آمریکا تعداد قابلتوجهی از جنگندهها و هواپیماهای پشتیبانی را به خاورمیانه فرستاده و آن گونه که روزنامه والاستریت ژورنال مینویسد، این بزرگترین حضور نیروی هوایی آمریکا در منطقه از زمان جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ است.
با این حال، هنوز مشخص نشده است که آیا دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده دستور حمله به ایران را صادر خواهد کرد یا نه و اگر صادر کند، هدف او توقف برنامه هستهای آسیبدیده ایران، نابودی نیروهای موشکی یا تلاش برای سرنگونی رژیم خواهد بود یا نه.
آگهی
آگهی
طبق دادههای ردیابی پروازها و گفته یک مقام آمریکایی به والاستریت ژورنال، آمریکا در چند روز گذشته همچنان جنگندههای پیشرفته اف-۲۲ و اف-۳۵ را راهی خاورمیانه کرده است. ناوگروه دوم که مجهز به هواپیماهای تهاجمی و جنگ الکترونیک است، در راه است. هواپیماهای فرماندهی و کنترل که برای هدایت کارزارهای هوایی گسترده حیاتی هستند، در حال ورودند و پدافندهای هوایی ضروری در هفتههای اخیر در منطقه مستقر شده است.
به گفته مقامات آمریکایی، قدرت آتش این امکان را به آمریکا میدهد که به جای حمله یکباره و محدود «چکش نیمهشب» که در طی جنگ ۱۲ روزه علیه سه سایت هستهای ایران انجام شد، یک جنگ هوایی طولانیمدت و چند هفتهای علیه ایران انجام دهد.
نمایندگان آمریکا و ایران این هفته در ژنو دیدار کردند تا بر سر یک توافق احتمالی درباره غنیسازی اورانیوم ایران مذاکره کنند. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت که در این مذاکرات «پیشرفت کمی» حاصل شده اما افزود: «در برخی مسائل هنوز فاصله زیادی داریم.»
انتظار میرود ایران در هفتههای آینده پیشنهادی با جزئیات بیشتر به آمریکا ارائه دهد.
مقامات آمریکایی گفتهاند ترامپ چندین جلسه توجیهی درباره گزینههای نظامی خود دریافت کرده است که همه به منظور بیشینه کردن آسیب به رژیم ایران و نیروهای منطقهای آن طراحی شدهاند.
برخی مقامات آمریکایی و خارجی گفتهاند این گزینهها شامل کارزاری برای کشتن دهها رهبر سیاسی و نظامی ایران با هدف سرنگونی حکومت و همچنین حمله هوایی محدود به اهدافی از جمله تأسیسات هستهای و موشکی است. هر دو گزینه ممکن است شامل عملیاتی چند هفتهای باشند.
مقامات آمریکایی گفتند ترامپ هنوز تصمیم نگرفته که دستوری برای حمله به ایران بدهد یا نه. طبق گفته یک مقام ارشد دولت، مشاوران امنیت ملی او روز چهارشنبه در اتاق وضعیت کاخ سفید درباره ایران بحث کردند.
ترامپ نشان داده است که ترجیح میدهد توافقی دیپلماتیک حاصل شود که بر پایه آن، در صورت دستیابی آمریکا به همه خواستههایش، برنامههای هستهای ایران از بین برود، نیروهای نیابتی منطقهای منحل شوند و موشکهایش منهدم شوند. درباره آخرین مورد، بهنظر نمیرسد ایران توافق کند، زیرا نیروی هوایی قابل توجهی ندارد و از موشکهایش بهعنوان بازدارنده اصلی استفاده میکند.
ترامپ گفته است که عمدتاً مسئله هستهای برای او اهمیت دارد و به خبرنگاران گفته است که میخواهد ایران غنیسازی اورانیوم را متوقف کند.
در همین حال، برخی مشاوران و رهبران خارجی، مانند بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به ترامپ میگویند که باید با فشار نظامی امتیازات بیشتری از تهران بگیرد. طبق گفته مقامات، اسرائیل بهویژه خواستار پایان تولید موشکهای بالستیک ایران است.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
تمام سلاحهایی که آمریکا میتواند از آنها برای حمله به ایران استفاده کند، هماکنون در خاورمیانه نیستند و حتی ضرورتی ندارد که باشند. بمبافکنهای رادارگریز بی-۲ مدتهاست که برای انجام مأموریتهای خاورمیانه مستقیماً از آمریکا آموزش دیدهاند، همانطور که در جنگ ۱۲ روزه علیه تأسیسات هستهای ایران انجام شد، یا از پایگاه مشترک آمریکا و بریتانیا در دیهگو گارسیا در اقیانوس هند. دیگر بمبافکنهای دوربرد آمریکا نیز میتوانند همین کار را انجام دهند.
ترامپ در یک پست شبکههای اجتماعی چهارشنبه نوشت که اگر ایران توافق هستهای نکند، «ممکن است لازم باشد آمریکا از دیهگو گارسیا»، جزیره تحت کنترل بریتانیا در اقیانوس هند، برای حمله استفاده کند. او همچنین گفت که ایالات متحده برای این عملیات میتواند از پایگاه هوایی فرفورد در بریتانیا استفاده کند.
ارتش آمریکا با فناوری رادارگریز و سلاحهای دقیق دورایستا، برتری چشمگیری نسبت به ایران دارد، کشوری که دفاع هوایی آن سال گذشته توسط اسرائیل تضعیف شد.
ایران کارتهایی برای بازی در یک کارزار طولانی دارد، از جمله زرادخانه موشکی قابل توجه که میتواند به سوی پایگاهها و متحدان آمریکا در منطقه هدفگیری شود و نیروهای نظامی که میتوانند تنگه هرمز، مسیر حیاتی نفتکشها را ببندند.
با توجه به عدم قطعیت، برخی افسران نظامی سابق گفتهاند که ممکن است توافق دیپلماتیک به جنگ ترجیح داده شود.
دیوید دپتولا، ژنرال بازنشسته سهستاره نیروی هوایی که نقش مهمی در عملیات طوفان صحرا علیه عراق در ۱۹۹۱ داشت، گفت: «بهترین چیزی که ممکن است پیش بیاید این است که با این افزایش نیرو، رهبران ایران بفهمند ترامپ قصد شوخی با قدرت نظامی را ندارد» و این ممکن است رهبران ایران را به توافق وادارد.
اما مقامات آمریکایی و دیگران درباره این که ایران به خواستههای آمریکا تن دهد. روزبهروز بدبینتر میشوند. یا این که به جای آن، تهران ممکن است تنها مایل باشد فعالیتهای غنیسازی هستهای خود را برای مدت کوتاهی تعلیق کند؛ شاید تا زمانی که ترامپ از قدرت خارج شود.
والاستریت ژورنال به نقل از مقامات خارجی آشنا با دیدگاه تهران نوشت ایران امیدوار است بتواند با خریدن وقت، از مذاکرات برای به تأخیر انداختن هر حملهای از سوی آمریکا استفاده کند، اما همچنین میداند که ترامپ احتمالاً از مذاکرات طولانی خسته میشود و دستور حمله صادر خواهد کرد.
ترامپ بارها تهدید کرده اگر مذاکرات شکست بخورد به ایران حمله میکند. او به خبرنگاران گفت: «فکر نمیکنم آنها خواهان پیامدهای عدم توافق باشند.»
طبق دادههای ردیابی پروازها، نیروی هوایی آمریکا اخیرا دهها جنگنده و هواپیمای پشتیبانی را به پایگاه هوایی موفق السلطی در اردن و پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در عربستان سعودی منتقل کرده است. این شامل اف-۳۵، اف-۱۵، اف-۱۶، هواپیمای هشدار و کنترل ای-۳ و هواپیمای ارتباطات میدان نبرد ای-۱۱ است. جنگندههای بیشتری در راه هستند.
در همین حال، طبق گفته یک مقام نیروی دریایی، نیروی دریایی آمریکا در حال حاضر ۱۳ کشتی در خاورمیانه و شرق مدیترانه دارد تا از عملیات احتمالی پشتیبانی کند، از جمله ناو هواپیمابر آبراهان لینکلن و ۹ ناوشکن که قادر به دفاع در برابر موشکهای بالستیک هستند. یک ناو هواپیمابر دوم، USS Gerald R. Ford، و چهار ناوشکن در گروه ضربتی آن در راه هستند.
طبق گزارش قبلی والاستریت ژورنال، پنتاگون همچنین پدافندهای هوایی زمینی بیشتری را در سراسر خاورمیانه مستقر کرده است.
با وجود قدرت قابل توجه، این استقرار تنها بخش کوچکی از منابعی است که آمریکا در جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ یا تهاجم به عراق در ۲۰۰۳ بهکار برد. در جنگ نخست، آمریکا شش ناو هواپیمابر در خلیج فارس و دریای سرخ مستقر کرد. قبل از آن عملیات، آمریکا کل نیروهای هوایی خود را مستقر کرد، نه فقط بخش کوچکی مثل حالا، تا یک عملیات هوایی شش هفتهای را انجام دهد.
طبق اطلاعات مجله نیروی هوا و فضای آمریکا، نیروی هوایی این کشور برای عملیات آزادسازی عراق در ۲۰۰۳ میلادی، ۸۶۳ هواپیما در خاورمیانه مستقر کرد و عملیات طوفان صحرا در ۱۹۹۱ شامل ۱۳۰۰ هواپیمای آمریکایی از نیروی هوایی، نیروی دریایی و سپاه تفنگداران دریایی بود. اما شرایط امروز متفاوت است. نیروی هوایی آمریکا اکنون بسیار کوچکتر است و نیروهای زمینی آمریکا و متحدان برای پشتیبانی وجود ندارند. همچنین ائتلاف بینالمللی قابل توجهی وجود ندارد، مگر اینکه نیروی هوایی اسرائیل به عملیات بپیوندد.
برخلاف ۱۹۹۱، عربستان سعودی و امارات متحده عربی فضای هوایی خود را برای حملات احتمالی آمریکا محدود کردهاند. بسیاری از جنگندههای آمریکا در اردن متمرکز شدهاند.
اما فناوری نظامی، از جمله توانایی انجام حملات دقیق، استفاده از فناوری رادارگریز و بهکارگیری فضا، پیشرفت کرده است.
دولت ترامپ هنوز مطمئن نیست بعد از عملیات بمباران چه خواهد شد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، در ماه ژانویه به نمایندگان گفت که آمریکا هیچ وضوحی ندارد که اگر علی خامنهای سقوط کند، چه کسی قدرت را به دست میگیرد. بسیاری از تحلیلگران معتقدند که پس از رهبر، سپاه پاسداران کنترل کشور را به دست خواهد گرفت.
ایرانیان ضد رژیم، که ترامپ وعده در جریان اعتراضات خونین دی ماه حمایت از آنها را داده بود، ممکن است پس از عملیات بمباران آمریکا دوباره تظاهرات را از سر بگیرند، زیرا فرصت مناسبی برای افزایش فشار عمومی بر حاکمان خود میبینند. با این حال، اگر رژیم دوباره سرکوب کند، آمریکا ممکن است مجبور شود جنگ هوایی را طولانی کند.
الیوت کوهن که مدیریت بررسی کاربرد قدرت هوایی در طوفان صحرا برای نیروی هوایی اتتش آمریکا را بر عهده داشت و اکنون پژوهشگر مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی است، گفت که عملیات هوایی مجازاتکننده ممکن است رهبری ایران را تضعیف کند، بهطوری که اعضای باقیمانده نخبگان با توافق گستردهای با واشنگتن موافقت کنند.
او گفت: «اگر آنچه ترامپ واقعا میخواهد انجام دهد تأثیرگذاری بر رژیم و عقبراندن توانایی آن در استفاده از موشکها برای حمله به پایگاههای آمریکا، اسرائیل، عربستان سعودی و کشورهای خلیج فارس باشد، احتمالاً باید عملیاتی شدید باشد که هفتهها یا حتی ماهها طول بکشد.»