دولت دونالد ترامپ اعلام کرد ایالات متحده از دهها سازمان بینالمللی، از جمله نهاد جمعیتی سازمان ملل متحد و معاهدهای که چارچوب مذاکرات جهانی درباره تغییرات اقلیمی را تشکیل میدهد، خارج خواهد شد؛ اقدامی که نشانهای تازه از فاصلهگرفتن واشنگتن از همکاریهای چندجانبه در عرصه جهانی است.
بر اساس بیانیه کاخ سفید، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا روز چهارشنبه ۷ ژانویه (۱۷ دی) با امضای یک فرمان اجرایی، حمایت آمریکا از ۶۶ سازمان، نهاد و کمیسیون بینالمللی را به حالت تعلیق درآورد.
این تصمیم پس از بازبینی جامع مشارکت و تأمین مالی ایالات متحده در تمامی سازمانهای بینالمللی، از جمله نهادهای وابسته به سازمان ملل اتخاذ شده است.
بخش قابل توجهی از نهادهای هدف این تصمیم، سازمانها، کمیسیونها و هیئتهای مشورتی وابسته به سازمان ملل هستند که در حوزههایی همچون تغییرات اقلیمی، کار، مهاجرت و دیگر موضوعاتی فعالیت میکنند که دولت ترامپ آنها را در چارچوب برنامههای «تنوعمحور» طبقهبندی کرده است.
در میان نهادهای غیر وابسته به سازمان ملل نیز نامهایی چون «مشارکت برای همکاری آتلانتیک»، «مؤسسه بینالمللی دموکراسی و کمکهای انتخاباتی» و «مجمع جهانی مبارزه با تروریسم» دیده میشود.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در بیانیهای اعلام کرد: «دولت ترامپ به این نتیجه رسیده که این نهادها یا در حوزه ماموریت خود تکراری هستند، یا دچار سوءمدیریت شدهاند، یا غیرضروری و پرهزینهاند، یا بهدرستی اداره نمیشوند، یا در اختیار منافع بازیگرانی قرار گرفتهاند که دستورکارهایی مغایر با منافع ما را پیش میبرند، یا تهدیدی برای حاکمیت ملی، آزادیها و رفاه عمومی کشور ما محسوب میشوند.»
این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که دولت ترامپ همزمان دست به اقدامهای نظامی زده یا تهدیدهایی را مطرح کرده که باعث نگرانی متحدان و رقبای آمریکا شده است؛ از جمله آنها بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا همچنین اعلام تمایل برای در اختیار گرفتن گرینلند است.
ادامه روند خروج آمریکا از نهادهای جهانی
دولت ترامپ پیشتر نیز حمایت خود از نهادهایی مانند سازمان جهانی بهداشت، آژانس امدادرسانی سازمان ملل برای آوارگان فلسطینی (آنروا)، شورای حقوق بشر سازمان ملل و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) را متوقف کرده بود.
این دولت همچنین رویکردی گزینشی در پرداخت حق عضویت به سازمان ملل در پیش گرفته و تنها از عملیات و نهادهایی حمایت میکند که با دستورکار ترامپ همراستا تشخیص داده میشوند.
دانیل فرتی، رئیس امور سازمان ملل در «گروه بینالمللی بحران» در اینباره گفت: «آنچه شاهدش هستیم، رویکردی که میگوید: یا به شیوه ما عمل کنید یا کنار بروید. این دیدگاهی کاملا روشن از تمایل واشنگتن به همکاری بینالمللی صرفاً بر اساس شرایط خود است.»
این تغییر سیاست، چرخشی جدی نسبت به رویکرد دولتهای پیشین آمریکا، چه جمهوریخواه و چه دموکرات، در قبال سازمان ملل است و این نهاد جهانی را که خود درگیر بازنگریهای ساختاری داخلی است، ناچار به کاهش نیرو و برنامههایش کرده است.
بسیاری از سازمانهای غیردولتی مستقل، از جمله آنهایی که با سازمان ملل همکاری دارند، اعلام کردهاند که بهدلیل تصمیم دولت آمریکا در سال گذشته برای کاهش کمکهای خارجی از طریق آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده (USAID)، ناچار به تعطیلی پروژههای خود شدهاند.
با وجود این تغییرات گسترده، مقامهای دولت ترامپ میگویند همچنان به ظرفیتهای سازمان ملل باور دارند، اما قصد دارند منابع مالی مالیاتدهندگان آمریکایی را صرف گسترش نفوذ آمریکا در نهادهای تعیینکننده استانداردهای جهانی کنند؛ نهادهایی از جمله «اتحادیه بینالمللی مخابرات»، «سازمان بینالمللی دریانوردی» و «سازمان بینالمللی کار» که به گفته آنها عرصه رقابت مستقیم با چین هستند.
خروج از معاهده اقلیمی سازمان ملل
خروج از کنوانسیون چارچوب سازمان ملل درباره تغییرات اقلیمی (UNFCCC) تازهترین اقدام دولت ترامپ برای فاصلهگرفتن از نهادهای بینالمللی مرتبط با اقلیم و مقابله با تغییرات آبوهوایی است. این معاهده که در سال ۱۹۹۲ میان ۱۹۸ کشور امضا شد، پایه حقوقی توافق اقلیمی پاریس به شمار میرود.
ترامپ که تغییرات اقلیمی را «فریب» خوانده است، اندکی پس از بازگشت به کاخ سفید، آمریکا را بار دیگر از توافق پاریس خارج کرد.
جینا مککارتی، مشاور پیشین اقلیمی کاخ سفید، این تصمیم را «کوتهبینانه، شرمآور و نادرست» توصیف کرد و گفت: «این دولت توانایی آمریکا برای تأثیرگذاری بر تریلیونها دلار سرمایهگذاری، سیاستگذاری و تصمیمهای اقتصادی را که میتوانست به رشد اقتصاد و حفاظت از کشور در برابر فجایع پرهزینه کمک کند، از بین میبرد.»
دانشمندان تاکید دارند که تغییرات اقلیمی باعث تشدید فجایع طبیعی مانند سیل، خشکسالی، آتشسوزیهای گسترده، بارشهای سنگین و موجهای گرمای خطرناک شده است.
به گفته کارشناسان، خروج آمریکا میتواند تلاشهای جهانی برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای را تضعیف کند و این اقدام «به سایر کشورها بهانه میدهد تا تعهدات و اقدامات خود را به تعویق بیندازند».
راب جکسون، دانشمند اقلیم در دانشگاه استنفورد و رئیس «پروژه جهانی کربن» نیز گفت دستیابی به پیشرفت معنادار در مبارزه با تغییرات اقلیمی بدون همکاری آمریکا به عنوان یکی از بزرگترین اقتصادها و کشورهای آلاینده در جهان، بسیار دشوار خواهد بود.
خروج از نهادهای جمعیتی و فهرست دیگر سازمانها
«صندوق جمعیت سازمان ملل متحد»، نهادی که خدمات بهداشت باروری و جنسی را در سراسر جهان ارائه میدهد، سالهاست هدف انتقاد جمهوریخواهان قرار دارد.
ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود نیز بودجه این نهاد را قطع کرده بود و جمهوریخواهان آن را به مشارکت در «سقط جنین اجباری» در کشورهایی مانند چین متهم کردهاند.
جو بایدن پس از ورود به کاخ سفید در سال ۲۰۲۱ تامین مالی این نهاد را از سر گرفت و بررسی وزارت خارجه آمریکا در سال بعد هیچ مدرکی برای تایید این اتهامها پیدا نکرد.
از دیگر نهادهایی که آمریکا از آنها خارج خواهد شد میتوان به «پیمان انرژی بدون کربن»، «دانشگاه سازمان ملل متحد»، «کمیته بینالمللی مشاوره پنبه»، «سازمان بینالمللی چوبهای گرمسیری»، «مشارکت برای همکاری آتلانتیک»، «مؤسسه پانآمریکایی جغرافیا و تاریخ»، «فدراسیون بینالمللی شوراهای هنر و فرهنگ» و «گروه مطالعات بینالمللی سرب و روی» اشاره کرد.