شاید هنگام جستوجو در گوگل با انبوهی از مقالههای مشابه روبهرو شده باشید، در شبکههای اجتماعی با حسابهایی مواجه شوید که رفتارشان بیش از حد شبیه رباتهاست یا در بخش نظرات، متنهایی ببینید که انگار نه انسان، بلکه هوش مصنوعی آنها را نوشته است.
همین تغییرات باعث شده نظریهای به نام «اینترنت مرده» (Dead Internet Theory) در سالهای اخیر دوباره مورد توجه قرار بگیرد؛ نظریهای که میگوید بخش بزرگی از محتوای اینترنت دیگر توسط انسانها تولید نمیشود، بلکه حاصل فعالیت رباتها، الگوریتمها و هوش مصنوعی است.
آگهی
آگهی
اما آیا این ادعا واقعیت دارد؟
نظریه «اینترنت مرده» چیست؟
این نظریه نخستین بار حدود سال ۲۰۲۱ در یکی از انجمنهای اینترنتی مطرح شد و مدعی بود که از چند سال قبل، بخش عمده فعالیتهای اینترنت دیگر واقعی نیست.
طرفداران این نظریه معتقدند تعداد زیادی از حسابهای کاربری، نظرات، مقالهها، تصاویر و حتی تعاملات در شبکههای اجتماعی توسط نرمافزارها تولید میشود تا این تصور ایجاد شود که اینترنت همچنان پر از فعالیت انسانی است.
نسخههای افراطیتر این نظریه حتی ادعا میکنند دولتها و شرکتهای بزرگ عمدا چنین فضایی را ایجاد کردهاند؛ ادعایی که هیچ مدرک معتبری برای آن وجود ندارد.
چرا این نظریه دوباره جدی گرفته شده است؟
دلیل اصلی، ظهور هوش مصنوعی مولد مانند ChatGPT، Gemini و Claude است.
امروز تولید هزاران مقاله، تصویر، ویدیو یا نظر در شبکههای اجتماعی تنها چند دقیقه زمان میبرد.
شرکتهای بازاریابی نیز از رباتها برای انتشار محتوا، پاسخ به کاربران یا تبلیغات استفاده میکنند و بسیاری از وبسایتها با هدف جذب بازدیدکننده، مطالبی را منتشر میکنند که تقریبا به طور کامل توسط هوش مصنوعی نوشته شدهاند.
در نتیجه، مرز میان محتوای انسانی و ماشینی بیش از هر زمان دیگری کمرنگ شده است.
آیا واقعا بیشتر اینترنت را رباتها ساختهاند؟
پاسخ کوتاه «نه» است.
هیچ پژوهش معتبری نشان نمیدهد که بیشتر اینترنت توسط رباتها اداره میشود یا انسانها از فضای آنلاین حذف شدهاند.
اما کارشناسان معتقدند سهم محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی با سرعتی بیسابقه در حال افزایش است.
امروزه هزاران وبسایت تنها برای بهبود جایگاه خود در موتورهای جستوجو، روزانه صدها مقاله تولید میکنند؛ بدون آنکه نویسنده انسانی در فرآیند تولید آنها نقش قابل توجهی داشته باشد.
همزمان، میلیونها حساب خودکار نیز در شبکههای اجتماعی به انتشار محتوا، تبلیغات یا حتی تأثیرگذاری بر افکار عمومی مشغولند.
چرا کاربران احساس میکنند اینترنت تغییر کرده است؟
چند عامل در این احساس نقش دارد:
- نتایج جستوجو بیش از گذشته از مطالب مشابه و کمکیفیت پر شده است.
- شبکههای اجتماعی به جای نمایش محتوای دوستان، بیشتر محتوای پیشنهادی الگوریتمها را نشان میدهند.
- تصاویر، ویدیوها و صداهای ساختهشده با هوش مصنوعی تشخیص واقعیت را دشوارتر کردهاند.
- رباتها و حسابهای جعلی در بحثهای آنلاین حضوری پررنگتر پیدا کردهاند.
همه این عوامل باعث میشود کاربران تصور کنند اینترنت «واقعی» گذشته را از دست داده است.
آیا باید نگران بود؟
کارشناسان میگویند نه خود هوش مصنوعی، بلکه نبود شفافیت درباره منشا محتوا، بزرگترین چالش پیش رو است.
اگر کاربران ندانند مطلبی را یک خبرنگار، یک متخصص یا یک الگوریتم نوشته، اعتماد به اطلاعات آنلاین به تدریج کاهش مییابد.
به همین دلیل، بسیاری از شرکتهای فناوری در حال توسعه ابزارهایی هستند که بتوانند محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی را برچسبگذاری یا منشا آن را مشخص کنند.
نظریه «اینترنت مرده» به معنای واقعی کلمه درست نیست و شواهدی وجود ندارد که نشان دهد انسانها اینترنت را ترک کردهاند.
اما این نظریه به یک واقعیت مهم اشاره میکند: اینترنت به سرعت در حال تغییر است و سهم محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی و رباتها هر روز بیشتر میشود.
شاید پرسش اصلی دیگر این نباشد که آیا اینترنت مرده است یا نه؛ بلکه این باشد که در آینده، چه مقدار از آنچه میخوانیم، میبینیم و حتی با آن گفتوگو میکنیم، واقعا توسط انسانها تولید شده است.