در فرانسه از رباتهای گفتگومحور تا صداهای مجهز به هوش مصنوعی در بیمارستانها و خانههای سالمندان آزمایش میشود تا از بیماران مبتلا به آلزایمر و دیگر بیماریهای تحلیلبرنده عصبی حمایت شود.
در بیمارستان بروکا در پاریس، بیماران سالمند در آزمایشهایی شرکت دارند که در آنها از چند ربات مختلف استفاده میشود.
آگهی
آگهی
ربات NAO با پرسشها و تمرینها گفتگو و تحریک شناختی را تشویق میکند. در یکی از جلسات از بیماران میخواهد ضربالمثلهای آشنا را کامل کنند.
ربات به آنها میگوید: «میخواهم آغاز یک ضربالمثل را به شما بدهم و شما میتوانید سعی کنید بگویید چگونه تمام میشود».
دستگاه دیگری به نام پارو برای ایجاد آرامش درمانی طراحی شده است. این فک رباتیک به حسگرهایی مجهز است که به آن امکان میدهد به حرکات و صداهای بیمار واکنش نشان دهد.
در کنار آن، ربات دیگری به نام میروکی نیز هست که برای تعامل با بیماران از طریق گفتگو طراحی شده است.
برای میشل ۷۲ ساله، این تجربه غیرمعمول است اما نگرانکننده نیست. او میگوید: «نه، نگران نیستم، اما تماس انسانی را ترجیح میدهم».
واکنش متفاوت بیماران
پژوهشگران میگویند واکنش یگانهای به این فناوری وجود ندارد. لئا وکیونی، روانشناس و مهندس پژوهش در «بروکا لیوینگ لب»، میگوید: «هر جور واکنشی میبینیم».
او میگوید: «برخی بیماران تقریبا شگفتزده میشوند. برایشان شگفتآور است که در دنیای واقعی چیزهایی را ببینند که تا حالا فقط در تلویزیون دیده بودند». اما به گفته او «بعضی دیگر آشکارا این فناوری و رباتها را رد میکنند».
پژوهشگران بررسی میکنند که آیا این دستگاهها میتوانند به درگیر شدن بیماران در انواع مختلف درمان کمک کنند یا نه.
ماریبل پینو، پژوهشگر روانشناسی شناختی و مدیر پژوهش در «بروکا لیوینگ لب»، میگوید: «ربات میتواند نقش تسهیلگر را بازی کند و به درگیر شدن بیماران در جلسات درمانی کمک کند».
کاربردهای احتمالی این فناوری شامل تحریک شناختی، گفتاردرمانی و زباندرمانی، فیزیوتراپی و توانبخشی روانحرکتی است.
هوش مصنوعی متناسب با هر ساکن
در جنوب فرانسه، آزمایش دیگری از هوش مصنوعی در یک خانه سالمندان انجام میشود. در مرکز «لا سپفونتواز» در استان ترن ات گارون، کارکنان سامانه هوش مصنوعی «لیوانا» را آزمایش میکنند؛ سامانهای که برای حمایت از ساکنان هنگام بیقرار شدن آنها طراحی شده است.
این فناوری از طریق یک تلفن کار میکند و میتواند گفتگوهای شخصیسازیشده ایجاد کند. پیش از آغاز آزمایش، کارکنان با رضایت و همکاری خانوادهها اطلاعات زندگینامهای ساکنان را جمعآوری کردند؛ اطلاعاتی که میتواند شامل جزئیاتی درباره علایق و داستان زندگی آنها باشد.
سپس این اطلاعات برای شخصیسازی صدا و محتوای تعاملات سامانه به کار میرود. الودی ژام، روانشناس، میگوید: «این صدا میتواند عناصری داشته باشد که بر اساس علایق و داستان زندگی فرد، به آرام شدن ساکن کمک کند».
این سامانه به عنوان روشی غیر دارویی برای ساکنانی که با بیماری آلزایمر یا دیگر اختلالات نورودژنراتیو زندگی میکنند در حال بررسی است.
ابزاری در اختیار مراقبان
برای ژیسلن ورین، مدیر مرکز لا سپفونتواز، این فناوری میتواند شکل دیگری از حمایت را هم برای ساکنان و هم برای کارکنان فراهم کند.
او میگوید: «هدف این طرح آزمایشی، بررسی رویکردهای غیر دارویی است که میتوانند بهبود حال عمومی ساکنان را به همراه داشته باشند و در عین حال پشتیبانی بیشتری برای کارکنان مراقبت فراهم کنند».
این آزمایشها در حالی انجام میشود که پژوهشگران به دنبال راههای تازه برای حمایت از افرادی با اختلالات شناختی هستند.
با این حال پینو میگوید نقش رباتیک باید به روشنی تعریف شده بماند. او میگوید: «به نظر من نباید به رباتیک به عنوان ابزاری جایگزین نگاه کرد».
او میافزاید: «اینها همچنان فقط ابزار هستند، هر قدر هم که توانایی گفتگو یا حضورشان پیشرفته شود». به گفته او یک چیز هست که فناوری هرگز نمیتواند فراهم کند: «آنها هرگز جایگزین روابط انسانی اساسی که مردم به آن نیاز دارند نخواهند شد».
فناوری، اما نه به جای انسان
این آزمایشهای فرانسوی گستره روشهایی را نشان میدهد که در آنها از هوش مصنوعی و رباتیک در مراقبت از مبتلایان به زوال عقل استفاده میشود. برخی فناوریها هدفشان تحریک گفتگو است.
برخی دیگر بر درمان، ایجاد آرامش یا حمایت شخصیسازیشده تمرکز دارند.
اما پژوهشگران تاکید میکنند هدف آنها جایگزین کردن مراقبان نیست. این طرحهای آزمایشی در عوض میخواهند ببینند فناوری در حالی که تماس انسانی را در مرکز مراقبت نگه میدارد چه چیزهایی میتواند به این فرایند اضافه کند.