گرانادا، کلمبیا، اندونزی، ژاپن... در هفتههای اخیر بخشهای مختلف جهان زلزله را تجربه کردهاند. موسسه دانشگاهی ژئوفیزیک و پیشگیری از بلایای لرزهای اندلس توصیههای اصلی را ارائه کرده است؛ مهمترین نکات را مرور میکنیم.
پیشگیری، همان طور که در مورد بلایای طبیعی مثل آتشسوزیهایی که هر تابستان شبهجزیره ایبری را در مینوردد، در نجات جان مردم در مناطق با لرزهخیزی بالا مانند حوضه گرانادا در بخش مرکزی رشتهکوههای بتیک شرقی نقشی اساسی دارد.
این موضوع را موسسه دانشگاه گرانادا که به تحلیل این پدیده اختصاص دارد تایید میکند؛ این موسسه مجموعهای از توصیهها را برای قبل و بعد از تجربه زمینلرزهای مانند زلزلهای که همین تازگی استان گرانادا را لرزاند منتشر کرده است.
کارشناسان داشتن یک برنامه از پیش برای جلوگیری از بداههکاری را در صورت بروز یک رویداد احتمالی زلزله توصیه میکنند. در خانه باید جعبه کمکهای اولیه، چراغقوه، رادیو و باتری اضافی آماده باشد و همچنین محل قطع کردن تاسیسات اصلی را بدانید، چون جریان برق آسیبدیده میتواند بعدا باعث خسارتهای بیشتری به ساختمانها شود. هر شیء سنگینی که به درستی به دیوار محکم نشده باشد میتواند خطرناک باشد.
بستن شیر آب، گاز و برق، استفاده نکردن از آسانسور، دور شدن از پنجرهها یا چراغها و حفظ آرامش از مهمترین نکات برای عبور از یک رویداد لرزهای بدون آسیب جدی است.
در هنگام زلزله باید آرامش خود را حفظ کنید؛ از نظر آماری بیشتر زمینلرزهها آن قدر شدید نیستند که برای جان انسانها خطر جدی ایجاد کنند. این نکته مهم است چون بسیاری از حوادث زمانی رخ میدهد که مردم هنگام زلزله تلاش میکنند از ساختمان خارج شوند یا وارد آن شوند. باید صبر کرد تا لرزش کاملا تمام شود سپس درباره جابهجا شدن از محلی که در آن قرار داریم تصمیم گرفت.
در فضاهای بسته مهمترین کار محافظت از سر است؛ برای نمونه اگر لرزش شدید است زیر میزها یا صندلیها پناه بگیرید. باید از اشیا، دیوارها یا پنجرههایی که ممکن است به ما آسیب بزنند دور بمانیم تا زمانی که رویداد ادامه دارد.
اگر در فضای باز هستید، از ساختمانها دور شوید و وارد هیچ ساختمانی نشوید؛ ممکن است پسلرزههای بعدی همان بناها را به طور کامل تخریب کند. اگر هنگام وقوع لرزش در خودرو هستید، در جایی که ترافیک اجازه میدهد توقف کنید و در داخل خودرو بمانید. اگر در منطقهای نزدیک ساحل قرار دارید، به نقطهای دورتر و مرتفعتر بروید و به پیامهای مقامهای مسئول گوش کنید، زیرا ممکن است هشدار سونامی صادر شود.
وقتی پدیده پایان یافت، اگر تشخیص میدهید خروج از ساختمان امنتر است، هرگز از آسانسور استفاده نکنید و از پلهها پایین بروید. وضعیت ترکهای ایجاد شده در بناها میتواند شدت حادثه را نشان دهد. اگر ضخامت این ترکها بیش از سه میلیمتر باشد و به شکل مورب یا پلهای دیده شود، سازه در خطر است؛ در این صورت وارد آن نشوید یا در اولین فرصت با حفظ آرامش از آن خارج شوید.
پس از آن که از محدوده اطراف دور شدید و در جایی قرار گرفتید که احتمال ریزش آوار روی شما وجود ندارد، باید بررسی کنید که آیا ساختمان در محور خود باقی مانده یا نسبت به بناهای مجاور کج شده است، آیا پیادهرو مقابل آن آسیب دیده و وضعیت تیرهای برق نزدیک چگونه است.
در مرحله بعد باید نمای ساختمان را برای یافتن ترکهای احتمالی بررسی کرد؛ خطرناکترین ترکها آنهایی هستند که مورباند و ضخامتی میان یک تا سه میلیمتر دارند. اگر ضخامت ترکها کمتر از یک میلیمتر باشد، معمولا با خسارتهای سطحی روبهرو هستیم و میتوان با احتیاط وارد ساختمان شد.
نباید هیچ تماسی جز تماسهای اضطراری برقرار کرد تا خطوط تلفن اشباع نشود و امکان برقراری تماس برای کسانی که واقعا به کمک نیاز دارند از بین نرود. اگر صدای فردی گرفتار شده را شنیدید میان آوار، باید به او بگویید دهان و بینی خود را بپوشاند تا حد امکان از استنشاق گرد و غبار جلوگیری کند و اگر میتواند با ضربه زدن به اجسام اطراف، محل خود را نشان دهد. در صورتی که مجروح شدیدی را میبینید که زیر آوار نمانده است، او را تا رسیدن نیروهای امدادی جابهجا نکنید.