سه کشور فرانسه، ایتالیا و آلمان که مجموعا نزدیک به نیمی از جمعیت اتحادیه اروپا را شامل میشوند، اکنون از نظر میزان محدودیتها بر فضای مدنی در سطحی همرده با مجارستان طبقهبندی شدهاند.
گزارش تازه ائتلاف جهانی سازمانها و فعالان جامعه مدنی (سیویکوس / CIVICUS)، نشان میدهد که فرانسه، آلمان و ایتالیا در میان کشورهای اتحادیه اروپا بیش از دیگران با وخامت اوضاع برای فعالیتهای جامعه مدنی روبهرو شدهاند و فضای فعالیت نهادهای مدنی در این کشورها محدودتر شده است.
این سه کشور که همگی عضو اتحادیه اروپا هستند، از درجه «فضای مدنی محدودشده» به سطح «فضای مدنی مسدودشده» تنزل رتبه یافتهاند. سطح «فضای مدنی مسدودشده» سومین سطح از میان پنج دستهبندی ممکن به شمار میرود.
این گزارش به طور سالانه وضعیت آزادی تشکلیابی، تجمعات مسالمتآمیز و آزادی بیان را در ۱۹۸ کشور و قلمرو جهان بررسی میکند و آنها را در پنج دسته «باز»، «محدودشده»، «مسدودشده»، «سرکوبشده» یا «بسته» رتبهبندی میکند.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
بر اساس این گزارش، در کشورهای اروپایی شایعترین موارد نقض حقوق مدنی گزارششده شامل بازداشت معترضان، ایجاد اختلال در تظاهرات، حمله به روزنامهنگاران، استفاده از زور بیش از حد و بدنامسازی عمومی است.
تارا پتروویچ، پژوهشگر بخش اروپا و آسیای مرکزی در «سیویکوس» گفت: «تعداد بسیار کمتری از مردم در اروپا میتوانند بدون موانع جدی از آزادیهای بنیادین خود بهرهمند شوند. این موضوع عمدتا ناشی از تشدید برخوردها با اعتراضات و مدافعان حقوق بشر در برخی از بزرگترین دموکراسیهای اروپا است.»
او افزود: «رهبران اروپایی، بهویژه در چارچوب اتحادیه اروپا، باید در برابر این روندها ایستادگی کنند تا این قاره همچنان در صف مقدم حفاظت از حقوق بشر و فضای مدنی باقی بماند.»
دلیل این کاهش رتبه چیست؟
تنزل رتبه فرانسه بازتابی از انباشت محدودیتهای فزاینده بر اعتراضات مسالمتآمیز و آزادی بیان است که در سالهای اخیر، همراه با سوءاستفاده از قوانین برای انحلال سازمانهای غیردولتی و ارعاب فعالان رخ داده است.
بر اساس این گزارش، وخامت فضای مدنی در آلمان نیز «با نرخی نگرانکننده» رخ داده است. در آلمان، این افت به دلیل سرکوب افرادی است که برای عدالت اقلیمی، حقوق مهاجران و علیه سیاستهای ریاضتی دست به اعتراض زدهاند.
در این گزارش آمده است: «مقامات آلمانی برای سرکوب آزادی بیان، فشارهای سیاسی را با اقدامات سختگیرانه پلیسی همراه کردهاند؛ از یورش به یک رویداد جابهجا شده با حضور فرانچسکا آلبانزه، گزارشگر ویژه سازمان ملل، گرفته تا تحت نظر گرفتن دانشجویانی که آن را بهصورت زنده پخش میکردند.»
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
در گزارش سیویکوس تصریح شده است که «مقامهای آلمانی برای محدود کردن آزادی بیان، ترکیبی از فشار سیاسی و برخوردهای شدید پلیسی را به کار گرفتهاند.» بهطور مشخص، نیروهای امنیتی «به یک برنامه با حضور فرانچسکا آلبانزه، گزارشگر ویژه سازمان ملل یورش بردند و دانشجویانی را که این برنامه را بهصورت زنده پخش میکردند، زیر نظر گرفتند.»
بر اساس این گزارش، در ایتالیا شرایط فعالیت جامعه مدنی پس از تصویب مجموعهای از قوانین تازه در سال ۲۰۲۵ رو به وخامت گذاشته است؛ قوانینی که دهها عنوان مجرمانه تازه ایجاد کرده و از جمله، مجازاتهای سختگیرانهتری را علیه اعتراضات مسالمتآمیز در نظر گرفتهاند.
در سطح اروپا، گرجستان و صربستان به رده «فضای مدنی سرکوبشده» سقوط کردهاند؛ جایگاهی که دومین وضعیت نامطلوب در ارزیابی فضای مدنی به شمار میرود. همزمان، وضعیت سوئیس نیز به «فضای مدنی محدودشده» تنزل یافته است.
این تغییرات عمدتا ناشی از تشدید برخوردها با مدافعان حقوق بشر و اعتراضات در برخی از بزرگترین دموکراسیهای اروپا است.