کمبود آزاردهنده سوخت و افزایش سرسامآور قیمت نفت و گاز که در پی جنگ ایران رخ داده، اتحادیه اروپا را واداشته است تا بهطور جدی امکان تامین مالی مسیرهای جایگزین انرژی در خاورمیانه را بررسی کند؛ مسیرهایی که بتوانند نقاط بحرانی و پرتنشی مانند تنگه هرمز را دور بزنند.
اورزولا فن در لاین، رئیس کمیسیون اروپا روز جمعه اعلام کرد که اتحادیه اروپا آماده است با کشورهای خلیج فارس برای اجرای پروژههای جدید انتقال انرژی به بازارهای جهانی همکاری کند؛ پروژههایی که در گرو جنگ یا تنشهای ژئوپولیتیک نباشند.
آگهی
آگهی
او در پایان نشست غیررسمی رهبران اتحادیه اروپا در پایتخت قبرس به خبرنگاران گفت: «رویدادهای ماه گذشته درس سختی به ما داد. امنیت ما فقط مرتبط نیست، بلکه بهطور ذاتی به هم گره خورده است. تهدید یک کشتی تجاری در تنگه هرمز، تهدیدی برای مثلا یک کارخانه در بلژیک نیز محسوب میشود.»
نهاد اجرایی اتحادیه اروپا خواستار تقویت همکاریهای دفاعی شد و مأموریت امنیت دریایی این اتحادیه در دریای سرخ را بهعنوان گزینهای احتمالی برای تأمین امنیت دریایی در خلیج فارس مطرح کرد؛ اما تمرکز اصلی اظهارات عمومی خانم فن در لاین بر حمایت اروپا از بازسازی و ساخت تأسیسات انرژی در خاورمیانه بود.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
تنوعبخشی به زیرساختهای انرژی خاورمیانه
او افزود: «ما همچنین آمادهایم با کشورهای خلیج فارس همکاری کنیم تا زیرساختهای صادراتی را متنوع کرده و وابستگی به گلوگاه تنگه هرمز را کاهش دهیم.»
او همچنین پیشنهاد کمک به بازسازی زیرساختهای انرژی خلیج فارس که در جنگ آسیب دیدهاند را مطرح کرد.
بهطور معمول، یکپنجم نفت و گاز جهان از تنگه هرمز عبور میکند، اما جنگ عملا این گذرگاه آبی را بسته و باعث جهش قیمت سوخت شده است.
اوایل روز جمعه، قیمت نفت برنت با ۹۸ سنت افزایش به ۱۰۰.۳۳ دلار در هر بشکه رسید. نفت شاخص آمریکا نیز ۸۱ سنت افزایش یافت و به ۹۶.۶۶ دلار در هر بشکه رسید.
اورزولا فن در لاین تأکید کرد که در نتیجه افزایش قیمت نفت و گاز، هزینه انرژی اتحادیه ۲۷ کشوری در ۴۳ روز گذشته ۲۵ میلیارد یورو (۲۹.۳ میلیارد دلار) افزایش یافته است.
نه او و نه آنتونیو کوشتا، رئیس شورای اروپا جزئیات دقیقی درباره پروژههای مورد بررسی یا زمان اجرای آنها ارائه نکردند. با این حال، فن در لاین به «کریدور اقتصادی هند–خاورمیانه–اروپا» میان اتحادیه اروپا و بزرگترین دموکراسی جهان اشاره کرد.
او افزود که نشست میان اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس که قرار است اواخر امسال برگزار شود، فرصتی برای بررسی چنین پروژههایی فراهم خواهد کرد.
تمرکز اتحادیه اروپا بر همسایگان جنوبی
ریاست دورهای اتحادیه اروپا در حال حاضر بر عهده قبرس است؛ کشوری جزیرهای که در همسایگی لبنان، سوریه، اسرائیل و ترکیه قرار دارد. نیکوس خریستودولیدس، رئیسجمهور قبرس تلاش کرده است اتحادیه را به کشورهای خاورمیانه نزدیکتر کند تا اقتصاد آنها تقویت و امنیتشان افزایش یابد.
این رویکرد در فهرست مهمانان نشست غیررسمی رهبران اتحادیه اروپا نیز مشهود بود: احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، عبدالفتاح سیسی، رئیسجمهور مصر، ژوزف عون، رئیسجمهور لبنان، حسین بن عبدالله دوم، ولیعهد اردن و جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس.
شرع گفت: «ما میدانیم که اروپا به سوریه نیاز دارد، همانطور که سوریه به اروپا نیازمند است.»
عون نیز خواستار حمایت اتحادیه اروپا برای بازسازی کشور جنگزدهاش شد.
کوشتا از اقدام عون در ممنوع کردن فعالیتهای نظامی حزبالله که آن را «تهدیدی وجودی» برای لبنان خواند، تمجید کرد و وعده داد به این کشور در خلع سلاح این گروه کمک کند.
او گفت: «اتحادیه اروپا درگیر این جنگ نیست، اما درگیر راهحل آن خواهد بود.»
در همین حال، گروههای حقوق بشری از رهبران اتحادیه اروپا بهدلیل افزایش ندادن فشار بر اسرائیل در قبال عملیاتهای نظامیاش در خاورمیانه انتقاد کردند.
رهبران اتحادیه اروپا، از جمله فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان اعلام کردند تا زمانی که مجموعهای از مسائل از جمله پایان برنامه موشکی ایران و حمایت آن از نیروهای نیابتی حل نشود، تحریمها علیه ایران را لغو نخواهند کرد.
کوشتا گفت: «برای صحبت درباره هرگونه کاهش تحریمها هنوز خیلی زود است.»
نگرانیهای امنیتی و سازوکار دفاع جمعی
خود قبرس نیز در ابتدای جنگ هدف حمله قرار گرفت. روز ۲ مارس یک پهپاد شاهد که از لبنان شلیک شده بود، به یک آشیانه هواپیما در پایگاه نظامی بریتانیا در سواحل جنوبی این جزیره آسیب رساند. یونان، فرانسه، ایتالیا، اسپانیا و هلند ناوهای جنگی مجهز به سامانههای ضدپهپاد برای دفاع از جزیره اعزام کردند.
این رخداد باعث شده توجه دوبارهای به بندی در معاهدات پایهای اتحادیه اروپا درباره کمک متقابل در صورت حمله به یکی از کشورهای عضو جلب شود.
خریستودولیدس گفت رهبران اتحادیه اروپا توافق کردهاند که سازوکاری رسمی برای چنین واکنشهایی ایجاد کنند، زیرا به این نتیجه رسیدهاند که «ترتیبات موردی» قابل اتکا نیستند.