وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا روز پنجشنبه در نشستی ویژه تصمیم گرفتند نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران را به فهرست سیاه سازمانهای تروریستی این اتحادیه اضافه کنند.
اتحادیه اروپا سرانجام با همراهی اسپانیا و فرانسه به اجماع لازم برای معرفی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عنوان یک سازمان تروریستی دست یافت؛ اقدامی تنبیهی و بسیار نمادین که در واکنش به سرکوب خشونتبار و خونین معترضان ایرانی توسط جمهوری اسلامی صورت میگیرد.
این تصمیم سیاسی روز پنجشنبه و در جریان نشست وزرای امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا در بروکسل اتخاذ شد. اتحادیه اروپا میگوید در این زمینه به اجماع لازم میان ۲۷ کشور عضو دست یافته و انتظار میرود فرایند حقوقی الحاق نام سپاه به فهرست تروریستی در روزهای آینده بهطور رسمی نهایی شود.
اجرای این تصمیم منجر به اعمال تحریمهایی شامل مسدود کردن داراییها، ممنوعیت تأمین مالی و منع سفر برای تمامی اعضای رسمی سپاه پاسداران خواهد شد؛ هرچند بسیاری از فرماندهان و مسئولان سپاه پیشتر تحت تحریمهای فردی اتحادیه قرار داشتند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه، با تأکید بر اینکه «سرکوب نمیتواند بیپاسخ بماند» گفت: «هر رژیمی که هزاران نفر از مردم خود را میکشد، در جهت نابودی خود گام برمیدارد.»
این گشایش دیپلماتیک روز چهارشنبه پس از تغییر موضع فرانسه و اسپانیا، دو کشوری که هر دو پیشتر نگرانیهایی را درباره این اقدام مطرح کرده بودند، میسر شد. بلژیک نیز که موضعی دوپهلو داشت، به سمت موافقت با این تصمیم متمایل شد.
ژان-نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه با بیان اینکه «جنایات ارتکابیافته نباید بدون مجازات بمانند»، از تهران خواست تا زندانیان سیاسی را آزاد کند، به اعدامها پایان دهد و دسترسی به اینترنت را مجدداً برقرار سازد.
وی همچنین خواستار آن شد که مقامات ایرانی به دو شهروند فرانسوی اجازه خروج از کشور را بدهند. سسیل کوهلر و ژاک پاریس که بیش از سه سال را در زندانهای ایران سپری کردند، هماکنون در وضعیت آزادی مشروط در محل سفارت فرانسه در تهران به سر میبرند.
در استدلالهای مطرحشده، سپاه پاسداران به سازماندهی سرکوب خونین اعتراضات اخیر ایران، ارسال سلاح به روسیه، شلیک موشکهای بالستیک به خاک اسرائیل و تداوم روابط نزدیک با گروههای شبهنظامی مسلح چون حزبالله، حماس و حوثیهای یمن متهم شده است.
ایالات متحده، کانادا و استرالیا پیش از این سپاه را در فهرست تروریستی خود قرار داده بودند و آلمان و هلند نیز ماههاست اتحادیه اروپا را به انجام همین اقدام فرا میخوانند.
در حال حاضر فهرست تروریستی اتحادیه اروپا که بهصورت دورهای بهروزرسانی میشود شامل ۲۲ گروه، از جمله حماس، شاخه نظامی حزبالله و حزب کارگران کردستان (پکک) است.
دیوید فان ویل، وزیر امور خارجه هلند در حاشیه نشست بروکسل به خبرنگاران گفت: «فکر میکنم مهم است این پیام را بفرستیم که خونریزی و خشونت وحشیانه علیه معترضان، قابل تحمل نیست.»
الینا والتونن، همتای فنلاندی وی نیز اظهار داشت: «آنچه به ویژه در هفته نخست سال جاری در ایران رخ داده، فراتر از توصیف است.»
ایتالیا که در ابتدا نسبت به این تصمیم محتاط بود پس از انتشار دادههای جدیدی که ابعاد سرکوب وحشیانه اعتراضات اخیر را آشکار میکرد، به سمت موافقت با این طرح تغییر موضع داد.
بر اساس آمار هرانا، خبرگزاری «فعالان حقوق بشر در ایران» که موارد مرگ و بازداشتیها را از طریق شبکهای از فعالان داخل کشور راستیآزمایی میکند، از زمان آغاز ناآرامیها در اواخر دسامبر تاکنون بیش از ۶ هزار و سیصد نفر، از جمله ۹۲ کودک، جان خود را از دست دادهاند.
سایر گزارشها حاکی از آن است که آمار جانباختگان میتواند بسیار بالاتر باشد.
مجله تایم به نقل از دو مقام ارشد وزارت بهداشت ایران نقل کرده است که دستکم ۳۰ هزار نفر در تظاهرات خیابانی کشته شدهاند؛ اعتراضاتی که اواخر دسامبر در واکنش به بحران اقتصادی آغاز شد و به سرعت به چالشی علیه ارکان نظام بدل گردید.
فشار دیپلماتیک
سپاه پاسداران که در سال ۱۹۷۹ پس از انقلاب ایران تأسیس شد، مأموریت رسمی خود را حفظ نظام جمهوری اسلامی و مقابله با هرگونه شورش داخلی تعریف کرده و در طول زمان با گسترش بیسابقه نفوذش در عرصههای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، عملاً به «دولتی در دل دولت» تبدیل شده است.
تخمین زده میشود که این نهاد بین ۱۲۵ هزار تا ۱۹۰ هزار نیروی نظامی فعال در یگانهای زمینی، دریایی و هوایی دارد که تحت فرماندهی کل رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنهای، فعالیت میکنند.
کایا کالاس در پاسخ به این پرسش که آیا قرار گرفتن سپاه در فهرست سیاه میتواند تماسهای دیپلماتیک میان اروپا و ایران را به خطر بیندازد، گفت که «این ریسکها محاسبه شدهاند.»
در بدو ورود به نشست تأکید کرد که تعامل با وزیر خارجه ایران مشمول این فهرست نمیشود و «برآورد ما این است که کانالهای دیپلماتیک همچنان باز خواهد ماند».
دیوید فان ویل، وزیر خارجه هلند نیز عنوان کرد که اگر تهران بخواهد به تلافی این اقدام کانالهای دیپلماتیک را قطع کند، این کار «به ضرر منافع خودشان» خواهد بود. او افزود: «من لزوماً نگران این موضوع نیستم. فکر میکنم ایران اکنون نیاز به گفتگو دارد.»
روبرتا متسولا، رئیس پارلمان اروپا که مدتها از حامیان پرشور این تصمیم بود، این تحول را «تصمیمی درست» خواند که «بسیاری آن را غیرممکن میدانستند.» وی تصریح کرد: «اروپا به میدان آمده و اکنون زمان استادگی است. ایران آزاد خواهد شد.»
اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا نیز از این اقدام استقبال کرد و گفت که «چنین تصمیمی خیلی وقت پیش باید گرفته میشد.»
او در شبکههای اجتماعی نوشت: «تروریست واژهای برای توصیف رژیمی است که اعتراضات مردم خود را در به شکلی خونین سرکوب میکند.»
علاوه بر قرار دادن نام سپاه در فهرست سیاه، وزرای خارجه روز پنجشنبه توافق کردند که ۲۱ فرد و نهاد متهم به نقض حقوق بشر در ایران و همچنین ۱۰ چهره دیگر مرتبط با حمایت تهران از جنگ روسیه علیه اوکراین را تحریم کنند.
تصمیمات اتحادیه اروپا در حالی اتخاذ میشود که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا فشار بر حکومت ایران را افزایش داده و ناو هواپیمابر «یو.اس.اس آبراهام لینکلن» به همراه چندین ناوشکن مجهز به موشکهای هدایتشونده را که قابلیت حمله از دریا را دارند، در منطقه مستقر کرده است.
ترامپ در پیامی با تأکید بر اینکه «زمان رو به پایان است»، ابراز امیدواری کرد که ایران برای دستیابی به توافقی عادلانه که متضمن «عدم دستیابی به سلاح هستهای» باشد، سریعاً پای میز مذاکره بیاید.
نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد اعلام کرده است که این کشور آماده گفتگو بر اساس احترام و منافع متقابل است، اما در عین در صورت مواجه شدن با حمله «پاسخی خواهد داد که هرگز پیش از این سابقه نداشته است.»