تقریبا دو هفته از آغاز تهاجم زمینی اسرائيل به لبنان میگذرد و چشمانداز تبدیل این درگیریها به جنگ گسترده منطقهای هر روز واقعیتر مینماید. هدف این حملات چیست و چه راه حلی برای پایان آن وجود دارد؟
از زمان گسترش حملات اسرائيل به لبنان در اواسط سپتامبر، بیش از هزار و ۴۰۰ لبنانی، اکثرا در حملات هوایی اسرائيل جان باختند. همچنین ۱۵ سرباز و دستکم دو شهروند اسرائيلی نیز از آغاز حملات زمینی ارتش این کشور به لبنان کشته شده و بیش از ۶۰ هزار نفر هم مجبور به ترک خانههایشان در مناطق مرزی شمال اسرائيل و جنوب لبنان شدهاند.
آگهی
آگهی
حزبالله از روز هشتم اکتبر سال ۲۰۲۳، درست یک روز پس از حملات حماس به اسرائيل پرتاب راکت به اسرائيل را آغاز کرد. اسرائیل و حزبالله از آن زمان تا کنون هر روز به تبادل آتش پرداختند و بارها این درگیریها تا آستانه جنگ همهجانبه پیش رفته است..
هدف اسرائیل از حملات زمینی به لبنان چیست؟
ارتش اسرائیل از روز نخست اکتبر حملات زمینی به اسرائيل را آغاز و ادعا کرد «حملات زمینی محدود، مکانیابی و هدفگذاری شده» است. در همان روز، ارتش اسرائيل اعلام کرد که در یکسال گذشته دهها عملیات مخفی را با هدف از بین بردن زیر ساختهای حزبالله در مناطق مرزی انجام داده است. اسرائيل همچنین اعلام کرده که هدف از حملات زمینی به لبنان بازگشت ساکنان مناطق مرزی شمال اسرائیل به خانههایشان است.
به گفته یک مقام نظامی ارتش اسرائيل، هزاران نیروی این ارتش درحال حاضر در طول مرز ۱۰۰ کیلومتری با لبنان در حال عملیات هستند و در تلاشند که منطقه را از پرتابگرهای حزبالله «پاکسازی» کنند.
یک مقام ارتش اسرائیل گفت که نیروهای این ارتش هنوز به عمق خاک لبنان وارد نشدهاند و تنها از فواصل چندصدمتری تا حداکثر دو تا سه کیلومتری عملیات میکنند.
ارتش اسرائيل تاکنون بارها تصاویری از «تونلهای حزبالله» در جنوب لبنان منتشر کرده و مدعی شده است که حزبالله از این تونلها به عنوان انبار تسلیحات و انجام حملات استفاده میکرده است.
به گفته این مقام ارتش اسرائيل، هدف حملات نابودی حزبالله نیست و ارتش آگاه است که این امر به حملات راکتهای دوربرد حزبالله خاتمه نمیدهد.
الایجا مگنیر، تحلیلگر اقدامات نظامی و مبارزه با تروریسم گفت که ارتش اسرائيل تاکنون هنوز هیچ موقعیت زمینی را تصرف نکرده است.
آقای مگنیر گفت: «آنها باید داخل بروند، آزمایش کنند و بیرون آیند.»
او افزود: که اسرائیل برای حفظ مواضع زمینی به ورود تانکها نیاز دارد تا بتواند زمینهای مشرف به قلمروی خود را تصرف کند. بنابر تخمین او، این کار مستلزم «پاکسازی» تا عمق حدود ۱۰ کیلومتری است.
هنوز مشخص نیست که عملیات زمینی و یا حضور نظامی اسرائیل در لبنان تا چه زمانی قرار است ادامه داشته باشد.
یک مقام ارتش اسرائیل گفت که امیدوار است این عملیات به یک توافق دیپلماتیک در جهت راندن حزبالله از مناطق مرزی منجر شود.
تهاجم پیشین اسرائيل به لبنان در سال ۱۹۸۲ که در ابتدا با هدف عقب راندن شبهنظامیان فلسطینی انجام شده بود، به اشغال ۱۸ ساله انجامید.
راهبرد حزبالله چیست؟
مقامات حزبالله از جمله حسن نصرالله، دبیرکل این گروه که هفته گذشته در حمله هوایی ارتش اسرائيل کشته شد، پذیرفتهاند که ارتش اسرائيل از نظر نیروی هوایی و اطلاعات دست بالا را دارد. با این حال، نیروهای حزبالله برتریهای در خاک لبنان دارند.
نیروهای حزبالله در مقایسه با حماس آزمودهتر هستند و تجهیزات بهتری دراختیار دارند. آنها همچنین تجربه جنگ در سوریه و عراق را کسب کردند. زمین لبنان نیز به نسبت غزه ناهموارتر و چالش برانگیزتر است.
راهبرد نیروهای شبهنظامی حزبالله به رهبری نیروهای رضوان، کمین برای نیروهای اسرائیلی و انفجار و شلیک موشک به سوی آنها است. حزبالله همچنین به پرتاب راکت به سوی شهرهای مرزی اسرائيل ادامه میدهد. اگرچه این گروه شبه نظامی در چند هفته اخیر تعداد بسیاری از رهبران ارشد خود را در حملات اسرائيل از دست داده، اما حملات موشکیاش به خاک اسرائيل به خصوص به سوی بندر حیفا پیوسته ادامه دارد.
حسن جونی، ژنرال پیشین ارتش لبنان گفت که براساس ارزیابی او اسرائيل هنوز درحال انجام عملیات شناسایی پیش از حمله اصلی است. این درحالی است که این ارتش پیشتر در عملیات کوچکتر متحمل خسارات سنگینی شده است.
آقای جونی افزود که حزبالله تونلهای زیادی در جنوب لبنان حفر کرده و به انبار سلاح و مهمات مجهز است.
حسن جونی گفت: «زمین همیشه به سود مالکانش عمل میکند.»
جنگ کنونی چه تفاوتی با جنگ سال ۲۰۰۶ حزبالله و اسرائيل دارد؟
اسرائيل و حزبالله آخرین بار در سال ۲۰۰۶ در جنگی ۳۴ روزه باهم درگیر شدند که با قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد خاتمه یافت. بر اساس این قطعنامه قرار بود حزبالله نیروهای خود را به شمال لبنان ببرد و مناطق مرزی صرفا در کنترل ارتش لبنان و نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متحد قرار گیرد.
رهبران اسرائیل خواستار اجرای این قطعنامه از جانب لبنان شدند. اما حزبالله مدعی است که اسرائيل اقدامات لازم در این قطعنامه را اجرا نکرده است.
حزبالله همچنین پیشتر گفته بود که در صورت آتشبس در غزه، حملات موشکی به اسرائيل را متوقف میکند. با این حال، عبدالله بوحبیب، وزیر خارجه لبنان هفته گذشته در گفتگو با سیانان گفت که حسن نصرالله درست پیش از کشته شدن در حمله اسرائيل با آتشبس در لبنان موافقت کرده بود.
حملات هوایی شدید اسرائیل در جنوب لبنان و بیروت در هفته های اخیر شبیه به جنگ ۳۴ روزه سال ۲۰۰۶ است، هرچند این بار اطلاعات بهتر اسرائیل را قادر ساخته است تا چندین تن از رهبران ارشد حزب الله را بکشد.
یوئل گوزانسکی، محقق ارشد موسسه مطالعات امنیت ملی در تل آویو، گفت: «قابلیت نیروی هوایی بیشتر شده است و از انواع روشها چون بمباران پیدرپی برای نفوذ به عمق خاک لبنان استفاده میکند.»
اسرائیل در ماه سپتامبر بیش از ۸۰ بمب بر روی یک مجتمع آپارتمانی که بر روی یک مخفیگاه زیرزمینی ساخته شده بود ریخت و حسن نصرالله را به قتل رساند.
اسرائيل در جنگ ۳۴ روزه سال ۲۰۰۶، پس از ۱۰ روز حمله هوایی، نیروهای زمینی را به لبنان گسیل کرد و پس از حدود چهار هفته آنها را خارج کرد. ارتش اسرائیل در آن زمان اگرچه توانست تا عمق ۱۸.۵ کیلومتری لبنان پیشرود، اما متحمل خسارات سنگینی شد و دستکم ۱۲۱ سرباز این ارتش کشته شدند.
آیا راه حل دیپلماتیک برای جنگ کنونی وجود دارد؟
نعیم قاسم، قائم مقام دبیرکل حزبالله روز سهشنبه گفت که این گروه برای آتشبس آماده است. یوئل گوزانسکی گفت که معتقد است نیروهای اسرائیل تا زمانی که اقدام دیپلماتیک بینالمللی قویتر از قطعنامه ۱۷۰۱ وجود نداشته باشد، در خاک لبنان باقی میمانند. او افزود که عقبنشینی اسرائيل در سال ۲۰۰۶ تنها به تقویت مجدد نیروهای حزبالله انجامید.
با این حال، اهود اولمرت، نخستوزیر پیشین اسرائيل که در زمان جنگ ۲۰۰۶ رهبری این کشور را برعهده داشت، بر این باور است که دیپلماسی و نه اقدام نظامی میتواند آرامش را به مرزها بازگرداند.
آقای اولمرت گفت: «چرا بهجای این که شش ماه بجنگیم، همین الان به دنبال توافق نیستید؟ چه تعداد سرباز باید از دست بدهید، چه تعداد مردم بیگناه را باید به قتل برسانید و بعد به توافق برسید؟ چرا پیش از همه اینها توافق نمیکنید؟»