برق در مقایسه با سوختهای فسیلی بسیار بالاتر مالیات میگیرد. آیا طرح جدید اتحادیه اروپا میتواند بالاخره این روند را معکوس کند؟
مالیات برق ممکن است طبق پیشنهاد جدید اتحادیه اروپا به شدت کاهش یابد تا اثر جنگ ایران بر قیمتهای انرژی جبران شود.
آگهی
آگهی
به گزارش خبرگزاری رویترز، پیشنویس پیشنهادی کمیسیون اروپا که قرار است ۲۲ آوریل منتشر شود، مجموعهای از تدابیر برای مهار قبضهای انرژی را تشریح میکند.
همچنین انتظار میرود این طرح شامل برنامههایی برای کاهش وابستگی اتحادیه اروپا به سوختهای فسیلی باشد تا کشورهای عضو در برابر شوکهای انرژی محافظت بیشتری داشته باشند.
اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، این هفته در حالی که قیمت نفت بار دیگر از هر بشکه ۱۰۰ دلار گذشت، گفت: «ما داریم بهای بسیار سنگینی برای وابستگی بیش از حد خود به سوختهای فسیلی میپردازیم.»
از آغاز درگیری، قیمت گاز طبیعی در اروپا بیش از ۷۰ درصد افزایش یافته و تنگه هرمز که حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند عملا بسته شده است.
از آنجا که در سراسر اروپا قیمتهای عمدهفروشی برق همچنان تا حد زیادی بر اساس هزینه تولید برق با گاز تعیین میشود، جهش قیمت گاز از زمان آغاز این جنگ مستقیما به قبضهای برق سرایت کرده است.
فون در لاین گفت: «واقعیت تلخ برای قاره ما این است که انرژی مبتنی بر سوخت فسیلی در سالهای پیش رو همچنان گرانترین گزینه خواهد ماند.»
شکاف بین قیمت برق و سوختهای فسیلی
در حال حاضر در بیشتر کشورهای اروپایی مالیات بر برق بسیار بالاتر از مالیات بر سوختهای فسیلی است، با وجود اثرات اقلیمی نفت و گاز.
بر اساس آمار یورواستات، در اوایل ۲۰۲۵ میانگین قیمت برق خانگی در اتحادیه اروپا حدود ۰٫۲۹ یورو برای هر کیلووات ساعت بود، در حالی که قیمت گاز خانگی به طور متوسط تنها ۰٫۱۱ یورو برای هر کیلووات ساعت بود؛ یعنی برق برای هر واحد انرژی تقریبا دو و نیم برابر گرانتر تمام میشد. سال گذشته، نزدیک به ۲۸ درصد از قبض برق مصرفکننده متوسط اروپایی صرف مالیات و عوارض شد.
این شکاف تصادفی نیست. بخشی از دلیل آن این است که دولتها از مالیات برق برای تامین مالی انرژیهای تجدیدپذیر و سیاستهای زیستمحیطی استفاده میکنند. در مقابل، قیمتهای پایینتر گاز در گذشته با این هدف تعیین میشد که هزینه گرمایش و حملونقل وابسته به سوختهای فسیلی قابلپرداخت بماند.
اما با برقیشدن هرچه بیشتر این بخشها، منتقدان میگویند این ساختار عملا گذار به انرژی پاک را دلسرد و کند میکند.
کاهش مالیات برق، کلید گذار سبز
کمیسیون اروپا استدلال میکند که کاهش مالیات برق برای تشویق خروج از سوختهای فسیلی نقشی اساسی دارد. با این حال، مقررات اتحادیه اروپا درباره مالیات برق از سال ۲۰۰۳ تغییر نکرده و تلاشها برای اصلاح آن بارها متوقف شده است. در نوامبر ۲۰۲۵، یک طرح اصلاح مالیاتی نتوانست حمایت همهجانبه کشورهای عضو را جلب کند.
گزارشها حاکی است که از ماه آینده کمیسیون پیشنهادهایی برای اصلاح قوانین مالیاتی اتحادیه اروپا ارائه خواهد کرد تا مالیات برق از مالیات بر نفت و گاز کمتر شود.
برای جبران کاهش درآمدها در صورت اجرای این تغییرات، کارشناسان خواستار وضع مالیات بر سودهای بادآورده شرکتهای سوخت فسیلی شدهاند؛ سودهایی که از آغاز جنگ ایران جهش کرده است.
کمیسیون اروپا پیشتر از این ایده حمایت کرده و چنین مالیاتی به شکل موقت برای مقابله با بحران انرژی ناشی از حمله روسیه به اوکراین نیز وضع شده بود.
طرح جدید قرار است بر «برنامه اقدام انرژی مقرونبهصرفه» اتحادیه اروپا تکیه کند و سرعت اجرای آن را بالا ببرد؛ برنامهای که هدف آن تشویق برقیسازی از راه کاهش مالیاتها و در عین حال گسترش انرژیهای تجدیدپذیر و بهبود شبکههای برق است.
گفته میشود کمیسیون قصد دارد پیش از تابستان، هدفی الزامآور برای میزان برقیسازی پیشنهاد کند.