باستانشناسان دریایی در تلاشند پیش از آغاز ساخت یک پروژه عظیم مسکن که قرار است کل منطقه را بپوشاند، لاشه ناو پرچمدار دانبروگ را کاوش کنند.
بیش از دو قرن پس از آن که ناوگان دریاسالار هوراشیو نلسون آن را به توپ بست، یک ناو جنگی دانمارکی که در یکی از خونینترین نبردهای دریایی اروپا از دست رفته بود دوباره سر برآورده است؛ نه در افسانهها، بلکه زیر آبهای تیره بندر کپنهاگ.
آگهی
آگهی
غواصان در عمق ۱۵ متری (۴۹ فوتی) زیر امواج، در میان رسوبات غلیظ و با دیدی تقریبا صفر، در رقابتی با زمان میکوشند لاشه ناو «دانبروگ» از قرن نوزدهم را پیش از آن که محل آن به کارگاه ساختمانی یک منطقه مسکونی تازه در ساحل دانمارک تبدیل شود از زیر خاک بیرون بکشند.
موزه کشتیهای وایکینگ دانمارک که رهبری کاوشهای زیرآبی چندماهه را بر عهده دارد، یافتههای خود را درست ۲۲۵ سال پس از نبرد کپنهاگ در سال ۱۸۰۱ اعلام کرد.
مورتن یوهانسن، رئیس بخش باستانشناسی دریایی این موزه، گفت: «این بخش بزرگی از احساس ملی دانمارک است.»
نبردی که اصطلاح «خود را به ندیدن زدن» از آن آمده است
در آوریل ۱۸۰۱، ناوگان بریتانیایی نلسون به نیروی دریایی دانمارک حمله کرد؛ نیرویی که برای ایجاد یک محاصره دفاعی در بیرون بندر کپنهاگ صف کشیده بود. این درگیری چندین ساعت طول کشید و هزاران کشته و زخمی برجای گذاشت و به یکی از معروفترین پیروزیهای نلسون بدل شد. هدف این حمله پایان دادن به اتحاد دانمارک با قدرتهای شمال اروپا از جمله روسیه، پروس و سوئد بود.
در نبرد کپنهاگ، نلسون و ناوگان بریتانیا به نیروی دریایی دانمارک حمله کردند و آن را در حالی که در بیرون بندر یک محاصره حفاظتی تشکیل داده بود شکست دادند.
هزاران نفر در جریان این درگیری دریایی خشن و چندساعته کشته و زخمی شدند؛ نبردی که یکی از «نبردهای بزرگ» نلسون به شمار میرود. هدف آن بود که دانمارک را وادار کنند از اتحاد قدرتهای شمال اروپا، از جمله روسیه، پروس و سوئد خارج شود.
در مرکز درگیری ناو پرچمدار دانمارک، «دانبروگ»، به فرماندهی کومودور اولفرت فیشر قرار داشت. «دانبروگ» ۴۸ متری (۱۵۷ فوتی) هدف اصلی نلسون بود. آتش توپخانه عرشه بالایی آن را درید و پس از آن گلولههای آتشزا آتشی در کشتی برافروخت.
یوهانسن گفت: «بودن در یکی از این کشتیها کابوسی واقعی بود. وقتی گلوله توپی به کشتی برخورد میکند، خود گلوله بیشترین آسیب را به خدمه نمیزند، بلکه تراشههای چوبیای که مثل ترکش نارنجک به همهجا پرتاب میشوند چنین میکنند.»
همچنین گمان میرود این نبرد الهامبخش اصطلاح «خود را به ندیدن زدن» بوده است. نلسون پس از آن که تصمیم گرفت فرمان عقبنشینی مافوقش را نادیده بگیرد، و در حالی که بینایی چشم راست خود را از دست داده بود، بنابر روایتها گفته بود: «من فقط یک چشم دارم، حق دارم گاهی نابینا باشم.»
نلسون سرانجام پیشنهاد آتشبس داد و بعدتر با ولیعهد دانمارک، فردریک، بر سر توقف تیراندازی توافق شد. «دانبروگ» آسیبدیده بهآرامی به سمت شمال رانده شد و منفجر شد. گزارشها حاکی است صدای انفجار غرشی کرکننده در سراسر کپنهاگ ایجاد کرد.
کاوش تاریخ در تاریکی مطلق
اکنون تکههایی از آن لحظه از بستر دریا سر برمیآورد: توپها، یونیفورمها، نشانها، کفشها، بطریها و حتی بخشی از استخوان فک پایینی یک ملوان که احتمالا به یکی از ۱۹ خدمهای تعلق دارد که پس از نبرد هرگز اثری از آنها یافت نشد.
اما این کاوش با ضربالاجلی غیرمعمول روبهرو است. لاشه کشتی در محدوده محل آینده لینتهولم قرار دارد؛ جزیرهای مصنوعی بلندپروازانه و ابرپروژهای مسکونی که قرار است تا سال ۲۰۷۰ تکمیل شود.
باستانشناسان دریایی اواخر سال گذشته بررسی این منطقه را آغاز کردند و نقطهای را هدف گرفتند که گمان میرفت با موقعیت نهایی ناو پرچمدار منطبق باشد.
کارشناسان میگویند اندازه قطعات چوبی پیدا شده با نقشههای قدیمی همخوانی دارد. تاریخگذاری درختسالی (دندروکرونولوژی)، یعنی روش استفاده از حلقههای درخت برای تعیین سن چوب، نیز سال ساخت کشتی را تایید میکند. آنها همچنین میگویند محل تاریک حفاری پر از گلوله توپ است؛ خطری برای غواصانی که در آبی شنا میکنند که با ابرهای گلولای برخاسته از بستر دریا تیره شده است.
ماری یونسون، غواص و باستانشناس دریایی، گفت: «گاهی اصلا هیچ چیز نمیبینید و واقعا باید با دست راه خود را پیدا کنید؛ به جای چشمها باید با انگشتان خود نگاه کنید.»
باستانشناسان امیدوارند یافتههایشان به بازنگری رویدادی کمک کند که سرنوشت این کشور اسکاندیناویایی را شکل داد و شاید سرگذشت شخصی کسانی را که ۲۲۵ سال پیش در آن روز به نبرد رفتند روشن کند.
برای آگاهی بیشتر از این کاوشهای زیرآبی، ویدیوی بالای صفحه را ببینید.