دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا روز سهشنبه در کاخ سفید با استقبال گرم و کمسابقهای از علی الزیدی، نخستوزیر جدید عراق، پذیرایی کرد و از «هماهنگی فوقالعاده» میان خود و این تاجر ثروتمند که بدون هیچ سابقه سیاسی به بالاترین مقام اجرایی کشورش رسیده است، سخن گفت.
علی الزیدی پس از ماهها بنبست سیاسی بر سر انتخاب نخستوزیر که به دنبال انتخابات پارلمانی سال گذشته عراق به وجود آمده بود، به عنوان گزینه مورد توافق گروههای سیاسی معرفی شد. دونالد ترامپ نیز از نامزدی او حمایت کرده و هشدار داده بود که اگر فرد دیگری به نخستوزیری برسد، آمریکا حمایت خود از عراق را قطع خواهد کرد.
آگهی
آگهی
دونالد ترامپ در دفتر بیضی شکل کاخ سفید (دفتر کار رئیسجمهوری) در حالی که در نخستین سفر خارجی الزیدی پس از رسیدن به مقام نخستوزیری در کنار او نشسته بود، گفت: «حرف من را به خاطر بسپارید، من میدانستم چه کار میکنم. این مرد قرار است به یک رهبر بزرگ در خاورمیانه تبدیل شود، نه فقط در عراق. نفوذ او در سراسر خاورمیانه گسترش خواهد یافت.»
علی الزیدی نیز که از طریق مترجم سخن میگفت، اظهار داشت پیام مردم «کهنترین تمدن جهان» را با خود آورده و هدف اصلی سفرش به آمریکا، اعلام یک «شراکت اقتصادی» میان دو کشور است.
ایران محور اصلی گفتگوها
موضوع ایران بخش مهمی از مذاکرات روز سهشنبه را تشکیل داد.
عراق تحت فشار قرار دارد تا شبکهای از گروههای مسلح مورد حمایت ایران را که در این کشور فعالیت میکنند، خلع سلاح کند. برخی از این گروهها پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ماه فوریه، به پایگاهها و تاسیسات دیپلماتیک آمریکا حمله کردند.
دولت عراق به طور رسمی تا پایان ماه سپتامبر به این گروههای مسلح غیردولتی فرصت داده است که سلاحهای خود را تحویل دهند اما برخی از قدرتمندترین این گروهها اعلام کردهاند که قصد انجام این کار را ندارند.
علی الزیدی روز سهشنبه تاکید کرد: «پس از ۳۰ سپتامبر دیگر هیچ توجیهی برای ادامه فعالیت این گروهها وجود نخواهد داشت.»
یکی از مقامهای دولت ترامپ نیز پیش از دیدار دو رهبر در کاخ سفید گفت آمریکا بر اساس میزان پیشرفت عراق در خلع سلاح گروههای مورد حمایت ایران، تصمیمهای «آگاهانه» اتخاذ خواهد کرد. این مقام به شرط ناشناس ماندن درباره راهبرد دولت آمریکا سخن گفت.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
«ترامپ خاورمیانه»
ائتلاف پارلمانی موسوم به چارچوب هماهنگی، که متشکل از احزاب شیعه نزدیک به ایران است، در ابتدا قصد داشت از نوری المالکی، نخستوزیر پیشین عراق، حمایت کند. دونالد ترامپ اما نوری المالکی را بیش از حد نزدیک به تهران میدانست.
دونالد ترامپ شخصا وارد این پرونده شد و تهدید کرد اگر نوری المالکی دوباره به قدرت بازگردد، حمایت آمریکا از عراق متوقف خواهد شد.
از زمان معرفی رسمی علی الزیدی به عنوان نخستوزیر در ماه آوریل، دولت ترامپ تلاش کرده است نفوذ خود را در عراق بهویژه برای کاهش نفوذ ریشهدار ایران در ساختارهای این کشور افزایش دهد.
شباهتهای شخصی میان دونالد ترامپ و علی الزیدی نیز به نزدیکی آنها کمک کرده است.
ویکتوریا تیلور، مدیر ابتکار عراق در اندیشکده شورای آتلانتیک گفت علی الزیدی به دلیل پیشینه تجاری و نداشتن سابقه سیاسی به «ترامپ خاورمیانه» تشبیه شده است.
او گفت: «وقتی موفقیت در تجارت برای شما اهمیت داشته باشد، طبیعی است که یک نخستوزیر عراقی که احتمالا میلیاردر است و یک چهره خارج از ساختار سنتی سیاست محسوب میشود، جذاب به نظر برسد.»
اما ویکتوریا تیلور تاکید کرد که واقعیت بسیار پیچیدهتر از این است.
به گفته او، علی الزیدی محصول همان ساختار سیاسی کنونی عراق است و تا حدی ناچار خواهد بود در چارچوب همان نظام عمل کند.
او افزود: «مطمئن نیستم همه بهخوبی درک کرده باشند که این نخستوزیر برای برچیدن بخشهای اصلی نظام سیاسی موجود، چه چالش بزرگی پیش رو دارد.»
به گفته ویکتوریا تیلور، خلع سلاح گروههای مورد حمایت ایران و مبارزه با فساد سیاسی از مهمترین موانعی است که علی الزیدی با آن روبرو خواهد شد.
پاسخ الزیدی به پرسشی درباره قاسم سلیمانی
علی الزیدی در اقدامی که نشانهای از پیچیدگی فضای سیاسی عراق بود در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات ترامپ پیرامون کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده سابق سپاه قدس ایران در سال ۲۰۲۰، از پاسخ مستقیم خودداری کرد.
او گفت: «در آن زمان من در سیاست نبودم. بیایید درباره آینده صحبت کنیم.»
رناد منصور، مدیر ابتکار عراق در اندیشکده چتم هاوس پیشبینی کرد که آمریکا در جریان سفر علی الزیدی به واشنگتن فشار زیادی بر او وارد خواهد کرد تا روند خلع سلاح گروههای مسلح را پیش ببرد.
او گفت: «الزیدی احتمالا پاسخ خواهد داد که برای انجام این کار به حمایت اطلاعاتی، فنی و حتی نظامی آمریکا نیاز دارد.»
رناد منصور افزود: «این احتمال وجود دارد که اگر دولت عراق علیه این گروهها اقدام کند، آنها نیز دولت را هدف قرار دهند و همین سناریو چیزی است که بغداد از آن نگران است.»
توافق بزرگ خط لوله نفت
از سوی دیگر دولتهای آمریکا و عراق در آستانه نهایی کردن یک توافق مهم انرژی قرار دارند.
دو مقام عراقی اعلام کردند قرار است روز جمعه توافقی میان دولت عراق، شرکتهای آمریکایی شورون (Chevron) و TI Capital و همچنین شرکت قطری UCC برای ساخت یک خط لوله نفت امضا شود.
این خط لوله قرار است بصره در جنوب عراق را به حدیثه در غرب این کشور متصل کند و از آنجا به بندر جیهان ترکیه و همچنین بندر بانیاس سوریه امتداد یابد.
ظرفیت پیشبینیشده این خط لوله حدود دو میلیون بشکه نفت در روز خواهد بود. این دو مقام به دلیل نداشتن مجوز برای اظهار نظر علنی نخواستند نامشان فاش شود.
دونالد ترامپ و علی الزیدی در دیدار خود در کاخ سفید به طور علنی درباره این توافق سخنی نگفتند اما رئیسجمهوری آمریکا تاکید کرد که عراق به دلیل منابع عظیم نفتی خود «ظرفیت فوقالعادهای» دارد.
مبارزه با فساد
علی الزیدی با وجود آنکه پیشتر ریاست بانک اسلامی الجنوب را بر عهده داشت، بانکی که در سال ۲۰۲۴ به دنبال فشار آمریکا برای مقابله با پولشویی و انتقال منابع مالی به ایران از سوی بانک مرکزی عراق از انجام معاملات دلاری منع شد، توانست حمایت ترامپ را به دست آورد.
او از زمان آغاز به کار خود، مبارزه با فساد را به یکی از محورهای اصلی سیاست دولتش تبدیل کرده است.
دولت علی الزیدی تاکنون چند عملیات علیه فساد انجام داده و دهها نماینده فعلی و سابق پارلمان و مقام دولتی از جمله برخی افراد نزدیک به محمد شیاع السودانی، نخستوزیر پیشین را به اتهام فساد بازداشت کرده است.
هیات همراه نخستوزیر عراق در سفر به واشنگتن شامل شماری از بازرگانان و مقامهای دولتی است.