پژوهش جدیدی که بیش از ۲۴۰ هزار سیگاری در ۴۶ کشور را بررسی کرده نشان میدهد درک آسیبهای قلبیعروقی ناشی از دخانیات چندان پیشرفت نکرده و این پرسش را مطرح میکند که آیا دههها هشدارهای بهداشتی مؤثر بوده است یا نه.
پس از دو دهه تلاش برای کنترل مصرف دخانیات، سیگاریها میدانند که سیگار میتواند باعث سرطان ریه شود. اما تعداد بسیار کمتری میدانند که همین سیگارها میتواند موجب بیماری قلبی، حمله قلبی و سکته شود؛ نه فقط در خود سیگاریها، بلکه در افرادی که در اطراف آنها هستند.
آگهی
آگهی
یک مطالعه (منبع به زبان انگلیسی) بزرگ بینالمللی که در نشریه BMJ Open منتشر شده نشان میدهد آگاهی از پیامدهای سلامتی مصرف سیگار در دو دهه گذشته تقریبا تغییری نکرده است؛ با وجود سالها سیاستهای کنترل دخانیات، هشدارهای تصویری و کارزارهای سلامت عمومی.
جانت چونگ هال، پژوهشگر پروژه بینالمللی ارزیابی سیاستهای کنترل دخانیات (پروژه ITC) در دانشگاه واترلو و نویسنده اصلی این مطالعه، در یک بیانیه خبری (منبع به زبان انگلیسی) گفت: «شکافهای دانشی درباره مهمترین پیامدهای سلامت ناشی از سیگار کشیدن و دود دستدوم بسیار نگرانکننده است.»
او با اشاره به اینکه سیگار کشیدن هر سال مسئول بیش از 2 میلیون مرگ ناشی از بیماریهای قلبیعروقی در جهان است افزود: «آگاهی اندک از آسیبهای قلبیعروقی سیگار و دود دستدوم بهویژه نگرانکننده است» و از مقامها خواست آگاهی عمومی را افزایش دهند. بیماریهای قلبیعروقی مهمترین علت مرگ زودرس ناشی از بیماریهای غیرواگیر در جهان هستند و سیگار کشیدن یکی از مهمترین عوامل خطر قابل تغییر به شمار میرود.
پژوهشگران دادههای بیش از 240 هزار فرد بزرگسال سیگاری را در 46 کشور تجزیه و تحلیل کردند. این دادهها بر پایه پروژه بینالمللی کنترل دخانیات و پیمایش جهانی مصرف دخانیات در بزرگسالان سازمان جهانی بهداشت گردآوری شده است. این پژوهش نظرسنجیهایی را که بین سالهای 2002 تا 2022 انجام شده پوشش میدهد.
در حالی که بیش از 90 درصد پاسخدهندگان میدانستند سیگار کشیدن میتواند باعث سرطان ریه شود، تنها حدود 80 درصد بیماری قلبی را یکی از پیامدهای سیگار میدانستند و تعداد کمتری نیز از خطر سکته و همچنین خطرات دود دستدوم آگاه بودند.
رساندن پیام در اروپا
این مطالعه کشورهای اروپایی را هم در بر میگیرد. پژوهشگران دریافتند آگاهی از اینکه سیگار کشیدن باعث سرطان ریه میشود در هلند به طور قابل توجهی افزایش یافته، اما در آلمان، فرانسه، رومانی و چند کشور دیگر کاهش پیدا کرده است. آگاهی از خطرات دود دستدوم نیز در برخی شاخصها در آلمان، فرانسه و هلند پایین آمده است.
اتحادیه اروپا به تدریج مقررات مربوط به دخانیات را سختگیرانهتر کرده است؛ از جمله با الزام به درج هشدارهای سلامتی و اعمال محدودیت بر تبلیغ و ترویج دخانیات. پژوهشهای پیشین در شش کشور عضو اتحادیه اروپا نشان داده بود سیگارکشهایی که آگاهی بیشتری از خطرات مرتبط با سیگار دارند، بیشتر گزارش میکنند که هشدارهای روی بستههای سیگار بر آنها اثر گذاشته است.
جفری تی فنگ، پژوهشگر اصلی پروژه ITC و استاد روانشناسی و علوم بهداشت عمومی دانشگاه واترلو، گفت: «دانش گام نخست مهمی برای ترک سیگار و حفاظت از دیگران در برابر دود دستدوم است.»
او افزود: «یافتههای ما نشان میدهد دولتها باید آموزشهای عمومی قوی و مستمر درباره خطرات قلبیعروقی و همچنین خطرات سرطان ناشی از سیگار کشیدن و دود دستدوم را اجرا کنند.»
ممنوعیت دخانیات در اروپا
این یافتهها در حالی منتشر میشود که چند کشور اروپایی در چارچوب تلاش گستردهتر برای کاهش نرخ سیگار کشیدن در میان جوانان، محدودیتهای بیشتری بر محصولات دخانی و نیکوتینی اعمال کردهاند.
بریتانیا در آوریل قانونی ضد دخانیات تصویب کرد که به طور دائمی فروش محصولات دخانی به هر فردی را که در سال 2008 یا پس از آن به دنیا آمده است ممنوع میکند تا «نسلی بدون دود» ایجاد کند.
بلژیک و لتونی در ژانویه 2025 فروش سیگارهای الکترونیکی یکبارمصرف را به دلیل نگرانی از جذابیت آنها برای جوانان و تاثیرشان بر محیط زیست ممنوع کردند.
در همین حال، اسپانیا و فرانسه سال گذشته مقررات جدیدی برای محدود کردن سیگار کشیدن در فضاهای عمومی روباز وضع کردند.
کمیسیون اروپا هدفگذاری کرده تا با کاهش نرخ سیگار کشیدن به کمتر از 5 درصد تا سال 2040، در مقایسه با حدود 25 درصد کنونی، به «نسلی بدون دخانیات» دست یابد.
کمیسیون اروپا طی دهه گذشته در چارچوب دستورالعمل محصولات دخانی اتحادیه اروپا (منبع به زبان انگلیسی)، سیگارهای سنتی طعمدار و تنباکوی دستپیچ با طعمهای مشخص از جمله منتول را ممنوع کرده است. این کمیسیون اکنون در حال برگزاری (منبع به زبان انگلیسی) یک مشاوره عمومی درباره محصولات جدید دخانی و نیکوتینی است که جمعه به پایان میرسد.
مصرف دخانیات مهمترین علت قابل پیشگیری بیماری و مرگ در سراسر جهان است. به گفته سازمان جهانی بهداشت، هر سال بیش از 7 میلیون نفر بر اثر مصرف دخانیات جان خود را از دست میدهند که بیش از 1.6 میلیون نفر از آنها غیرسیگاریهایی هستند که در معرض دود دستدوم قرار میگیرند.