همزمان با انتشار گزارشها درباره پیشرفت در مذاکرات تنگه هرمز، بلومبرگ اعلام کرد ایران در حال بررسی موافقت با انجام عملیات مینروبی از سوی کشورهای اروپایی است. چنین عقبنشینی از جانب ایران میتواند بخشی از توافق مورد مذاکره برای عادیسازی کشتیرانی در تنگه هرمز و تسهیلکننده مذاکرات با آمریکا باشد.
ایران پیشتر بارها بهطور علنی اعلام کرده است که به کشورهای خارجی اجازه نمیدهد در عملیات مینروبی تنگه هرمز مشارکت داشته باشند. با این حال، به گفته دیپلماتهای آگاه، مقامات جمهوری اسلامی اخیرا در محافل خصوصی موضع خود را تعدیل کردهاند.
آگهی
آگهی
چنین اقدامی پس از بیش از پنج ماه درگیری، میتواند ضمن فراهم کردن تضمین مستقل و لازم برای شرکتهای کشتیرانی و بیمه در رابطه با امن بودن عبور از تنگه هرمز، تلاشهای دیپلماتیک گستردهتر را برای پایان دادن به جنگ تقویت کند.
به گفته منابع آگاه، هرگونه ماموریت مینروبی اروپایی منوط به ارائه تضمینهای امنیتی از جانب ایران برای شناورهای نظامی مشارکتکننده و پایدار ماندن آتشبس خواهد بود. به گفته این منابع، در حال حاضر هیچ تضمینی برای اجرایی شدن این طرح وجود ندارد و سپاه پاسداران نیز باید با آن موافقت کند.
به گفته یک منبع آگاه، میان رهبران ایران بر سر پذیرش این طرح همچنان اختلافنظر وجود دارد. برخی اعضای سپاه پاسداران اصرار دارند که هیچ کشور دیگری جز جمهوری اسلامی ایران نباید مسئول خنثی کردن مینهای دریایی باشد.
مساله چگونگی اداره تنگه هرمز پس از جنگ نیز همچنان یکی از موارد اصلی اختلاف خواهد بود. ایران خواستار کنترل این آبراه و دریافت عوارض بابت استفاده از آن است و آمریکا همچنان با چنین مطالبهای بهشدت مخالفت میکند.
مذاکرات در چه مرحلهای است؟
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا روز سهشنبه در گفتگو با شبکه سیانبیسی گفت که ممکن است امروز یا فردا توافقی با ایران برای بازگشایی تنگه هرمز حاصل شود.
همچنین، سخنگوی وزارت خارجه قطر گفت که پیشنویس توافق احتمالی میان ایران و آمریکا «در حال تبادل میان طرفین» است و روند تدوین آن «به مراحل پیشرفتهای رسیده است.»
این وزارتخانه تاکید کرد که هدف، دستیابی به راهحل دیپلماتیک است و افزود: «در حال حاضر هیچ برنامه مشخصی در زمینه برگزاری مذاکرات مستقیم وجود ندارد.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز گفت که در زمینه دستیابی به توافقی برای تردد آزاد در تنگه هرمز «پیشرفتهایی حاصل شده، اما نتیجه نهایی هنوز به دست نیامده است.»
او با این حال ابراز امیدواری کرد که چنین توافقی «بهزودی» حاصل شود.
آقای روبیو گفت که آمریکا در مذاکرات میان ایران و عمان درباره اینکه «چگونه شمار بیشتری از کشتیها بتوانند با امنیت از این تنگه عبور کنند» مشارکت دارد و افزود که همزمان طرفها بهسوی مذاکرات بلندمدتتر درباره «هستهایزدایی ایران» حرکت میکنند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران از تداوم مذاکرات ایران و عمان خبر داد و فضای حاکم بر آن را مثبت ارزیابی کرد.
آقای بقایی گفت: «این مذاکرات به عنوان گفتگو میان دو کشور ساحلی تنگه هرمز، با تمرکز بر تعیین مسیرهای رفت و برگشت ایمن برای کشتیها در حال پیگیری است؛ مسیری که ضمن تامین حقوق حاکمیتی، ملاحظات امنیت ملی ایران و عمان را نیز مدنظر قرار دهد.»
به گفته چند منبع آگاه، مذاکرات ایران و عمان بر ایجاد یک مسیر مرکزی جدید در تنگه متمرکز بوده است، اما تصور میشود این مسیر مینگذاری شده باشد. بنابراین موفقیت طرح به عملیات بعدی برای پاکسازی منطقه بستگی خواهد داشت.
به گفته یکی از این منابع، آمریکا همزمان متحدان خود را جهت تایید امن بودن تنگه هرمز با هدف ازسرگیری انتقال محمولههای انرژی تحت فشار قرار داده است.
به گزارش بلومبرگ، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، بریتانیا و فرانسه را برای میزبانی کنفرانسی بینالمللی درباره کشتیرانی در تنگه هرمز تحت فشار گذاشته است. با این حال، به گفته یک مقام ارشد، در حال حاضر انتظار نمیرود این کنفرانس پیش از برقراری آتشبسی دیگر و اثبات پایداری آن برگزار شود.
به گفته این مقام، کشورهای اروپایی بهدلیل نگرانی از اینکه ممکن است حامی اقدامات تهاجمی آمریکا تلقی شوند، با این درخواست مخالفت کردهاند. حمایت آمریکا از ماموریت مینروبی نیز به نوعی تغییر موضع واشنگتن محسوب میشود، زیرا دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا پیشتر حمایت اروپا را کماهمیت جلوه داده بود.
تهران پیشتر با طرحهای مینروبی به رهبری اروپا مخالفت کرده بود.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران در ماه ژوئن در واکنش به سخنان امانوئل ماکرون، رئیسجمهوری فرانسه، مبنی بر تلاش برای مینروبی تنگه هرمز، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ماکرون گفته در مینزدایی از تنگه هرمز، با هماهنگی شرکایش، همکاری میکند. طبق یادداشت تفاهم اسلامآباد، مینزدایی صرفا توسط ایران انجام میشود و نه هیچ کشور دیگری، اصولا اجازه چنین کاری را هم نمیدهیم. شرایط حساس و پیچیده است. توصیه اکید میکنیم فرانسه آن را با تحریکاتش پیچیدهتر نکند.»