با بسته شدن حریمهای هوایی در سراسر خاورمیانه به دلیل درگیری میان اسرائیل و ایران، در این مطلب به دادهها و فناوریهای پشت رهگیری لحظهای صنعت هوانوردی جهان میپردازیم.
حملات تلافیجویانه ایران علیه اسرائیل و ایالات متحده باعث بسته شدن حریمهای هوایی در بخشهایی از خاورمیانه شده و هزاران پرواز لغو، جابهجا یا تغییر مسیر دادهاند.
آگهی
آگهی
در حالی که علاقهمندان هوانوردی ممکن است هر روز پروازها را رصد کنند، بسیاری از ما تنها در زمانهای بحرانی به سراغ پلتفرمهایی مانند « Flightradar24» و «FlightAware» میرویم.
با آغاز حملات در ۲۸ فوریه، صدها هزار نفر شاهد خروج سریع هواپیماها از حریمهای هوایی بستهشده بودند.
این توجه زمانی افزایش یافت که نخستین پروازهای خروجی از امارات عربی متحده برای بازگرداندن مسافران سرگردان از روز دوشنبه ۲ مارس آغاز شد؛ بهطوری که نزدیک به ۱۴۰ هزار نفر تنها یک پرواز از فرودگاه بینالمللی دوبی به بمبئی را دنبال میکردند.
کاربران شبکههای اجتماعی همچنین پرواز فوتبالیست مشهور کریستیانو رونالدو از عربستان سعودی به اسپانیا را نیز رصد کردند؛ پس از آنکه جنگ ایران باعث توقف مسابقات لیگ قهرمانان آسیا شد.
طبق اعلام فلایترادار۲۴، از ۲۸ فوریه تاکنون ترافیک وبسایت این شرکت نسبت به هفته قبل ۱۰۰ درصد افزایش یافته و طی سه روز گذشته ۲۵ میلیون نفر پروازها را رهگیری کردهاند.
اینکه میتوانیم واکنش صنعت هوانوردی به چنین رویدادهایی را بهصورت لحظهای مشاهده کنیم، شگفتانگیز است، اما پشت این امکان، حجم عظیمی از داده و فناوری قرار دارد.
رهگیری پرواز چگونه کار میکند؟
فناوری اصلی مورد استفاده در رهگیری پروازها «سامانه پخش نظارتی وابسته خودکار» یا ADS-B (نام دارد.
بیشتر هواپیماهای تجاری به این فرستندهها مجهز هستند که اطلاعات موقعیت مکانی آنها را مخابره میکند.
این سیگنالها توسط گیرندههای زمینی دریافت شده و سپس به شبکههایی که توسط وبسایتهای رهگیری اداره میشوند، ارسال میشود.
فلایترادار۲۴ که بزرگترین شبکه را در جهان دارد، حدود ۵۰ هزار گیرنده در سراسر دنیا در اختیار دارد. حتی میتوانید در صورت سکونت در منطقهای با پوشش ضعیف، بهصورت رایگان به این شبکه بپیوندید.
علاوه بر گیرندههای زمینی، از ماهوارههای مجهز به «ایدیاس=بی» نیز استفاده میشود؛ روشی که بهویژه برای پروازهای عبوری از فراز اقیانوسها کاربردی است.
فناوری MLAT چیست؟
برای هواپیماهایی که از ترانسپوندرهای قدیمیتر استفاده میکنند، فلایترادار۲۴ به سراغ روشی به نام «چندمکانیابی» (MLAT) میرود. این روش زمان رسیدن سیگنال هواپیما به چند گیرنده مختلف را اندازهگیری میکند.
برای عملکرد ، دستکم چهار گیرنده باید سیگنال یک هواپیما را دریافت کنند تا اختلاف زمان رسیدن سیگنال محاسبه شود. با مقایسه این اختلافهای زمانی، موقعیت نسبی هواپیما تعیین میشود.
از آنجا که سیستم چندمکانیابی به چندین گیرنده نیاز دارد، مناطق دورافتاده پوشش کمتری دارند. همچنین این روش مستلزم آن است که هواپیما در ارتفاع مشخصی باشد؛ به همین دلیل گاهی هنگام فرود یا برخاست، پروازها ناگهان از روی نقشه ناپدید میشوند.
در مواردی که این دادهها در دسترس نباشد، وبسایتهای رهگیری از برآوردهای مبتنی بر مقصد استفاده میکنند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
اختلال (Jamming) و فریب (Spoofing) جیپیاس چگونه رهگیری را مختل میکند؟
«جمینگ» یا ایجاد اختلال در جیپیاس روشی است که توسط نیروهای نظامی برای جلوگیری از رهگیری دقیق موقعیت مکانی استفاده میشود. در این روش، دستگاه اختلالگر سیگنالهایی در همان فرکانس جیپیاس ارسال میکند و سیستم را اشباع میکند تا نتواند سیگنال واقعی را دریافت کند.
به گفته فلایترادار۲۴، با آغاز درگیریها، میزان اختلال جیپیاس در منطقه خاورمیانه افزایش یافته است. این روش پیشتر در جریان تهاجم روسیه به اوکراین و همچنین توسط اسرائیل در غزه و لبنان نیز استفاده شده است.
در نتیجه، مسیرهای پروازی نمایشدادهشده در وبسایتهای رهگیری ممکن است نادقیق باشند و به شکل خطوط زیگزاگ یا دایرهای دیده شوند.
برخی پروازها نیز تحت تأثیر «اسپوفینگ» یا فریب جیپیاس قرار میگیرند؛ در این حالت دستگاهی سیگنال جعلی ارسال میکند که موقعیت مکانی را در جایی متفاوت از مکان واقعی نشان میدهد.
وبسایتهای رهگیری برای مقابله با جمینگ و اسپوفینگ، از سامانه چندمکانیابی نیز بهره میبرند تا دقت موقعیتیابی را افزایش دهند.