دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده به بهانه اختلافات تجاری با اتاوا و طرح ادعای تبعیض ناعادلانه علیه خودروها، مشروبات الکلی و محصولات لبنی آمریکا تعرفهای ۵۰ درصدی بر بیشتر کالاهای کانادایی وضع کرد.
این اقدام میتواند موج جدیدی از آشفتگی اقتصادی را به همراه داشته باشد و خطر افزایش تورم و تیرگی بیشتر روابط میان دو کشوری را در پی داشته باشد که پیش از بازگشت ترامپ به کاخ سفید، پیوندهای اقتصادی تنگاتنگی با یکدیگر داشتند.
آگهی
آگهی
به گفته یک مقام دولت که پیش از اعلام رسمی این خبر، جزئیات آن را تشریح میکرد، کانادا در کنار چین، از معدود کشورهایی بود که در برابر تعرفههای پیشین ترامپ دست به اقدام تلافیجویانه زد و اکنون باید پاسخگو باشد.
این مقام که نخواست نامش فاش شود در تماس تلفنی با خبرنگاران برای تشریح اقدامهای رئیسجمهور گفت ترامپ برای اجرایی کردن این تعرفهها بر اساس «بخش ۳۳۸ قانون تجارت مصوب ۱۹۳۰»، سه فرمان اجرایی را امضا کرده است.
شماری از قانونگذاران دموکرات سال گذشته پیشنهاد لغو این بخش را مطرح کردند چون معتقدند ترامپ میتواند از آن برای بیثبات کردن اقتصاد استفاده کند.
تعرفههای جدید ۵۰ درصدی شامل محصولات انرژی، پتاس، ماهی و مواد معدنی راهبردی نمیشود، اما کالاهایی را در بر میگیرد که پیشتر در چارچوب توافقنامه ایالات متحده-مکزیک-کانادا (USMCA) از مالیاتهای وارداتی معاف بودند.
این پیمان تجاری که در سال ۲۰۲۰ منعقد شده بود، از سوی ایالات متحده تمدید نشد و همین امر آغازگر دور جدیدی از مذاکرات شد که ممکن است تا سال ۲۰۳۶ به طول بینجامد.
کاخ سفید با انتشار یک «گزارهبرگ» اعلام کرد که این تعرفهها ظرف ۳۰ روز اجرایی خواهند شد. این بدین معناست که هنوز فرصت برای مذاکره وجود دارد؛ بهویژه آنکه ترامپ پیش از این نیز همیشه افزایشِ مالیاتِ بر وارداتِ اعلامشده از سوی خود را تا انتها پیش نبرده است.
مارک کارنی، نخستوزیر کانادا در بیانیهای با اشاره به امضای «بیش از ۲۰ سند شراکت جدید اقتصادی و امنیتی»، اعلام کرد که دولتش به «مزایای تجارت آزاد و عادلانه» باور دارد. وی افزود که کانادا برای مذاکره با دولت ترامپ آمادگی دارد.
کارنی گفت: «این مناقشه تجاری هزینهها را برای خانوادهها به ویژه در آمریکا، افزایش داده است.» او افزود: «کانادا آماده است برای حل مسائل باقیمانده با آمریکا، به شکلی فشرده وارد گفتوگو شود تا منافع متقابل شهروندان دو کشور تامین شود.»
کانادا با خطر یک جنگ تجاری گستردهتر روبهروست
با این حال، از آنجا که کانادا در پی دفاع از اقتصاد خویش است، این تعرفهها میتواند به یک جنگ تجاری گستردهتر دامن بزند. داگ فورد، نخستوزیر ایالتیِ انتاریو، چشمانداز یک رویارویی احتمالی را پیشبینی کرده است.
فورد در شبکههای اجتماعی نوشت: «اگر این تعرفهها عملی شود، کانادا باید با تعرفه در برابر تعرفه و دلار در برابر دلار پاسخ دهد.»
کندیس لِینگ، مدیرعامل اتاق بازرگانی کانادا گفت اقدامات دولت ترامپ «تاسفبرانگیز» است، اما دو کشور باید از فرصت ۳۰ روزه پیش از آغاز اجرای تعرفهها استفاده کنند تا «در گفتوگوهای رسمی، پیشرفتی معنادار» حاصل شود.
کریس اسوانگر، مدیرعامل «شورای مشروبات تقطیری ایالات متحده» نیز خواستاردستیابی به توافق شد و گفت: «سیاستگذاران در دو سوی مرز را تشویق میکنیم که به دنبال راهحلی از طریق مذاکره باشند که دسترسی محصولات الکلی آمریکا به بازار را دوباره برقرار کند و از آسیب بیشتر به بخشهای هتلداری و پذیرایی آمریکا جلوگیری کند.»
اسکات لینسیکام، معاون بخش اقتصاد عمومی در اندیشکده لیبرترین کیتو گفت استفاده از قانونی مربوط به دوران رکود بزرگ برای اعمال این تعرفهها، دامنه برخی خطرها را گسترش میدهد، چون این تعرفهها میتواند نه فقط برای کانادا، بلکه برای دیگر شرکای تجاری آمریکا نیز اعمال شود و و «بیثباتی عظیمی» را به اقتصاد جهانی تزریق کند.
لینسیکام گفت: «ما از نقطه بیبازگشت عبور کردیم.» او افزود: «استناد به ماده ۳۳۸، گزینه هستهای (آخرین حربه) برای تعرفههای ترامپ است.»
تعرفهها؛ چالشی سیاسی برای ترامپ
تعرفههای جدید در آستانه انتخابات میاندورهای ماه نوامبر برای تعیین ترکیب کنگره، خطرات جدی سیاسی و اقتصادی برای ترامپ به همراه دارد.
تعرفههای موسوم به «روز آزادسازی» که او آوریل سال گذشته به دلیل نگرانی از تورم و رکود وضع کرد، موجب آشفتگی شدید بازارهای مالی شد و او را واداشت تا برای فراهم شدن فرصت مذاکره، از نرخ این تعرفهها عقبنشینی کند.
دیوان عالی آمریکا ماه فوریه حکم داد که ترامپ برای اعمال این تعرفهها از طریق اعلام وضعیت اضطراری اقتصادی، فاقد صلاحیت قانونی بوده است؛ موضوعی که دولت را وادار کرد تا بر اساس مجموعهای از اختیارات قانونی، به دنبال راههای جایگزینی برای افزایش مالیات بر واردات باشد.
تعرفهها در عمل مالیات بر واردات هستند که شرکتها میتوانند آن را از طریق افزایش قیمتها به مصرفکنندگان منتقل کنند.
رئیسجمهوری آمریکا معتقد است هزینههای ناشی از تعرفهها باعث بازگشت صنایع تولیدی به داخل ایالات متحده خواهد شد؛ هرچند در دادههای اقتصادی شواهد اندکی برای اثبات این ادعا وجود دارد.
سوزان دلبن، نماینده دموکرات ایالت واشنگتن و رئیس کمیته انتخاباتی دموکراتهای کنگره میگوید: «این مالیاتهای جدید هزینه زندگی خانوادههای آمریکایی را بالا خواهد برد و به احتمال زیاد به اقدامات تلافیجویانه علیه همان صنایعی منجر میشود که ترامپ ظاهرا میخواهد از آنها حمایت کند.»
مالیاتهای جدید بر واردات میتواند رتبه ضعیف محبوبیت ترامپ در زمینه مدیریت اقتصاد را بدتر کند. او در کارزار انتخاباتی ریاستجمهوری به رایدهندگان وعده داده بود قیمتها را پایین بیاورد اما نرخ سالانه تورم از زمان ورود او به کاخ سفید افزایش یافته، چرا که اعمال تعرفهها و وقوع جنگ در ایران، قیمت نفت را بالا برده است.
کانادا هدف همیشگی ترامپ در جنگ تعرفهای
مقام دولت ترامپ گفت رئیسجمهوری همچنین از دستیارانش خواسته بود به دلیل تاثیر منفی آتشسوزیهای جنگلی این کشور بر کیفیت هوای آمریکا، امکان اعمال تعرفههای بیشتر علیه کانادا را بررسی کنند. ترامپ پیشتر نیز در شبکههای اجتماعی به طور علنی چنین تهدیدی را مطرح کرده بود.
دونالد ترامپ روز یکشنبه مسابقه فینال جام جهانی را در کنار کارنی تماشا کرد. مقام دولت ترامپ تصریح کرد که حضور مشترک آنها در این مسابقه، یک دیدار کاری برای بحث درباره تجارت و تعرفهها نبوده است.
رئیس جمهوری ایالات متحده در فرمانهای اجرایی خود مدعی است کانادا در مقایسه با سایر کشورها، با خودرو، نوشیدنیهای الکلی و پنیر آمریکایی رفتار تبعیضآمیز دارد، اما بخش زیادی از استدلال او بر اقدامات تلافیجویانه کانادا استوار است؛ این اقدامات پس از آن صورت گرفت که رئیسجمهوری آمریکا به بهانه لزوم تلاش بیشتر کانادا برای متوقف کردن قاچاق فنتانیل، علیه این کشور تعرفههایی اعمال کرد.
ترامپ در فرمان اجرایی مربوط به خودروها یادآور شد کانادا از آوریل ۲۰۲۵، تعرفه ۲۵ درصدی بر واردات خودروهای آمریکاییای اعمال کرده است که مشمول تعرفه ترجیحی در چارچوب توافق USMCA نمیشوند.
کاخ سفید اعلام کرد در خصوص نوشیدنیهای الکلی نیز به جز دو مورد همه استانها و قلمروهای کانادا از سال گذشته خرید و خردهفروشی نوشیدنیهای الکلی آمریکایی را متوقف کردهاند؛ اقدامی که در پاسخ به تعرفههای ترامپ و طعنههای او درباره تبدیل کانادا به پنجاه و یکمین ایالت آمریکا صورت گرفت.
با این وجود، ترامپ مدتهاست که به رفتار کانادا در قبال پنیر آمریکایی معترض است و در فرمان خود آورده است که کانادا در زمینه محصولات لبنی، در مقایسه با اروپا علیه آمریکا تبعیض قائل میشود.
ترامپ و کارنی روابط سردی با یکدیگر داشتهاند؛ کارنی که در گذشته رئیس بانک مرکزی بود در جریان کارزار انتخاباتی سال گذشته خود وعده داد که برای دفاع از کانادا «با تمام قوا و سرسختانه»مبارزه کند.
نخست وزیر کانادا ژانویه گذشته در جریان نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس، بدون نام بردن از ترامپ او را مورد انتقاد قرار داد و گفت که «قدرتمندترین» کشورها از اقتصاد برای تحت فشار قرار دادن کشورهای ضعیفتر استفاده میکنند.
ترامپ نیز در آن زمان به سخنان کارنی اینگونه پاسخ داد: «کانادا به لطف ایالات متحده زنده است.»