اگرچه ترامپ بارها هدف از جنگ علیه ایران را جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای عنوان کرده است، اما به گزارش نیویورکتایمز بنابر ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا، مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی در مقایسه با پدرش تمایل بیشتری برای دستیابی به سلاح هستهای دارد.
به گزارش نیویورکتایمز به نقل از مقاماتی که در جریان ارزیابیهای اطلاعاتی قرار گرفتهاند، نهادهای اطلاعاتی آمریکا معتقدند مجتبی خامنهای در مقایسه با پدرش، علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی علاقه بسیار بیشتری به دستیابی به سلاح هستهای دارد.
آگهی
آگهی
علی خامنهای در نخستین روز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و در جریان حملات هوایی به بیت رهبری کشته شد. او در سال ۲۰۱۰ با صدور فتوایی «کاربرد سلاح هستهای و دیگر سلاحهای کشتار جمعی» را حرام دانسته بود. اگرچه مقامات آمریکایی مدتها تاکید داشتند که ایران خواستار دستیابی به سلاح هستهای است، اما به گزارش نیویورکتایمز، بسیاری از آنها تردید آقای خامنهای را در این زمینه واقعی میدانستند.
مجتبی خامنهای تاکنون هرگز بهطور علنی خواستار تولید سلاح هستهای نشده است. با این حال، نهادهای اطلاعاتی آمریکا معتقدند که او و رهبران تندرویی که پس از کشتهشدن شمار زیادی از رهبران پیشین جمهوری اسلامی در حملات آمریکا و اسرائیل قدرت بیشتری کسب کردهاند، در پی ساخت تسلیحات هستهای هستند.
رژیم ایران تاکنون تلاش کرده که کنترل بیشتری بر تنگه هرمز اعمال کند و در مذاکرات نیز موضعی سختگیرانه اتخاذ کرده است. اگر جنگ با آمریکا و اسرائیل باعث شده باشد که تهران بیشازپیش به دنبال دستیابی به سلاح هستهای باشد، این موضوع یکی از پیامدهای اهداف اولیه دولت دونالد ترامپ، رئيسجمهوری آمریکا در جنگ خواهد بود.
به گفته مقامات آمریکایی، بیشتر اطلاعات درباره دیدگاههای مجتبی خامنهای به پیش از جنگ بازمیگردد. او در مرحله نخست جنگ بهشدت مجروح شده و هم به دلیل جراحاتش و هم برای اینکه هدف حمله هوایی قرار نگیرد، ارتباطات خود را محدود کرده و در انظار عمومی حاضر نشده است.
بنابر ارزیابی مقامات آمریکایی، مجتبی خامنهای همچنان اداره حکومت را در دست دارد، اما از نفوذ و اقتدار مطلق پدرش برخوردار نیست.
این ارزیابیها در حالی منتشر میشود که دونالد ترامپ در حال بررسی تشدید کارزار نظامی علیه ایران است. این نتیجهگیری که رهبر جمهوری اسلامی احتمالا با دستیابی به سلاح هستهای موافق است، میتواند توجیه بیشتری برای تشدید حملات فراهم کند.
با این حال، مقامات آمریکایی تاکید دارند که تهران هیچ اقدامی برای ازسرگیری برنامه هستهای خود انجام نداده است، ایران پس از حملات سال گذشته آمریکا به تاسیسات کلیدی و همچنین در جریان وقفههای نبرد در جنگ کنونی، اقداماتی را برای حفظ داراییهای هستهای خود انجام داده است.
به گفته مقامات آمریکایی، ایران دستکم بخشی از سانتریفیوژهای خود را به مجموعه زیرزمینی و مستحکم «کوه کلنگ» منتقل کرده است. به گزارش والاستریت ژورنال، دستگاههای اطلاعاتی اسرائیل جابهجایی این سانتریفیوژها را زیر نظر داشتهاند.
اگرچه چنین اقدامی میتواند نخستین گام برای بازسازی توانایی غنیسازی باشد، مقامات آمریکایی معتقدند ایران در حال حاضر بیشتر به دنبال حفظ بخشی از تجهیزات خود از طریق انتقال آنها به مکانی خارج از برد بمبهای آمریکایی است.
تاسیسات «کوه کلنگ» در جریان جنگ ۱۲روزه هدف قرار نگرفت. به گفته چند مقام آمریکایی، این تاسیسات در عمق کوه و خارج از برد قدرتمندترین بمبهای غیرهستهای آمریکا ساخته شدهاند.
ایرانیها پس از ارزیابی خسارت واردشده به تاسیسات هستهای فردو دریافتند که تسلیحات آمریکا تا چه عمقی نفوذ میکنند و اطمینان دارند تالارهای زیرزمینی کوه کلنگ که در عمق بیشتری قرار دارند، از حملات هوایی متعارف در امان هستند.
با این حال، مقامات ایرانی همچنان نگراناند که نیروهای آمریکایی عملیات کماندویی علیه کوه کلنگ انجام دهند و با استفاده از نیروهای زمینی وارد مجموعه شوند و آن را از داخل نابود کنند. بنابر گزارش نهادهای اطلاعاتی آمریکا، ایران برای بازدارندگی در برابر هرگونه عملیات زمینی، نیروهایی را در کوه کلنگ مستقر کرده است.
ترامپ اخیرا تهدید کرد که این تاسیسات را هدف قرار خواهد داد و آن را «هدفی احتمالی برای یک ضربه بزرگ و حسابی، درست به ورودی آن» خواند.
او همچنین گفت آمریکا هیچ فعالیتی در آنجا مشاهده نکرده است. به گفته مقامات آمریکایی، منظور او این بود که ایران با وجود انتقال تجهیزات به این محل، غنیسازی هستهای یا سایر فعالیتهای مرتبط را از سر نگرفته است.
به گفته این مقامات، طیف گستردهای از گزینهها برای حمله به ایران در اختیار آقای ترامپ قرار گرفته است. برخی از آنها نیز خاطرنشان کردند پیشبینی اینکه او حمله به کدام اهداف را تایید خواهد کرد، احمقانه است.
ایران در سال ۲۰۰۵ به آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که به باور آقای خامنهای تولید، انبار و استفاده از سلاح هستهای در اسلام حرام است و ایران هرگز به دنبال دستیابی به این سلاح نخواهد رفت.
همچنین آقای خامنهای در سال ۲۰۱۰ با صدور فتوایی استفاده ایران از این سلاح را حرام دانست و ممنوع اعلام کرد.
در متن این فتوا آمده است: «به اعتقاد ما افزون بر سلاح هستهای، دیگر انواع سلاحهای کشتار جمعی، نظیر سلاح شیمیایی و سلاح میکروبی نیز تهدیدی جدی علیه بشریت تلقی میشوند. ملت ایران که خود قربانی کاربرد سلاح شیمیایی است، بیش از دیگر ملتها خطر تولید و انباشت این گونه سلاحها را حس میکند و آماده است همه امکانات خود را در مسیر مقابله با آن قرار دهد. ما کاربرد این سلاحها را حرام، و تلاش برای مصونیت بخشیدن ابنا بشر از این بلای بزرگ را وظیفه همگان میدانیم.»
با این حال، این فتوا محدودیتهایی داشت. هرچند ایران را از استفاده از بمب هستهای منع میکرد، مانع توسعه کلی برنامه هستهای یا برداشتن گامهایی در مسیر تسلیحاتیکردن آن نمیشد. حتی پس از صدور فتوا، عناصر تندروتر در حکومت ایران خواهان تسریع اقدامات ایران به دستیابی به سلاح هستهای بودند.
به گزارش نیویورکتایمز، مقامات اطلاعاتی آمریکا بر اساس اظهارات علنی و مکالمات رهگیریشده پیش از جنگ ارزیابی کردهاند که مجتبی خامنهای تردیدهای پدرش را نداشت و به دنبال ساخت نوعی سلاح هستهای پیشرفته بود.
در ماههای پایانی دولت جو بایدن، رئیسجمهوری پیشین آمریکا، مقامات آمریکایی گفتند ایران راههای ساخت یک سلاح هستهای ابتداییتر، احتمالا مشابه بمب هیروشیما، را بررسی کرده است. اگرچه انتقال و بهکارگیری چنین سلاحی دشوار بود، اما میتوانست تا حدودی بازدارندگی ایجاد کند.
به گفته مقامات آمریکایی، رهبر جدید جمهوری اسلامی چنین سلاحی را چندان کارآمد نمیداند، اما ظاهرا از ساخت نوعی کلاهک گرماهستهای حمایت میکند که در نهایت بتوان آن را روی موشک دوربرد نصب کرد.
رزماری کلانیک، مدیر برنامه خاورمیانه در اندیشکده «اولویتهای دفاعی» که نسبت به مداخله نظامی آمریکا دیدگاهی انتقادی دارد، گفت جنگ و اعلام این هفته مبنی بر اینکه آمریکا ممکن است به عربستان سعودی برای ساخت تاسیسات غنیسازی کمک کند، احتمال حرکت ایران به سوی ساخت سلاح هستهای را «به میزان قابلتوجهی افزایش داده است».
او گفت: «ایران اکنون انگیزه بسیار بیشتری دارد که برنامه خود را تسلیحاتی کند تا از تلاشهای آینده آمریکا یا اسرائیل برای سرنگونی حکومت ایران جلوگیری کند. این یعنی جنگ عملا با هدف ظاهری خود، یعنی جلوگیری از گسترش تسلیحات هستهای ایران، در تضاد است.»
به گفته مقامات آمریکایی، آن دسته از مقامات ایرانی که پیشتر در بحثهای داخلی استدلال میکردند تنها سلاح هستهای میتواند مانع حمله آمریکا یا اسرائیل شود، اکنون معتقدند موضعشان تقویت شده است.