شکاف سبز میان واشنگتن و بروکسل؛ جنگ ترامپ علیه توربین‌ها، اروپا ۱.۶ میلیون شغل در انرژی پاک ایجاد کرد

با وجود اینکه دونالد ترامپ در سخنرانی خود در مجمع جهانی اقتصاد در داووس، انرژی‌های پاک را «کلاهبرداری سبز جدید» توصیف کرد، کشورهای سراسر جهان به‌طور فزاینده‌ای در صنعت انرژی‌های تجدیدپذیر سرمایه‌گذاری می‌کنند و در این مسیر فرصت‌های شغلی متعددی را نیز خلق کرده‌اند.

بر اساس گزارشی جدید، اروپا در سال ۲۰۲۴ دارای ۲.۰۴ میلیون شغل در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر بوده است که کمی کمتر از ۱.۸ میلیون مورد آن به اتحادیه اروپا اختصاص داشت. مطالعه سال ۲۰۲۵ که توسط سازمان بین‌المللی کار (ILO) و آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر (IRENA) انجام شده نشان می‌دهد که در سال پیش از آن، ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا روی هم رفته با سهم ۱۰.۸ درصدی، سومین «کشور یا منطقه» بزرگ مشارکت‌کننده در اشتغال‌زایی انرژی‌های تجدیدپذیر در جهان بوده‌اند.

در این میان، چین با اختصاص ۴۳.۹ درصد از کل اشتغال جهانی در این حوزه رتبه اول را به خود اختصاص داد و آسیا (بدون احتساب چین و هند) با ۱۴.۹ درصد در جایگاه دوم قرار گرفت.

نیاز به نیروی کار در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر، بازتابی از افزایش میزان تولید در این حوزه است. بر اساس گزارش جدید اندیشکده انرژی «امبر»، در سال ۲۰۲۵ برای نخستین بار میزان برق تولیدی از منابع بادی و خورشیدی در اتحادیه اروپا با پیشی گرفتن یک درصدی از سوخت‌های فسیلی، فراتر رفت که این موضوع نقطه عطفی در گذار به سمت انرژی‌های پاک محسوب می‌شود.

تخمین زده می‌شود که بخش انرژی بادی اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۷۹,۱۰۰ نفر را به کار گرفته باشد که در این میان آلمان با حدود ۱۱۰ هزار شغل پیشتاز است و پس از آن اسپانیا و دانمارک قرار دارند.

گستردگی زیرساخت‌های انرژی بادی نیز نشان می‌دهد که اروپا جایگاه خود را به عنوان دومین نصب‌کننده و دومین تولیدکننده بزرگ تجهیزات بادی در جهان حفظ کرده است. با این حال، صنعت باد فراساحلی همچنان با چالش‌های متعددی از جمله افزایش هزینه‌ها، لغو پروژه‌ها، دشواری‌های اتصال به شبکه و مشکلات زنجیره تأمین دست‌وپنجه نرم می‌کند.

رکورد تولید شغل در حوزه انرژی خورشیدی در اروپا

در حوزه انرژی خورشیدی نیز این صنعت در سال ۲۰۲۴ به رکورد ۸۶۵ هزار شاغل دست یافت. طبق گزارش سال ۲۰۲۵ نهاد «سولار پاور اروپا»، اگرچه این رقم نشان‌دهنده کاهش سرعت رشد سالانه به ۵ درصد است، اما همچنان از رشد ۰.۸ درصدی کل بازار کار اتحادیه اروپا پیشی گرفته است. با این وجود، پیش‌بینی می‌شود که نیروی کار بخش خورشیدی در سال ۲۰۲۵ با کاهشی ۵ درصدی، از ۸۶۵ هزار شغل به حدود ۸۲۵ هزار مورد کاهش یابد.

این گزارش خاطرنشان می‌کند که این عقب‌گرد نتیجه مستقیم چارچوب‌های سیاستی است که در جذب سرمایه‌گذاری و پاسخگویی به تقاضای مصرف‌کنندگان در دوران پس از بحران انرژی ناتوان بوده‌اند؛ همچنین مازاد تولید جهانی باعث شده تا تولیدکنندگان اروپایی تحت فشار رقابتی شدیدی قرار گیرند. در سال ۲۰۲۴ آلمان همچنان بزرگ‌ترین کارفرمای این بخش باقی ماند و کشورهای اسپانیا، ایتالیا و لهستان در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند، هرچند آلمان در کنار هلند و لهستان، شاهد بیشترین میزان کاهش اشتغال در این سال بوده است.

حضور کمرنگ زنان در بازار سبز اروپا

زنان همچنان حضور کم‌رنگی در بازار کار این حوزه دارند و با وجود برخی پیشرفت‌ها، تا سال ۲۰۲۴ سهم آن‌ها در صنعت انرژی‌های تجدیدپذیر همچنان پایین‌تر از حد انتظار بوده است. در حال حاضر زنان ۳۲ درصد از مشاغل تمام‌وقت در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر را در اختیار دارند که اگرچه این رقم نسبت به سهم ۲۳ درصدی آن‌ها در صنعت نفت و گاز بیشتر است، اما هنوز با میانگین ۴۳ درصدی حضور زنان در کل بازار کار جهانی فاصله دارد.

این مشاغل همچنان در بخش‌های اداری و پست‌های فنی غیرمرتبط با علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) متمرکز هستند و تنها ۱۹ درصد از کرسی‌های مدیریتی ارشد در اختیار زنان قرار دارد.