نمایندگان کشورهای عضو دیوان کیفری بینالمللی (ICC) روز جمعه با اکثریت قاطع رأی به برکناری کریم خان، دادستان ارشد این دادگاه، دادند؛ اقدامی بیسابقه که نخستین عزل یک دادستان کل در تاریخ این نهاد بینالمللی محسوب میشود.
دو دیپلمات آگاه به روند رایگیری به آسوشیتدپرس گفتند که این تصمیم حدود دو سال پس از مطرح شدن اتهامات سوءرفتار جنسی علیه آقای خان اتخاذ شد.
آگهی
آگهی
کریم خان، وکیل بریتانیایی ۵۶ ساله، متهم شده بود که با یکی از کارکنان زن دفتر خود رابطهای نامناسب داشته و تلاش کرده مانع پیگیری اتهامات از سوی او شود. خان این اتهامات را بهطور کامل رد کرده است.
پیش از رایگیری نهایی، خان در ماه ژوئن بهطور موقت از انجام وظایف خود در دادگاه کنار گذاشته شده بود. این اقدام پس از آن صورت گرفت که کمیته اجرایی نهاد نظارتی دادگاه در گزارشی اعلام کرد او مرتکب «سوءرفتار جدی» شده است. بر اساس اسنادی که آسوشیتدپرس مشاهده کرده، این گزارش مدعی شده بود آقای خان وارد رابطهای با این زن شده و تلاش کرده روند طرح شکایت او را متوقف کند؛ ادعاهایی که وکلای خان آنها را رد کردهاند.
در ابتدای نشست، پیشنهاد سیرالئون برای دشوارتر کردن روند برکناری آقای خان رای نیاورد و پس از آن، کشورهای عضو چند ساعت زودتر از برنامه وارد مرحله رایگیری شدند.
برکناری آقای خان در شرایطی رخ میدهد که دیوان کیفری بینالمللی با چالشهای بزرگی روبهرو است. این نهاد همزمان تحت فشارهای سیاسی، از جمله تلاش دولت آمریکا برای تضعیف جایگاه آن، قرار دارد. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، هفته گذشته اعلام کرده بود واشنگتن کارزاری گسترده برای «از بین بردن تهدید ناشی از دیوان کیفری بینالمللی علیه حاکمیت آمریکا» آغاز خواهد کرد.
دولت دونالد ترامپ پیشتر کریم خان و شماری دیگر از کارکنان دیوان را در واکنش به صدور حکم بازداشت موقت علیه مقامهای ارشد اسرائیلی، از جمله بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تحریم کرده بود. این احکام در ارتباط با پرونده جنگ غزه و همچنین تحقیقات دادگاه درباره نیروهای آمریکایی در افغانستان صادر شده بودند.
دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، در واکنش به برکناری خان گفت او تصور میکرد با آغاز تحقیقات علیه اسرائیل و صدور حکم بازداشت برای نتانیاهو، اتهامات مطرحشده علیه خود را تحتالشعاع قرار خواهد داد.
کارشناسان معتقدند اتهامات علیه خان با مسائل سیاسی پیرامون تحقیقات دیوان درباره جنگ غزه نیز درهمتنیده شده است. ایوا ووکیسیچ، پژوهشگر دانشگاه اوترخت، به آسوشیتدپرس گفت ملاحظات سیاسی در این روند نقش داشتهاند، بهویژه از آنجا که خان نخستین دادستان دیوان بود که علیه یک متحد غربی درخواست صدور حکم بازداشت مطرح کرد.
با این حال، برکناری آقای خان تاثیری فوری بر حکمهای بازداشت صادرشده در سال ۲۰۲۴ علیه بنیامین نتانیاهو و یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، نخواهد داشت؛ زیرا لغو این احکام تنها در اختیار قضات دیوان کیفری بینالمللی است.