به گزارش والاستریت ژورنال، اگرچه عمان در مذاکرات ایران و آمریکا نقش میانجی را ایفا کرد و در اوایل جنگ اخیر برای حفظ کانال ارتباطی کوشید، اما دولت ترامپ اخیرا رویکرد عمان در قبال ایران را به عنوان رویکردی خصمانه در قبال آمریکا دانسته و مسقط را برای انتخاب میان تهران و واشنگتن تحت فشار گذاشته است.
بنابر این گزارش، مقامات عمان در آغاز جنگ با شتاب کوشیدند کانال ارتباطی پشتپرده با تهران برقرار کنند. به گفته مقامات عرب، این کانال ارتباطی که به واسطه بیطرفی سختگیرانه مسقط در این مناقشه برقرار شد، به کشورهای حاشیه خلیج فارس برای بازگشایی مجدد مسیرهای پروازی کمک کرد.
آگهی
آگهی
اما با گذشت سه ماه از این اقدام، این موضع بیطرفانه کمکم به زیان عمان تمام میشود. به گفته مقامات آمریکایی و عرب، واشنگتن رفتهرفته رویکرد عمان در قبال تهران را به عنوان رویکردی خصمانه نسبت به آمریکا تفسیر میکند و مسقط را تحت فشار قرار داده است تا میان تهران و واشنگتن یک طرف را انتخاب کرده و روابط دیپلماتیک خود را با ایران قطع کند.
به گفته یک مقام آمریکایی، در روزهای اخیر، پس از آنکه یک ارزیابی اطلاعاتی جدید به این نتیجه رسید که مسقط قصد دارد در کنار ایران از کشتیها برای عبور از تنگه هرمز عوارض دریافت کند، دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا عمان را به تحریم و حتی بمباران تهدید کرد. این درحالی است که عمان بارها تکذیب کرده است که دریافت عوارض از کشتیها را در نظر دارد.
وزارت اطلاعرسانی عمان از اظهارنظر درباره فشار آمریکا برای قطع روابط با ایران خودداری کرد. عبدالله الحراصی، وزیر اطلاعرسانی عمان، گفت: «عمان آماده است با ایالات متحده و همه شرکای مسئول برای تقویت ثبات، جلوگیری از اخلال و حفاظت از منافع راهبردی مشترک همکاری کند.»
عمان در سراسر جنگ تلاش کرده است میان آمریکا، به عنوان یک متحد دیرینه و ایران، همسایه قدرتمندش در آن سوی تنگه هرمز مسیر میانه را طی کند. به گفته دو مقام عرب، مسقط این مسیر را با هدف افزایش احتمال دستیابی به صلحی پایدار طراحی کرده است.
اما به نظر میرسد عمان در حال از دست دادن جایگاهی است که بهعنوان یک کشور عربی مورد اعتماد هر دو طرف داشت. اگر عمان در کنار آمریکا قرار گیرد، همانند دیگر کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس، در معرض خطر حملات ایران قرار میگیرد.
صنم وکیل، مدیر بخش خاورمیانه در اندیشکده بریتانیایی «چتمهاوس» گفت که رویکرد عمان در قبال تهران تاکنون «راه را برای انتقاد و بررسیهای ناخواسته علیه کشوری باز کرده که مدتهاست به سیاست خارجی بیطرفانه خود افتخار میکند.»
به گفته او، تهدید دولت آقای ترامپ «برجسته کننده نگرشی در برخی از محافل آمریکایی است که عمان را متمایل به ایران میدانند.»
عمان، که در دورهای پیشین مذاکرات هستهای میان واشنگتن و تهران نقش میانجی را ایفا کرد، پس از حملات ایران به کشتیها در تنگه هرمز و حملات موشکی و پهپادی ایران به دیگر کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس، این اقدامات را با ذکر نام ایران محکوم نکرد. به گفته یک منبع آگاه، چنین موضعی در راستای سنت دیپلماتیک عمان است.
بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان پس از آغاز جنگ گفت که این درگیری منجر به تضعیف منطقه میشود و به کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس پیشنهاد کرد که در روابط امنیتی خود با ایالات متحده بازنگری کنند. ایران نیز در جریان جنگ، حملات کمتری را علیه عمان در مقایسه با دیگر کشورهای عربی انجام داد.
به گفته مقامات عرب و آمریکایی، ارتش آمریکا در آغاز جنگ از خاک عمان برای انجام برخی تدارکات لجستیکی استفاده کرد. با این حال، به گفته یک مقام آمریکایی کمک نظامی ارائه شده از سوی مسقط اندک بود.
آقای ترامپ هفته گذشته گفت که اگر عمان با طرح ایران برای دریافت عوارض از کشتیها همراهی کند، ممکن است دستور حملات هوایی به عمان را صادر کند. هرچند مسقط همواره داشتن چنین قصدی را تکذیب کرده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا نیز در شبکه اجتماعی ایکس، عمان را تهدید کرد که اگر برای عبور کشتیها از تنگه عوارض دریافت کند، با تحریم روبرو خواهد شد. او روز بعد به خبرنگاران گفت طلال الرحبی، سفیر عمان در واشنگتن، به او اطمینان داده است که این کشور «هیچ برنامهای برای دریافت عوارض» ندارد.
به گفته مقامات عرب، مقامات عمانی از خصومت ناگهانی آمریکا شوکه شدهاند و در تلاشند دریابند چه پاسخی باید به آن بدهند.
به گفته این مقامات، یکی از رویکردهای عمان راهاندازی یک کارزار روابط عمومی برای نشان دادن این است که مسقط فعالانه برای حمایت از افزایش تردد دریایی از مسیر تنگه تلاش میکند.
به گفته یک مقام عرب، این تلاش شامل همکاری با سازمان ملل برای ترغیب ایران به اجازه عبور امن کشتیهای حامل مواد اولیه کودهای شیمیایی است که میتواند بهعنوان نشانه حسن نیت در قبال کشورهای آفریقایی مواجه با بحران غذایی تلقی شود.
به گفته یک منبع آگاه، عمان از آغاز جنگ به شناورها، از جمله کشتیهای آمریکایی با ارائه راهنمایی ناوبری، عملیات جستوجو و نجات و کمکهای پزشکی به خدمه کشتیها کمک کرده است.
آقای الحراصی گفت کشورش همچنان به جریان آزاد تجارت و انرژی از مسیر تنگه پایبند است و افزود: «هرگونه تهدید علیه آزادی کشتیرانی در این آبها به منافع کل جامعه بینالمللی، از جمله ایالات متحده، آسیب خواهد زد.»
ریشه بیاعتمادی دولت ترامپ به مسقط
به گفته مقامات آمریکایی، ریشه بیاعتمادی دولت آقای ترامپ به مسقط به یک روز پیش از آغاز حملات هوایی آمریکا و اسرائیل بازمیگردد. در آن زمان وزیر خارجه عمان با حضور در یک شبکه آمریکایی گفت که اگر به دیپلماسی «فضای لازم» را بدهیم، توافق درباره برنامه هستهای ایران «در دسترس است.»
به گفته این مقامات، هیچ توافقی تا آن اندازه نزدیک نبود و ایران پیشنهاد جدی برای محدود کردن فعالیت هستهای خود ارائه نکرده بود.
بنابر این گزارش، دولت آقای ترامپ از آن زمان کوشیده است که عمان را در فرایندهای دیپلماتیک به حاشیه براند. با این حال، به گفته مقامات آمریکایی، بهرغم اظهارنظر هفته گذشته دونالد ترامپ، آمریکا هیچ برنامهای برای حمله به عمان ندارد.