به گزارش والاستریت ژورنال، وقفه در درگیریهای آمریکا و ایران به تلاشهای دیپلماتیک برای یافتن راهکاری کوتاهمدت برای ازسرگیری کشتیرانی در تنگه هرمز شتاب بخشیده است. ایران و عمان تا روز دوشنبه با هدف حصول توافق درباره سازوکاری برای عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز، مذاکرات فشردهای را انجام دادند.
این مذاکرات محدود و مشخص قرار نیست یکبار برای همیشه به درگیری میان آمریکا و ایران پایان دهد، اما میانجیها امیدوارند حتی یک توافق موقت درباره چنین مساله مهمی بتواند از شدت تنشها بکاهد، زمینه رفع محاصره دریایی را فراهم کند و در نهایت مذاکرات درباره اجرای تفاهمنامه ماه ژوئن ایران و آمریکا را احیا کند.
آگهی
آگهی
به گفته یک مقام آمریکایی و میانجیها، ایران و عمان همچنان بر سر برخی مسائل، از جمله دریافت عوارض برای عبور کشتیها، اختلاف دارند. با این حال، هر دو طرف از پیشرفت در مذاکرات خبر دادند. این تحول نخستین بارقه امید به دیپلماسی از زمان ازسرگیری حملات آمریکا به ایران محسوب میشود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا شامگاه جمعه و همزمان با ورود هیات عمانی به تهران برای آغاز مذاکرات، این حملات را متوقف کرد. به گفته مقامات آمریکایی، تصمیم آقای ترامپ برای توقف حملات با هدف فرصت دادن به دیپلماسی اتخاذ شده است. با این حال، گزارشهایی مبنی بر افزایش نگرانی مقامات آمریکایی از کاهش چشمگیر ذخایر موشکهای رهگیر «پاتریوت» نیز منتشر شده است.
به گزارش والاستریت ژورنال، هدف از مذاکرات ایران و عمان، توافق درباره مسیر عبور کشتیها از تنگه هرمز است.
آقای ترامپ روز دوشنبه گفت برای رسیدگی به مساله ایران «وقت زیادی» دارد و افزود: «همین حالا در حال گفتگو هستیم» و «احتمال زیادی وجود دارد که اتفاقی رخ دهد.» او گفت اگر چنین اتفاقی نیفتد، «دوباره همان کاری را انجام میدهیم که دو روز پیش انجام میدادیم.»
به گفته مقامات منطقهای، آمریکا مستقیما در این گفتگو حضور ندارد، اما عمان واشنگتن را در جریان روند مذاکرات قرار میدهد.
وزارت خارجه ایران روز دوشنبه اعلام کرد که واشنگتن و تهران در حال تبادل پیام هستند. این وزارتخانه همچنین اعلام کرد که در گفتگوها با مقامات عمانی پیشرفتهایی حاصل شده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی از تبادل نظر ایران و عمان درباره «اصول مشترک و سازوکارهای عملیاتی برای مدیریت تردد ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز با رعایت حقوق حاکمیتی دو دولت ساحلی» خبر داد.
به گزارش والاستریت ژورنال به نقل از یک دیپلمات ایرانی، مقامات جمهوری اسلامی تصمیم دارند پیش از انتخابات کنگره آمریکا در ماه نوامبر، زمانی که به باور آنها آقای ترامپ برای دادن امتیازات با فشار بیشتری روبرو خواهد بود، با او به توافق جامع دست یابند.
ایده کنسرسیوم تنگه هرمز
ایران و عمان مدتهاست که بهرغم اختلافات گسترده ایران با کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس، روابط نزدیک خود را حفظ کردهاند. با این حال، اقدام عمان در ایجاد کریدور کشتیرانی در تنگه هرمز با حمایت آمریکا و بدون موافقت ایران، خشم تهران را برانگیخت. این اقدام باعث ازسرگیری حملات ایران به کشتیهایی شد که بدون دریافت اجازه تهران اقدام به عبور از تنگه هرمز میکردند. حملات ایران با واکنش آمریکا روبرو شد و ایالات متحده برای ۱۳ شب متوالی به مواضعی در ایران حمله کرد.
اما اکنون این مذاکرات به کاهش تنشها میان ایران و عمان کمک میکند.
به گفته مقامات آگاه، مقامهای عمانی در جریان مذاکرات آخر هفته گذشته در تهران پیشنهاد کردند کنسرسیومی منطقهای برای تنگه هرمز با هدف نظارت بر امنیت دریایی، عملیات جستجو و نجات و دیگر زمینههای همکاری، تشکیل شود. به گفته این مقامات، این پیشنهاد شامل تامین مالی داوطلبانه از سوی کشورهای منطقه و صنایع کشتیرانی و نفت نیز میشد.
به گفته مقامات آگاه، ایران در حال بررسی و گفتگو درباره این پیشنهاد است، اما همچنان اصرار دارد کنترل خود بر تنگه، از جمله حق دریافت عوارض، را حفظ کند. برخی رهبران ایران دریافت نوعی عوارض عبور را منبع درآمدی جدید و سودآور برای کشور میدانند. این در حالی است که عمان و آمریکا با دریافت عوارض اجباری از کشتیهای عبوری از این آبراه مخالفاند.
به گزارش والاستریت ژورنال، میانجیها در تلاشاند که آمریکا و ایران را به پذیرش یک آتشبس ۱۰ روزه ترغیب کنند که براساس آن تهران تنگه هرمز را بازگشایی کند و آمریکا نیز محاصره دریایی بنادر ایران را ملغی کند.
بنابر این گزارش، اولویت اصلی رفع ابهامهای موجود در تفاهمنامه ماه گذشته خواهد بود، از جمله عبارتی که ایران آن را بهمنزله برخورداری از حق کنترل تنگه و دریافت عوارض از کشتیهای عبوری تفسیر کرده است.
در این سند همچنین به آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران اشاره شده بود و تهران تصور میکرد این اقدام بلافاصله انجام خواهد شد. با این حال، آمریکا میگوید این منابع مالی تنها به شرطی آزاد خواهند شد که تهران رفتار مناسبی در پیش بگیرد و تنگه هرمز را باز نگه دارد.