ساخت یک پارک تجاری در بخشی از محوطه پیشین اردوگاه کار اجباری نازی ها باعث شده فعالان مدنی خواستار حفظ بقایای باقی مانده آن شوند.
چند بلوک بتنی فرسوده در زمینی پوشیده از علفهای بلند تنها چیزی است که امروز از مجتمع عظیم کار اجباری نازیها در اطراف شهر لئوبرسدورف اتریش به چشم میآید.
آگهی
آگهی
اکنون طرح ساخت یک پارک تجاری در این محل، شامل یک انبار سردخانهای و فروشگاهی متعلق به زنجیره سوپرمارکتهای تخفیفی لیدل، خشم افکار عمومی در این کشور آلپی را برانگیخته؛ کشوری که سالها از مواجهه با گذشته نازی خود طفره رفته بود.
اریک اشتروبل، رئیس یک کارزار محلی برای حفظ بخشی از این محوطه، به خبرگزاری فرانسه گفت: «برای من حس غمانگیزی است، چون مکانی که زیر بار تاریخ است روی آن ساخته میشود و در واقع قربانی اقتصاد میشود.»
پس از آنکه آلمان نازی در سال ۱۹۳۸ اتریش را ضمیمه کرد، مجتمع واینبرگلاگر برای نگهداری هزاران اسیر جنگی و کارگر اجباری مورد استفاده قرار گرفت.
بعدها اردوگاه فرعی هیرتنبرگ از مجموعه اردوگاه کار اجباری ماتهاوزن نیز به آن افزوده شد؛ یکی از بزرگترین اردوگاههای ویژه زنان در اتریش.
حدود ۴۰۰ زن، عمدتا از اتحاد جماهیر شوروی سابق و نیز از ایتالیا و لهستان، بین سپتامبر ۱۹۴۴ تا آوریل ۱۹۴۵ در اردوگاه فرعی هیرتنبرگ زندانی شدند و ناچار بودند در مجتمع کارخانهای مجاور مهمات پیادهنظام تولید کنند.
با آنکه بخشی از ویرانههای کارخانه هنوز باقی است، اما سربازخانهها و بیشتر سازههای دیگر اردوگاه پس از جنگ به تدریج تخریب، تغییر کاربری یا نابود شد.
برتراند پرز، تاریخنگار متخصص اردوگاه ماتهاوزن، به خبرگزاری فرانسه گفت که محل هیرتنبرگ همچنان «از نظر تاریخی مهم» است، تا حدی به این دلیل که «زنان زندانی در ماتهاوزن در فرهنگ یادبود به حاشیه رانده شدهاند».
طرح ساخت یک پارک تجاری در این قطعه زمین در حدود ۴۰ کیلومتری جنوب وین، از جمله بر روی بخشی از زمینی که زمانی جزو اردوگاه کار اجباری بود، در سال ۲۰۲۴ علنی شد.
اندوه، خشم، عصبانیت
بررسیهای باستانشناسی رد پای باقیمانده از مجتمع اردوگاه سابق را شناسایی کرده، اما اداره فدرال بناهای تاریخی اتریش نتیجه گرفته که این بقایا برای برخورداری از حفاظت بهعنوان اثر تاریخی «کافی نیست».
در حالی که بلدوزرها وارد عمل شدهاند، فعالان دوباره خواستار حفظ این محوطه شدهاند.
کمیته بینالمللی ماتهاوزن در بیانیهای اعلام کرد: «نباید روی محل یک اردوگاه کار اجباری سابق سازههای جدید ساخت.»
یوزف پامبرگر، عضو هیات مدیره کمیته ماتهاوزن اتریش، که مقابل این محل ایستاده بود و ستونهای خاکستری از زمین سر برآوردهاند، به خبرگزاری فرانسه گفت: «احساس اندوه، خشم و عصبانیت میکنم که چنین چیزی میتواند در اتریش در سال ۲۰۲۶ رخ دهد.»
این پروژه از آن رو نیز بحثبرانگیز شده که طبق گزارش رسانههای محلی، مالکیت این زمین پیشتر در اختیار شرکتی مرتبط با شهردار محلی، آندریاس رامهاتر، بود که آن را در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ به بهای بیش از ۱۵ میلیون یورو فروخت.
شرکت اتریشی TRA LEO GmbH & Co KG که این قطعه زمین را خریده است، به خبرگزاری فرانسه گفت که پیشنهاد داده از ایجاد یک یادبود در این محل حمایت کند.
شرکت لیدل تایید کرد که قصد دارد در این پارک تجاری برنامهریزیشده فروشگاهی افتتاح کند، اما تاکید کرد این فروشگاه «مستقیما روی محل اردوگاه کار اجباری سابق قرار نخواهد داشت، بلکه در قطعه زمین مجاور ساخته میشود».
یادبود ستونی
اتریش در سالهای پس از جنگ جهانی دوم خود را برای مدت طولانی قربانی نازیها معرفی میکرد و چشم بر همدستی بسیاری از اتریشیها میبست.
تنها از اواخر دهه ۱۹۸۰ بود که این کشور، زادگاه آدولف هیتلر، آغاز به بررسی مسئولیت خود در هولوکاست کرد.
پرز، این تاریخنگار، گفت: «بحثی مانند آنچه اکنون درباره محل هیرتنبرگ جریان دارد در دهه ۱۹۸۰ غیرقابل تصور بود» و افزود که امروز نسبت به اماکن مرتبط با نازیها «حساسیت بیشتری» وجود دارد.
با این حال به گفته او در اتریش امروز، مطالبات برای یادبود هرچه بیشتر با «گرایشی مخالف» برخورد پیدا میکند؛ یعنی این دیدگاه که «دیگر باید به این موضوع پایان داد».
حزب راست افراطی آزادی اتریش (افپاو) که توسط نازیهای سابق تاسیس شده، در انتخابات پارلمانی ۲۰۲۴ اتریش بیشترین آرا را به دست آورد، هرچند نتوانست برای تشکیل دولت شریک پیدا کند. با این حال این حزب در پنج مورد از نه ایالت کشور بخشی از ائتلاف حاکم است.
در مرکز شهر لئوبرسدورف، ساکنانی که خبرگزاری فرانسه با آنها گفتگو کرد یا از این طرح خبر نداشتند یا نمیخواستند درباره آن صحبت کنند.
در سال ۲۰۲۴ یک یادبود ستونی برای گرامیداشت قربانیان اردوگاه هیرتنبرگ برپا شد.
اما از نظر پامبرگر این اقدام کافی نیست.
او گفت: «بسیار مهم است که شواهد ملموسی از ساختمانهایی داشته باشیم که نازیها در آنها مردم را زندانی، شکنجه و قتل کردند.»
«در غیر این صورت، یادبود به عملی مجازی تبدیل میشود، یا فقط در کتابها و عکسها و فیلمها وجود خواهد داشت.»