به گفته سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، استخدام معلمان و کارکنان سلامت در اتحادیه اروپا از دشوارترین موارد است. کارشناسان توضیح می‌دهند چرا برخی مشاغل سخت‌تر پر می‌شوند.
در سراسر اروپا پر کردن مشاغل آموزشی، بهداشت و درمان و فناوری اطلاعات از دشوارترین کارها است، در حالی که کارفرمایان معمولاً راحت‌تر می‌توانند کارگران ساده و دستیاران تهیه غذا را جذب کنند. با این حال، الگو از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. برای نمونه، به گفته سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، اسپانیا با کمبود زیاد دستیاران تهیه غذا روبه‌رو است.
آگهی
آگهی
این کمبودها در حالی ادامه دارد که جوانان با بازار کار دشوارتر و رقابتی‌تری مواجه‌اند. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی دریافت که شکاف بیکاری میان فارغ‌التحصیلان جوان و کل جمعیت در سن کار در کشورهایی که بررسی کرده بود، بیشتر شده است. بانک مرکزی اروپا (ECB) نیز گزارش داد که چشم‌انداز شغلی جوانان در منطقه یورو از سال ۲۰۲۳ میلادی تضعیف شده است.
در میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا که در گزارش «نقشه کمبود مهارت‌ها در کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی» بررسی شده‌اند، حرفه معلمی به طور متوسط در صدر فهرست مشاغلی قرار دارد که پر کردن آن‌ها سخت‌تر است و پس از آن کارکنان حرفه‌ای بخش سلامت و متخصصان فناوری اطلاعات و ارتباطات (آی‌سی‌تی) قرار دارند. کادرهای وابسته به بخش بهداشت، مانند تکنسین‌های پزشکی و بخشی از پرسنل پرستاری، و همچنین متخصصان امور بازرگانی و اداری، پنج‌گانه اول را کامل می‌کنند.
در سوی دیگر طیف، جذب کارگران ساده آسان‌ترین است و پس از آن کارکنان مشاغل ابتدایی، دستیاران تهیه غذا، فروشندگان و مونتاژکاران قرار می‌گیرند.
شاخص سازمان همکاری و توسعه اقتصادی مشاغل را در داخل هر کشور با هم مقایسه می‌کند. امتیازهای مثبت نشان‌دهنده کمبود نسبی و امتیازهای منفی بیانگر مازاد نسبی هستند. این امتیازها نشان می‌دهند پر کردن یک شغل در مقایسه با سایر مشاغل در همان کشور تا چه حد دشوار است. این شاخص تعداد جای خالی یا کمبود نیروی کار را نمی‌شمارد. داده‌ها برای بیشتر کشورها مربوط به سال ۲۰۲۴ میلادی است.
روندها در ۲۷ کشور اروپایی، از جمله نروژ، سوئیس، ترکیه و بریتانیا، نشان می‌دهد کدام مشاغل بیشتر در میان پنج شغلی قرار می‌گیرند که پر کردن آن‌ها سخت‌تر یا آسان‌تر است.
پنج شغل اول که پر کردن آن‌ها سخت‌تر است
معلم‌ها در ۱۳ کشور در میان پنج شغلی قرار دارند که پر کردن آن‌ها از همه سخت‌تر است. پس از آن‌ها کارکنان حرفه‌ای بخش سلامت و متخصصان فناوری اطلاعات و ارتباطات هر یک در ۱۲ کشور در میان این پنج شغل دیده می‌شوند. در هفت کشور، مدیران در فهرست پنج شغل اول قرار دارند و کادرهای وابسته به بخش بهداشت، کارکنان مراقبت شخصی و متخصصان امور بازرگانی و اداری هر کدام در شش کشور در این فهرست دیده می‌شوند.
پنج شغل اول که پر کردن آن‌ها آسان‌تر است
کارگران ساده در ۱۴ کشور در میان پنج شغلی هستند که پر کردن آن‌ها آسان‌تر است، سپس دستیاران تهیه غذا در ۱۲ کشور و دیگر کارکنان دفتری در ۱۱ کشور قرار دارند. کارکنان مشاغل ابتدایی در ۱۰ کشور به این فهرست راه می‌یابند و مونتاژکاران در هشت کشور.
اگر فراتر از پنج امتیاز بالاترین و پایین‌ترین نگاه کنیم، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی مشاغل را بسته به این‌که پر کردن آن‌ها در مقایسه با سایر مشاغل در همان کشور چقدر دشوار است، در پنج گروه دسته‌بندی می‌کند. این طبقه‌بندی نشان می‌دهد که مشاغل حوزه سلامت، آموزش و آی‌سی‌تی در بیشتر کشورها پر کردن‌شان دشوار است.
چرا اروپا با کمبود پزشک و پرستار مواجه است؟
کارکنان حرفه‌ای بخش سلامت در ۲۳ مورد از این ۲۷ کشور به سختی پیدا می‌شوند، در حالی که کادرهای وابسته به بخش بهداشت در ۲۱ کشور با کمبود روبه‌رو هستند. این کادرهای وابسته در ۲۱ کشور نیز یافتن‌شان دشوار است.
پل دو رِو و مانوئل بالوتا از فدراسیون اروپایی انجمن‌های پرستاری به یورونیوز بیزنس گفتند: «نظام‌های سلامت در اتحادیه اروپا و دیگر کشورهای اروپایی قادر به حفظ و جذب پرستاران در خط مقدم ارائه خدمات نیستند و این امر به کمبود گسترده پرستار در همه جا منجر شده است.»
آن‌ها گفتند نسبت بالای بیمار به پرستار، شرایط ناامن کاری و شیوع مشکلات سلامت روان، حرفه پرستاری را کم‌جاذبه کرده است. آن‌ها همچنین به دستمزد پایین، محدود بودن چشم‌انداز شغلی، نبود قدردانی حرفه‌ای و قرار گرفتن مکرر در معرض آزار و خشونت اشاره کردند.
دکتر اول یوهان بَکه، رئیس کمیته دائمی پزشکان اروپایی، به بدتر شدن شرایط کاری اشاره کرد.
او به یورونیوز بیزنس گفت: «از پزشکان در سراسر اروپا هر چه بیشتر انتظار می‌رود که کمبود ساختاری نیروی انسانی را با ساعت‌های کاری بسیار طولانی و حجم کار بیشتر جبران کنند. خشونت علیه کارکنان نظام سلامت که پدیده‌ای هر چه رایج‌تر است و پزشکان آن را تجربه می‌کنند، این مشکلات را تشدید می‌کند.»
او گفت این فشارها به فرسودگی شغلی منجر می‌شود و حرفه پزشکی را به عنوان یک مسیر شغلی مادام‌العمر کم‌جاذبه‌تر می‌کند.
کمبود معلم فقط به موضوع دستمزد محدود نمی‌شود
یافتن معلم در ۲۱ کشور دشوار است. در شش کشور دیگر، یعنی آلمان، یونان، ایتالیا، نروژ، اسپانیا و ترکیه، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی وضعیت عرضه و تقاضا برای حرفه معلمی را کمابیش متعادل طبقه‌بندی می‌کند.
دانیل ویشنِفسکی، دبیرکل فدراسیون اروپایی کارفرمایان بخش آموزش، به یورونیوز بیزنس گفت: «کمبود معلم دیگر صرفاً مسئله پر کردن پست‌های خالی نیست، بلکه هر چه بیشتر به جذابیت بلندمدت و پایداری حرفه معلمی مربوط می‌شود.»
او گفت که داشتن حقوق رقابتی همچنان ضروری است، اما همزمان معلمان با مطالبات فزاینده‌ای روبه‌رو هستند، زیرا مدارس ابزارهای دیجیتال را به کار می‌گیرند، کلاس‌ها را فراگیرتر می‌کنند و مسئولیت بیشتری برای رفاه دانش‌آموزان بر عهده می‌گیرند. همچنین حجم کار اداری معلمان هم بیشتر شده است.
او تأکید کرد که دلایل کمبود معلم بسیار فراتر از مسئله دستمزد است، هرچند حقوق رقابتی همچنان عامل مهمی به شمار می‌رود. تدریس به حرفه‌ای هر چه پیچیده‌تر تبدیل شده است؛ با مطالباتی که همراه با به‌کارگیری ابزارهای دیجیتال در مدارس، فراگیرتر شدن کلاس‌ها و افزایش مسئولیت مدارس در قبال رفاه دانش‌آموزان پدید آمده است. معلمان همچنین با حجم بیشتری از کار اداری روبه‌رو هستند.
او گفت: «باید بپذیریم که شرایط کاری معلمان، استقلال حرفه‌ای، فرصت‌های پیشرفت شغلی و کیفیت مدیریت مدرسه به همان اندازه در این‌که افراد وارد حرفه معلمی شوند و در آن بمانند اهمیت دارد.»
آیا هوش مصنوعی پر کردن مشاغل آی‌سی‌تی را آسان‌تر خواهد کرد؟
متخصصان فناوری اطلاعات و ارتباطات (آی‌سی‌تی) و متخصصان امور بازرگانی و اداری هر یک در ۱۸ کشور به سختی پیدا می‌شوند. ایزابل اسکاگ اولوفسن، اقتصاددان در سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، گفت دیجیتالی شدن تقاضا برای متخصصان آی‌سی‌تی را افزایش داده است. او افزود که با این حال، پیشرفت در حوزه هوش مصنوعی ممکن است در آینده تقاضا برای برخی از متخصصان آی‌سی‌تی را کاهش دهد، به‌ویژه برای مشاغل بدو ورود.
مشاغل کم‌مهارت و تکراری آسان‌ترین مشاغل برای پر کردن هستند
کارگران ساده در ۲۱ کشور به آسانی پیدا می‌شوند، پس از آن دستیاران تهیه غذا در ۱۷ کشور و کارکنان مشاغل ابتدایی در ۱۶ کشور قرار دارند. فروشندگان و سایر کارکنان دفتری نیز هر یک در ۱۵ کشور به راحتی قابل جذب هستند.
برخی کشورها برخلاف الگوی کلی اروپا عمل می‌کنند
در نروژ، کارگران ساده سخت‌ترین نیرویی هستند که می‌توان جذب کرد، هرچند در ۲۱ کشوری که بررسی شده‌اند یافتن آن‌ها نسبتاً آسان است. در اسپانیا، دستیاران تهیه غذا سخت‌ترین گروه برای جذب هستند، در حالی که در بخش بزرگی از اروپا یافتن آن‌ها آسان‌تر است. در فرانسه، کارکنان مشاغل ابتدایی سخت‌ترین گروه برای جذب به شمار می‌روند.
چندین کشور در شمال و غرب اروپا نیز در مورد مشاغل آی‌سی‌تی از این الگو پیروی نمی‌کنند. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، بازار کار متخصصان آی‌سی‌تی را در دانمارک، فنلاند، آلمان، هلند، نروژ و سوئد کمابیش متعادل و در اتریش، سوئیس و بریتانیا دارای مازاد ارزیابی می‌کند.
کمبودها به ساختار اقتصادی کشورها بستگی دارد
اولوفسن به یورونیوز بیزنس گفت: «مشاغلی که با بیشترین کمبود روبه‌رو هستند از کشوری به کشور دیگر به دلایل مختلف فرق می‌کنند. تقاضا برای مشاغل به ساختار اقتصادی کشورها بستگی دارد.»
او به کره جنوبی و آلمان اشاره کرد؛ کشورهایی که در آن‌ها وجود بخش‌های بزرگ تولیدی به توضیح کمبود در چندین شغل با مهارت متوسط، از جمله مونتاژکاران و اپراتورهای ماشین‌آلات، کمک می‌کند.
اولوفسن گفت عرضه نیروی کار نیز از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. کشورهایی که به معلمان و کارکنان حرفه‌ای بخش سلامت نسبتاً خوب حقوق می‌دهند، ممکن است در این مشاغل با کمبود کمتری روبه‌رو شوند.
انطباق مهارت‌ها و آموزش
پیا-یوهانا فالشتروم، سخنگوی سازمان اروپایی کار (ELA)، به یورونیوز بیزنس گفت: «کمبود نیروی کار در اروپا هر چه بیشتر ماهیتی ساختاری پیدا می‌کند و دیگر صرفاً موقتی نیست. تغییرات جمعیتی، عدم تطابق مهارت‌ها، کیفیت مشاغل و محدود بودن جابه‌جایی نیروی کار همگی در این وضعیت نقش دارند.»
او گفت اروپا به آموزش بهتر، مشاغلی با شرایط کاری مناسب‌تر و انطباق بهتر میان مهارت‌های کارگران و نیازهای کارفرمایان احتیاج دارد. او همچنین خواستار جابه‌جایی عادلانه نیروی کار شد تا به کارگرانی که در کشورشان مازاد به حساب می‌آیند کمک کند در جایی که نیاز است شغل پیدا کنند.
او افزود: «تحلیل سازمان اروپایی کار نشان می‌دهد بسیاری از مشاغلی که در یک کشور به عنوان دچار کمبود گزارش می‌شوند، می‌توانند در جای دیگر مازاد باشند.»