمیکند.
یک رتبهبندی جدید که توسط شرکت مشاورتی گلوبال سیتیزن سلوشنز (GCS) تهیه شده، 48 حوزه قضایی را بر اساس این عوامل با هم مقایسه میکند. مالت و قبرس در اروپا پیشتاز هستند، هرچند هیچکدام پایینترین نرخ اسمی مالیات بر درآمد را ندارند.
آگهی
آگهی
این گزارش از 11 شاخص استفاده میکند که در سه دسته بار مالیاتی، ساختار مالیاتی و مهاجرت سرمایهگذاری گروهبندی شدهاند؛ دسته سوم مسیرهای دستیابی به اقامت یا شهروندی را دربر میگیرد. مجموع این شاخصها یک امتیاز کلی تولید میکند؛ امتیاز بالاتر به معنای شرایط مساعدتر برای افرادی است که از نظر جغرافیایی و شغلی تحرک بینالمللی دارند.
بهینهسازی مالیاتی یعنی سامان دادن قانونی به امور مالی فرد برای کاهش میزان مالیات پرداختی.
مالت و قبرس در میان 10 کشور برتر
دو کشور اروپایی حاضر در جمع 10 کشور برتر جهان، یعنی مالت و قبرس، به این دلیل امتیاز بالایی گرفتهاند که برای برخی از افرادی که به آنجا نقل مکان میکنند بهویژه در مورد درآمدهای بهدستآمده در خارج از کشور، مشوقهای مالیاتی در نظر میگیرند، نه این که صرفا نرخهای پایین مالیات وضع کرده باشند.
امتیاز مالت و قبرس برای بار مالیاتی 82 از 100 و برای ساختار مالیاتی 63 بوده است. امتیاز مالت در شاخص مهاجرت سرمایهگذاری 83 و کمی بالاتر از قبرس با امتیاز 78 است. این امتیازها باعث شده مالت در رتبه ششم و قبرس در جایگاه دهم جدول کلی قرار بگیرند.
گلوبال سیتیزن سلوشنز میگوید: «هر دو کشور این جایگاه را از طریق رژیمهای ترجیحی به دست آوردهاند، نه با پایین نگه داشتن نرخهای اسمی.»
موناکو (68.6)، گرجستان (68.3) و بلغارستان (62.8) پنج رتبه برتر اروپا را تکمیل میکنند.
پس از این حوزههای دارای بالاترین امتیاز، تمام امتیازهای اروپایی به زیر 60 سقوط میکند و این کشورها در رتبهبندی جهانی بیرون از 20 کشور نخست قرار میگیرند.
آلمان پایینترین رتبه جهانی را دارد
آلمان در میان هر 48 حوزه قضایی در انتهای جدول قرار گرفته است. این کشور فقط برای ساختار مالیاتی 17 امتیاز از 100 گرفته، معیاری که نحوه برخورد با درآمد خارجی و مالیات بر خروج افرادی را که کشور را ترک میکنند میسنجد.
گزارش، مالیاتستانی آلمان از درآمد جهانی ساکنان، مالیات بر ارث و مالیات خروج را از عوامل اصلی رتبه پایین این کشور عنوان میکند.
دانمارک (30.4)، اسپانیا (36.9)، فرانسه (37.7) و نروژ (38.4) نیز در قعر جدول اروپایی قرار دارند.
بعد از این کشورها، پایینترین امتیاز اروپایی متعلق به بریتانیا با 50.9 است؛ امتیازی که هر چه بالاتر باشد به معنای شرایط مساعدتر برای افرادی است که قصد مهاجرت دارند.
در میان پنج اقتصاد بزرگ اروپا، ایتالیا با امتیاز 56.9 در بالاترین جایگاه قرار دارد. این کشور در اروپا نهم و در جهان بیست و ششم است.
امتیاز چند حوزه قضایی دیگر اروپایی به هم نزدیک است؛ از 58.2 در سوئیس تا 51.2 در هلند. ترکیه (56.9)، مجارستان (54.9)، سوئد (54.1) و ایرلند (53.1) نیز در همین دامنه قرار میگیرند.
موناکو، بلغارستان و آندورا بهترین وضعیت بار مالیاتی را دارند
اگر سه جزء این رتبهبندی به طور جداگانه بررسی شوند، تصویر متفاوتی به دست میاید.
امتیاز بار مالیاتی شامل مالیات بر درآمد شخصی، مالیات بر سود سرمایه از اوراق بهادار پذیرفتهشده در بورس، مالیات خالص بر ثروت و مالیات بر ارث است.
موناکو (93)، بلغارستان (92) و آندورا (89) بالاترین امتیازها را از نظر بار مالیاتی دارند. مالت (82) و قبرس (82) در ردههای بعدی هستند.
اسپانیا (25)، فرانسه (26) و دانمارک (30) پایینترین امتیازهای اروپایی را در این شاخص به خود اختصاص دادهاند. آلمان با وجود کسب آخرین رتبه در مجموع، در این بخش امتیاز 40 را به دست آورده است.
کشورها چگونه درآمد خارجی را مالیات میبندند
ساختار مالیاتی بررسی میکند که یک کشور چگونه درآمد بهدستآمده در خارج و وضعیت افرادی را که مهاجرت میکنند مالیاتگذاری میکند. مالت و قبرس با امتیاز 63 بالاترین رتبه اروپایی را در این بخش دارند.
آلمان با امتیاز 17 پایینترین نمره را دارد و پس از آن مجارستان (25)، آندورا (26)، استونی (27) و بلغارستان (29) قرار گرفتهاند. ترکیه هم امتیاز 29 دارد، اما در گزارش در طبقهبندی جداگانهای قرار گرفته است.
به این ترتیب ممکن است کشوری در یک شاخص عملکرد خوبی داشته باشد، اما در مجموع ضعیف ارزیابی شود. گلوبال سیتیزن سلوشنز چنین جمعبندی میکند: «یافته مرکزی این است که نرخ مالیات یک حوزه قضایی و ساختار نظام مالیاتی آن تا حد زیادی مستقل از یکدیگر هستند.»
بار مالیاتی و ساختار مالیاتی در مجموع 85 درصد این شاخص را تشکیل میدهند و سهم هر یک برابر در نظر گرفته شده است.
مقایسه اروپا با سایر نقاط جهان
امارات متحده عربی در مجموع با امتیاز 82.7 در رتبه نخست قرار گرفته است. این کشور مالیات بر درآمد شخصی ندارد، یک مالیات بر مصرف 5 درصدی دارد و مالیات خروج نیز در آن اعمال نمیشود.
آنتیگوا و باربودا (82.2) در جایگاه دوم قرار دارند و پس از آن پاراگوئه (77.2)، هنگکنگ (76.9) و باهاما (76.2) قرار میگیرند.
در سوی دیگر جدول، ایالات متحده با امتیاز 33.5 در رتبه 46 جای گرفته و فقط دانمارک و آلمان امتیاز پایینتری از آن دارند. ژاپن با امتیاز 36.4 در رتبه 45 است.
آیا امتیاز مالیاتی بهتر یعنی محل زندگی بهتر؟
این گزارش همچنین یافتههای خود را با رتبهبندی کیفیت زندگی در شاخص جهانی گذرنامه 2026 مقایسه کرده است. کشورهایی که از نظر کیفیت زندگی امتیاز بالایی دارند، اغلب در حوزه بهینهسازی مالیاتی وضعیت چندان خوبی ندارند.
سوئد از نظر کیفیت زندگی در جهان دوم است، اما در بهینهسازی مالیاتی در رتبه 32 قرار دارد. آلمان به ترتیب سوم و 48، دانمارک چهارم و 47 و نروژ پنجم و 40 است.
با این حال گزارش هفت استثنا را شناسایی میکند که هم در نیمه بالایی جدول بهینهسازی مالیاتی قرار دارند و هم در فهرست 50 کشور برتر از نظر کیفیت زندگی: مالت، قبرس، پرتغال، سوئیس، اروگوئه، کاستاریکا و موریس. پرتغال از نظر مالیاتی در رتبه 23 و از نظر کیفیت زندگی در جایگاه یازدهم قرار دارد و مالت نیز به ترتیب ششم و بیست و هشتم است.
هیچیک از این هفت کشور نرخ مالیات بر درآمد صفر ندارند. گزارش میگوید این کشورها به جای آن، برای درآمدهای خارجی از طریق معافیتها، رژیمهای مالیاتی ویژه یا قواعدی که این درآمد را فقط هنگام انتقال به داخل کشور مشمول مالیات میکند، شرایط ترجیحی ایجاد کردهاند. به این ترتیب آنها میتوانند در عین جذب مهاجران، درآمد مالیاتی لازم برای تامین خدمات عمومی را هم حفظ کنند.
این 48 حوزه قضایی نه بر اساس اندازه اقتصادشان، بلکه به دلیل اهمیتشان برای جابهجایی بینالمللی و برنامهریزی مالیاتی انتخاب شدهاند.