مسکو در آستانه انتخابات ۷ ژوئن با ممنوعیتهای تجاری، تهدید به تعلیق در اتحادیه اقتصادی اوراسیا و مقایسه ارمنستان با اوکراین از سوی پوتین، فشار بر ایروان را بالا برده است؛ چند روز پیش ترامپ «حمایت کامل و بیقیدوشرط» خود از پاشینیان را اعلام کرده بود.
روسیه روز شنبه اعلام کرد که در واکنش به نزدیکی فزاینده ایروان به اتحادیه اروپا، سفیر خود در ارمنستان را «برای مشورت» فراخوانده است؛ اقدامی که یک تنش تازه در آستانه انتخابات سرنوشتساز ۷ ژوئن ارمنستان به شمار میرود.
آگهی
آگهی
وزارت خارجه فدراسیون روسیه در بیانیهای اعلام کرد: «سفیر فدراسیون روسیه در جمهوری ارمنستان، اس. پ. کوپیرکین، در ارتباط با گامهایی که رهبری ارمنستان برای نزدیکی به اتحادیه اروپا برداشته است، برای مشورت به مسکو فراخوانده شده است.»
یک روز پیش از آن، روسیه به افزایش فشار بر دولت نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، در آستانه انتخابات ادامه داد و اعلام کرد که «محدودیتهای موقت» بر صادرات برخی میوهها و سبزیجات ارمنستان اعمال میکند؛ اقدامی که به ممنوعیتهای اخیر بر آب معدنی، شراب و کنیاک ارمنستان افزوده میشود.
همچنین روز جمعه، رهبران اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) در بیانیهای مشترک به ارمنستان هشدار دادند که برنامههای این کشور برای پیوستن به اتحادیه اروپا «ریسکهای جدی» برای امنیت اقتصادی همه کشورهای عضو این اتحادیه به همراه دارد.
رهبران روسیه، بلاروس، قزاقستان و قرقیزستان در جریان نشست خود در آستانه از ایروان خواستند هرچه زودتر همهپرسی ملی درباره انتخاب ارمنستان میان اتحادیه اروپا و بلوک تحت رهبری مسکو برگزار کند.
آنها به ایروان هشدار دادند که حرکت این کشور به سمت عضویت در اتحادیه اروپا ممکن است به تعلیق عضویت ارمنستان در این سازمان منجر شود و در همین راستا، بررسی رسمی عضویت ارمنستان را با هدف احتمالی تعلیق آن تا ماه دسامبر آغاز کردند.
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، پیشتر ایده همهپرسی درباره آینده ارمنستان را مطرح کرده و گفته بود: «کاملا منطقی است... از شهروندان ارمنستان بپرسیم انتخابشان چه خواهد بود.»
او در آن زمان گفت: «بر همین اساس، ما نیز انتخاب خود را انجام خواهیم داد.»
پوتین روز جمعه همچنین مقایسهای را که پیشتر میان اوکراین و ارمنستان مطرح کرده بود تکرار کرد و به خبرنگاران حاضر گفت: «بحران اوکراین در مقطعی با تلاش این کشور برای پیوستن به اتحادیه اروپا آغاز شد.»
او پیشتر گفته بود که عضویت همزمان در هر دو بلوک «غیرممکن» است.
ایروان از «همکاری متقابل سودمند» حمایت میکند
در نشست اتحادیه تحت رهبری مسکو، ارمنستان توسط مهر گریگوریان، معاون نخستوزیر، نمایندگی شد، زیرا پاشینیان سرگرم کارزار انتخاباتی برای انتخابات ۷ ژوئن بود.
ویدیویی از این نشست نشان میداد که پوتین هنگام خوشامدگویی به دیگر رهبران، با گریگوریان دست میدهد.
بیانیه اتحادیه اقتصادی اوراسیا به گریگوریان ابلاغ شد و او در نشست گفت: «ارمنستان همچنان متعهد به مشارکت سازنده در اتحادیه اقتصادی اوراسیا، بر پایه احترام متقابل، شراکت برابر و در نظر گرفتن منافع ملی همه اعضاست» و افزود که ایروان از «همکاری متقابل سودمند» حمایت میکند.
ارمنستان همواره تاکید کرده که قصد خروج از اتحادیه اقتصادی اوراسیا را ندارد اما مسیر حامی اتحادیه اروپا را ادامه خواهد داد.
الکسی اورچوک، معاون نخستوزیر روسیه، در پاسخ به این که آیا در جریان نشست تحولی در این موضوع رخ داده است، خواستار صبر شد و افزود: «اوضاع آنقدرها هم ساده نیست.»
کرملین هشدارهای مکرر خود به ایروان درباره مسیر غربگرایانه این کشور را شدت بخشیده و تهدید کرده است که به تامین گاز و نفت ارزان که برای ارمنستان حیاتی است پایان میدهد و به شهروندان ارمنستان پیامدهای یک پیروزی احتمالی پاشینیان در ۷ ژوئن را نشان خواهد داد.
پوتین روز جمعه در نشست گفت: «به پاشینیان گفتم: "هر آنچه برای ارمنیها قابل قبول و خوب است، برای روسیه هم قابل قبول و خوب است. هرچه را به سود مردم ارمنستان میدانید انجام دهید."»
او افزود: «ملتهای ما را قرنها دوستی به هم پیوند داده و هیچ چیز نمیتواند روابط انسانی ما را خدشهدار کند. اما مسایلی وجود دارد که کاملا اقتصادی است.»
پوتین در پایان نشست آستانه در جمع خبرنگاران گفت: «هماهنگ کردن استانداردهای اتحادیه اروپا با استانداردهای اتحادیه اقتصادی اوراسیا امکانپذیر نیست. به همین دلیل، اگر ارمنستان به این بلوک ۲۷ عضوی نزدیک شود، ما ناچار خواهیم بود همه فعالیتهای اقتصادی خود در ارمنستان را به عقب برگردانیم.»
در میانه اتهامهای گسترده درباره مداخله روسیه در کارزار انتخاباتی ارمنستان و حمایت این کشور از مخالفان دولت، وزارت خارجه روسیه روز جمعه اعلام کرد که ارمنستان به طور غیررسمی به مسکو اطلاع داده است برخی مقامهای روس به عنوان ناظر انتخاباتی در این کشور پذیرفته نخواهند شد.
اظهارات پوتین بلافاصله پس از حمایت ترامپ
در بیانیه اتحادیه اقتصادی اوراسیا تنها به مسیر حامی اتحادیه اروپا در ارمنستان اشاره شده بود، اما این بیانیه فقط یک روز پس از آن منتشر شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، حمایت «کامل و تمامعیار» خود را از انتخاب مجدد پاشینیان اعلام کرد و او را «دوست و رهبر بزرگ» خواند که ارمنستان را «قوی، ثروتمند و بسیار امن» میکند.
اوایل این هفته، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، به ایروان سفر کرد؛ جایی که او و آرارات میرزویان، وزیر خارجه ارمنستان، چارچوب مشارکت راهبردی، یادداشت تفاهم مواد معدنی حیاتی و توافق همکاری درباره مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی، که به اختصار TRIPP نامیده میشود؛ کریدوری ترانزیتی که آذربایجان را از طریق جنوب ارمنستان به جمهوری خودمختار نخجوان متصل میکند، را امضا کردند.
ترامپ با پیوند زدن مستقیم این حمایت به سفر روبیو گفت: «ایالات متحده و ارمنستان به زودی کلنگ احداث کریدور TRIPP را به زمین خواهند زد؛ طرحی که به گفته او «قفقاز جنوبی را دگرگون میکند» و دسترسی انرژی از آسیای مرکزی به آمریکا را باز خواهد کرد.»
روبیو که چهارشنبه در کاخ سفید کنار ترامپ ایستاده بود، این توافق درباره مواد معدنی حیاتی را «یادآور جنگ دیگری که رئیسجمهوری ترامپ به حل و فصل آن کمک کرد» توصیف کرد؛ اشاره او به توافق صلح تاریخی ارمنستان و آذربایجان بود که سال گذشته در کاخ سفید به امضای پاشینیان و الهام علییف، رئیسجمهوری آذربایجان، رسید.
او افزود: «ما شاهد شکلگیری یک رابطه جدید و بزرگ با ارمنستان هستیم.»
پاشینیان در شبکه اجتماعی ایکس، با انتشار پرچمهای آمریکا و ارمنستان در کنار هم، از ترامپ به خاطر این حمایت تشکر کرد.