محفل محترم مرتبه سوم سن فرانسیسکو ۷ مه گذشته پنجمین تلاش برای تخلیهاجباری ماریانو ارداس، بازنشسته ۶۷ ساله ای را که تمام عمرش در همان آپارتمان محله امباخادورس زندگی کرده بود، اجرا کرد؛ این پرونده موجی از اعتراض ها برانگیخته و بحث مسکن را دوباره زنده کرده است.
ماریانو اورداس، بازنشسته 67 ساله، روز پنجشنبه گذشته سرانجام با اجرای پنجمین دستور تخلیه، از خانهای که تمام عمرش را در آن در محله امباخادورس در منطقه مرکزی مادرید زندگی کرده بود، بیرون رانده شد. در چهار نوبت قبلی، فشار همسایهها توانستهبود روند را متوقف کند، اما این بار ممکن نشد.
از نخستین ساعات صبح، نیروهای پرشمار پلیس ملی با استقرار تا هشت ون و چهار خودروی پلیس، منطقه را محاصره و مسدود کردند. کارولینا ویلاریینیو، سخنگوی اتحادیه مستاجران مادرید، بدون تعارف گفت: «برای بیرون کردن یک بازنشسته از خانهاش، این همه مامور زیادی است».
اورداس حالا نمیداند چه کار کند. فکر میکند میتواند چند هفته در یک سرپناه بماند و یکی از دوستانش هم به او اتاقی را با ماهانه حدود 400 یورو پیشنهاد کردهاست. او گزینه مسکنی دیگری ندارد.
صاحبخانهای که نذر فقر کرده و بیش از 300 آپارتمان دارد
مالک این ساختمان، محفل مذهبی «نهاد ارجمند وابسته به فرقه سوم سن فرانسیسکو آسیسی» است که به گفته منتقدان، داراییهای خود را با منطقی نزدیکتر به یک صندوق سرمایهگذاری اداره میکند تا یک جمعیت مذهبی. این نهاد فقط در مرکز مادرید مالک بیش از 300 واحد مسکونی است.
چند مستاجر واحدهای این نهاد، ویژگیهای خاص آن را به عنوان موجر برمیشمارند: اجاره را کمی پایینتر از نرخ بازار تعیین میکرد، به شرطی که مستاجرها خودشان دست به بازسازی بزنند، چون خانهها بسیار فرسوده بود. نگهداری از بخشهای مشترک ساختمان هم وضعیتی اسفبار داشت: نشتی آب، پنجرههای شکسته، چراغهایی که کار نمیکرد و لولههای زنگزده.
داستان ماریانو اورداس هم در همین چارچوب میگنجد. او پس از همهگیری کرونا کارش را از دست داد و نتوانست افزایشهای اجاره را بپردازد. وقتی از او ماهانه 800 یورو بیشتر به اضافه بدهی انباشته 15 هزار یورویی خواستند، برایش روشن بود که این مبلغ قابل تحمل نیست؛ او باید خرج خوراک، برق و آب را هم میداد.
این محفل مذهبی، تخلیه را با استناد به ضرورت انجام تعمیرات به دلیل فرسودگی ساختمان توجیه میکند. اما اتحادیه مستاجران در جهت عکس میگوید: «وضعیت اسفناک» این ملک نتیجه نبود نگهداری از سوی خود مالکان است که همین فرسودگی را بهانهای برای اجرای حکم تخلیه و خالی کردن ساختمان قرار دادهاند.
این سازمان تاکید میکند محفل فرانسیسکایی یادشده یک مالک کوچک نیست، بلکه نهادی است با ثروت گسترده ملکی معاف از مالیات که مراکز درمانیای مانند بیمارستان «ویاوتی سن فرانسیسکو آسیسی» را هم اداره میکند.
لغو تعلیق تخلیه و باز شدن راه برای هزاران حکم جدید
پرونده ماریانو بدون توجه به زمینه سیاسی آن قابل فهم نیست. ممنوعیت موقت تخلیه مستاجران آسیبپذیر روز 26 فوریه گذشته با رای منفی احزاب راستگرا در کنگره تمدید نشد. با لغو این مصوبه، اتحادیه مستاجران هشدار میدهد که افرادی مانند ماریانو یکی از معدود ابزارهای دفاعی خود را از دست دادهاند.
این اتحادیه هشدار میدهد که این پرونده میتواند راه را برای موجی تا 60 هزار حکم تخلیه علیه خانوادههای آسیبپذیر در سراسر کشور باز کند. سازمانهای مستاجران چند نهاد را مسئول میدانند: نمایندگی دولت، دولت مرکزی به خاطر لغو نکردن قانون امنیت شهروندی موسوم به «قانون پوزهبند»، وزیر مسکن، دولت منطقهای مادرید و شهرداری پایتخت.
روز 24 مه تظاهراتی در مادرید با شعار «مسکن برایمان به قیمت جان تمام میشود؛ قیمتها را پایین بیاوریم» فراخوان شده که از ساعت 12:00 از آتوچا آغاز میشود.
مادرید، ملتهبترین بازار اجاره در اسپانیا
تخلیه ماریانو موردی منفرد نیست؛ به گفته سازمانهای محلی، این پرونده نشانه بازاری از همگسیخته است. بازار اجاره 44 ماه پیاپی افزایش سالانه قیمت را تجربه کرده؛ روندی که از مارس 2022 آغاز شدهاست. از آن زمان، اجارهها 33 درصد جهش کرده و خانوادههای بیشتری را از بازار بیرون راندهاست.
در مادرید، منطقه مرکزی شهر در یک سال گذشته شاهد افزایش 21 درصدی اجاره بوده و قیمتها به ندرت کمتر از ماهانه 2 هزار یورو است. اینکه یک نهاد مذهبی با صدها واحد مسکونی در همین مرکز شهر، اجارهها را آن قدر بالا ببرد که پرداخت آنها غیرممکن شود و سپس برای اجرای احکام تخلیه به دادگاه متوسل شود، به این پرونده ابعادی میدهد فراتر از یک مناقشه صرفا میان مالک و مستاجر.
افزایش اجارهها و قیمت مسکن، با وجود رونق اخیر اقتصادی، بسیاری از اسپانیاییها را از بازار بیرون راندهاست. دستمزدها با این سرعت رشد نکرده و به گفته تحلیلگران، رونق گردشگری و رشد جمعیت در شهرها که مهاجرت آن را تقویت کرده، فشار بر عرضه مسکن را باز هم بیشتر کردهاست.