در حالی که هر سال رکوردهای جدیدی از موجهای گرما در اروپا شکسته میشود، کشورهای مختلف این قاره بهطور فزایندهای تحت تاثیر تغییرات اقلیمی قرار میگیرند. با این حال، برخلاف انتظار، کشورهای مدیترانهای در صدر فهرست آسیبپذیرترینها قرار ندارند.
بر اساس دادههای جدید برنامه «کوپرنیکوس»، سال ۲۰۲۵ سومین سال گرم ثبتشده در تاریخ اروپا بوده و ماه مارس نیز بهعنوان گرمترین ماه ثبتشده برای این قاره شناخته شده است.
میانگین دمای هوا در اروپا به ۱۰.۴۱ درجه سانتیگراد رسید که ۱.۱۷ درجه بالاتر از میانگین دوره مرجع ۲۰۲۰-۱۹۹۱ است.
در این بازه، مناطقی چون شرق اقیانوس اطلس شمالی، حوزه دریای شمال از جمله شمال بریتانیا و بخشهایی از اسکاندیناوی، جنوبغرب مدیترانه و غربیترین نواحی روسیه، دماهای بیسابقهای را تجربه کردند.
بر اساس دادههای جدید شرکت «رایندرز کورپوریشن»، کشورهای فرانسه، روسیه و رومانی در صدر فهرست کشورهایی قرار دارند که تا سال ۲۱۰۰ بیشترین آسیب را از گرمایش جهانی در اروپا خواهند دید.
این پژوهش همچنین هشدار میدهد که اقلیم معتدل اروپا ممکن است تا پایان قرن از بین برود، چرا که تمامی کشورهای بررسیشده تا آن زمان بهطور منظم موجهای گرمایی با دمای بالاتر از ۳۶.۸ درجه سانتیگراد را تجربه خواهند کرد.
در این مطالعه، دادههای مدلسازی اقلیمی، فراوانی موجهای گرما و تفاوت میان دماهای میانگین و حداکثری در کشورهای اروپایی مورد بررسی قرار گرفته است.
گریت یان رایندرز، مدیرعامل و کارشناس دادههای اقلیمی در شرکت رایندرز، میگوید: «اینها نشانههایی کوچک اما بسیار قدرتمند از سرعت تغییر اقلیم جهانی هستند. همان نیروهایی که این تغییرات را رقم میزنند، هماکنون در حال دگرگون کردن اروپا هستند؛ جایی که افزایش گرمای شدید، تابآوری زیرساختها، نظامهای سلامت عمومی و شیوه زندگی ما را به چالش خواهد کشید.»
فرانسه
بر اساس یافتههای این پژوهش، فرانسه آسیبپذیرترین کشور اروپا در برابر موجهای گرماست. این کشور در آینده سالانه پنج موج گرمایی را تجربه خواهد کرد و مجموع روزهای گرمای شدید آن به ۱۱۵ روز خواهد رسید.
پیشبینی میشود تا سال ۲۱۰۰، دورههای موج گرما در فرانسه با دمای میانگین تا ۳۷ درجه سانتیگراد همراه باشد و نزدیک به چهار ماه از سال ممکن است در شرایط موج گرما سپری شود.
روسیه
روسیه دومین کشور با شدیدترین دگرگونی حرارتی در اروپا به شمار میرود و امتیاز کلی موج گرمای آن ۷۹.۹۲ برآورد شده است.
این کشور سالانه دو موج گرما را تجربه خواهد کرد و بالاترین دمای میانگین در میان کشورهای اروپایی را خواهد داشت؛ دمایی که به ۳۷.۹۹ درجه سانتیگراد میرسد و حداکثر آن تا ۳۹.۷۱ درجه افزایش مییابد.
بر اساس این مطالعه، اقلیم سرد و یخبندان روسیه تا پایان قرن ممکن است به شکلی تقریبا غیرقابل شناسایی تغییر کند.
اروپای شرقی
اروپای شرقی بهعنوان یک کانون غیرمنتظره موجهای گرما در حال ظهور است. رومانی در رتبه سوم، مولداوی در رتبه چهارم و بلغارستان در رتبه پنجم قرار گرفتهاند و حتی از کشورهای مدیترانهای پیشی گرفتهاند.
رومانی و مولداوی سالانه سه موج گرما را تجربه خواهند کرد که هر یک در مجموع ۱۷ روز به طول میانجامد، در حالی که بلغارستان با دو موج گرمای سالانه، مجموعا ۱۴ روز گرمای شدید را تجربه خواهد کرد.
کشورهای مدیترانهای
در نقطه مقابل، این مطالعه نشان میدهد کشورهای مدیترانهای بهعنوان مقاصد سنتا گرم، از «تابآوری غیرمنتظرهای» برخوردارند.
ترکیه، یونان و ایتالیا کمتر از حد انتظار آسیبپذیر ارزیابی شدهاند و بهترتیب در رتبههای ششم، هفتم و دهم قرار دارند.
ترکیه سالانه یک موج گرما را تجربه خواهد کرد که ۱۳ روز به طول میانجامد و دمای میانگین آن ۳۷.۷۶ درجه سانتیگراد است.
یونان اگرچه طولانیترین موجهای گرمای منفرد را با مجموع ۲۰ روز تجربه خواهد کرد، اما تعداد آنها به دو مورد در سال محدود میشود و دمای میانگین آن ۳۶.۹۲ درجه خواهد بود.
ایتالیا کمترین میزان آسیبپذیری را دارد و تنها یک موج گرما در سال با مجموع ۹ روز تجربه خواهد کرد.
بر اساس اعلام سازمان جهانی بهداشت (WHO)، استرس گرمایی مهمترین عامل مرگومیر مرتبط با شرایط جوی است و میتواند بیماریهای زمینهای از جمله بیماریهای قلبیعروقی، دیابت، اختلالات روانی و آسم را تشدید کند. همچنین گرما میتواند خطر بروز حوادث و انتقال برخی بیماریهای عفونی را افزایش دهد.