از محاسبات کلاس درس تا پرتاب موشک تیمهایی از ۱۵ کشور سازههای خود را در شرایط واقعی پرواز آزمایش کردند. این دستگاههای مجهز به حسگر و سامانه ارتباطی پیش از فرود با چتر داده ثبت کردند.
ساخت یک ماهواره معمولا به سالها زمان، زیرساختهای تخصصی و بودجه قابلتوجهی نیاز دارد. اما در یک فرودگاه کوچک در حومه تاشکند، پایتخت ازبکستان، مهندسان جوان از ۱۵ کشور با چالش دیگری روبهرو شدند: ساخت مدلی مینیاتوری از ماهواره که آنقدر کوچک باشد که درون یک قوطی نوشیدنی جا بگیرد و سپس فرستادن آن به آسمان.
ساختههای آنها که «کنست» نام دارند، تجهیزاتی از جمله حسگرها، سامانههای الکترونیکی و ارتباطی را حمل میکردند که برای اندازهگیری در طول پرواز طراحی شده بود. این ماهوارههای آموزشی با موشک به هوا پرتاب و سپس با چتر نجات رها میشدند و به دانشجویان فرصت میدادند توان مهندسی خود را بدون خروج از جو زمین محک بزنند.
برخلاف ماهوارههای متعارف، کنستها وارد مدار نمیشوند، بلکه بخشی از عملکردهای یک ماموریت فضایی را در شرایط واقعی پرواز شبیهسازی میکنند.
تیمها چند روز را در دانشگاه پلیتکنیک تورین در تاشکند صرف مونتاژ قطعات الکترونیکی، تنظیم حسگرها و برنامهنویسی دستگاههای خود کردند و سپس آنها را برای پرتاب آماده کردند. این برنامه ۵۰ شرکتکننده بینالمللی و بیش از ۱۰۰ دانشجو ازبکستانی را دور هم جمع کرد.
از طراحی تا پرواز
در مرحله فرود، چالش اصلی این بود که کنستها به طور مستقل به کار خود ادامه دهند، در حالی که حسگرها دادهها را جمعآوری میکردند و سامانههای ارتباطی اطلاعات را به ایستگاههای زمینی میفرستادند.
یکی از تیمهای ازبکستانی علاوه بر حسگرهای اندازهگیری دما و فشار هوا، یک دوربین هم روی دستگاه نصب کرد تا تلاش کند در طول پرواز تصاویر زنده ارسال کند.
احمدخان لطیپاف به یورونیوز گفت: «چالش اصلی اینجاست که تلماتری پایدار ایجاد کنیم؛ سامانهای که باید ایستگاه زمینی را به خود کنست متصل کند».
این دستگاهها همچنین اطلاعات را در حافظه داخلی خود ذخیره میکردند تا تیمها حتی در صورت قطع ارتباط با ایستگاه زمینی بتوانند به دادهها دسترسی پیدا کنند.
باریش بینهک، مدرس دانشگاه فنی استانبول، گفت این کار بخشی اساسی از نحوه عملکرد واقعی ماهوارهها را بازآفرینی میکند.
بینهک توضیح داد: «در یک پروژه واقعی ماهواره، خود ماهواره دادهها را هم به ایستگاه زمینی میفرستد و هم درون سیستم ذخیره میکند؛ کاری که ما هم در اینجا انجام میدهیم».
پس از فرود، تیمها دستگاههای خود را بازیابی و اطلاعات ثبتشده در طول پرواز را تحلیل کردند. این فرایند به آنها امکان داد محاسبات اولیه خود را با عملکرد واقعی سامانههای الکترونیکی، حسگرها، تجهیزات ارتباطی و چتر نجات مقایسه کنند.
به گفته برگزارکنندگان، ۱۴ تیم به مرحله نهایی راه یافتند؛ تیم «نبولا» رتبه نخست را کسب کرد و پس از آن تیمهای «پگاسوس» و «اسکای لب» قرار گرفتند.
مهارتهای فضایی فراتر از ماهوارهها
این رقابت بخشی از پنجمین کارگاه بینالمللی آموزشی کنست بود که توسط آژانس فضایی ازبکستان «اوزکوسموس»، سازمان جهانی آموزش، علوم و فرهنگ اسلامی (آیسسکو) و دانشگاه پلیتکنیک تورین در تاشکند برگزار شد.
دکتر محمد شریف، مشاور علوم و محیط زیست در آیسسکو، گفت استفاده فزاینده از فناوری ماهوارهای باعث شده نیاز به مهارتهایی فراتر از مهندسی سنتی هوافضا ایجاد شود.
او بر حوزههای رصد زمین، ارتباطات ماهوارهای و هوش مصنوعی تاکید کرد؛ در کنار کاربردهایی در بخش کشاورزی، امنیت غذایی و پایش اقلیم.
این برنامه همچنین کار گروهی بینالمللی را در مرکز چالشهای مهندسی قرار میدهد.
بینهک گفت: «آنها باید از مهارتهای خود استفاده کنند و در عین حال با دیگران همکاری داشته باشند. در حوزه فضا، همکاری بینالمللی مهمترین عامل است».
برای آژانس فضایی ازبکستان، این برنامه همچنین فرصتی است تا متخصصان جوان را برای بخش در حال توسعه فضایی این کشور آموزش دهد.
محیدین ابراهیماف، معاون مدیر اوزکوسموس، گفت مشارکت دادن جوانان در فناوری فضایی ضروری است و تاکید کرد حتی پیشرفتهترین پروژهها هم به در اختیار داشتن مهارتها و تیمهای مناسب وابستهاند.