این غول فناوری یک ماهواره آزمایشی حامل تراشه‌های هوش مصنوعی خود را راهی مدار کرده تا بررسی کند آیا زیرساخت خورشیدی در فضا می‌تواند روزی از پردازش در مقیاس وسیع پشتیبانی کند.
گوگل روز پنج‌شنبه یک ماهواره آزمایشی را که به تراشه‌های هوش‌مصنوعی خود مجهز بود به مدار فرستاد؛ این پرتاب نخستین مرحله از پروژه‌ای است که می‌کوشد بررسی کند آیا فضا می‌تواند بهترین محل برای تامین انرژی زیرساخت‌های عظیم هوش‌مصنوعی باشد یا نه.
آگهی
آگهی
این ماهواره که توسط شرکت پلنت لبز ساخته شده و با پرتاب مشترک ترنسپورتر-۱۸ اسپیس‌اکس راهی مدار شده‌است، به واحدهای پردازش تنسور گوگل (TPU) مجهز است تا مشخص شود این تراشه‌ها در فضا چگونه عمل می‌کنند و با فشارهای شدید پرواز فضایی، تابش‌ها و شرایط دمایی بسیار افراطی کنار می‌آیند.
فلسفه این ابتکار که به‌تناسب ماهیتش «پروژه سان‌کچر» نام گرفته، استقرار ماهواره‌ها در مدار پایین زمین است؛ جایی که تقریبا به‌طور مداوم در معرض نور خورشید قرار دارند و می‌توانند تا هشت برابر بیشتر از سطح زمین انرژی خورشیدی جذب کنند.
گوگل می‌خواهد ببیند آیا زیرساخت‌های عظیم یادگیری‌ماشینی می‌توانند در فضا دوام بیاورند و از انرژی فراوان خورشید بهره‌برداری کنند یا نه.
مصرف انرژی مرکز‌داده‌ها به‌سرعت در حال افزایش است؛ رشدی که بخش قابل‌توجهی از آن ناشی از جهش سنگین بار کاری هوش‌مصنوعی است. برآورد می‌شود مرکز‌داده‌ها در سطح جهان سال گذشته بین ۴۱۵ تا ۴۸۵ تراوات‌ساعت (TWh) برق مصرف کرده باشند.
بر اساس داده‌های کمیسیون اروپا این میزان معادل حدود ۱٫۵ تا ۲٫۵ درصد کل تولید برق جهان است؛ رقمی که پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ دو برابر شود.
بسیاری از طرح‌های ساخت مرکز‌داده در نقاط مختلف جهان با مخالفت فزاینده افکار عمومی روبه‌رو شده‌اند؛ زیرا نگرانند این تاسیسات هزینه قبض‌های انرژی را بالا ببرد. بنابراین ایجاد مرکز‌داده در فضا، دور از محل زندگی مردم، چشم‌اندازی وسوسه‌انگیز به‌شمار می‌آید.
گوگل تنها شرکتی نیست که احتمال اعزام هوش‌مصنوعی به فضا را بررسی می‌کند. استارت‌آپ استارکلود که انویدیا از آن حمایت می‌کند، دسامبر گذشته برای نخستین‌بار یک مدل هوش‌مصنوعی را از فضا آموزش داد.
ژوئن امسال ایلان ماسک ماهواره AI1 اسپیس‌اکس را که با نام استارمایند هم شناخته می‌شود معرفی کرد؛ ماهواره‌ای از نسل تازه که نه به‌عنوان رله ارتباطی، بلکه به‌صورت یک خوشه پردازنده گرافیکی (GPU) پرنده طراحی شده‌است.
در سپتامبر نیز شرکت میسترال از همکاری با مارلان اسپیس و لافت اوربیتال برای توسعه زیرساخت ماهواره‌ای هوش‌مصنوعی خبر داد؛ نخستین ماهواره این برنامه قرار است اکتبر امسال پرتاب شود.
گوگل چه چیزی را آزمایش می‌کند؟
این پرتاب نخستین مرحله آزمون گوگل بود که شامل صعودی ۱۰ دقیقه‌ای به مدار پایین زمین می‌شد. فضاپیما لرزش‌های شدید و شتابی پایدار تا حدود ۱۰ برابر نیروی گرانش را تحمل کرد و تراشه‌های TPU روی آن نیز در معرض ضربه‌های کوتاه بین ۵۰ تا ۱۰۰ جی قرار گرفتند.
برای آمادگی در برابر این شرایط سخت، تیم سان‌کچر پیشاپیش آزمایش‌های لرزشی روی ماهواره انجام داد تا پرتاب موشک را شبیه‌سازی کند؛ ماهواره و تراشه‌های TPU این آزمون‌ها را با موفقیت پشت‌سر گذاشتند.
اکنون که گوگل تراشه‌های TPU را با موفقیت به مدار فرستاده، مرحله بعدی آزمایش آغاز می‌شود؛ تیم تحقیق باید بررسی کند این تراشه‌ها در برابر سطوح بالاتر تابش در بیرون جو زمین، رویدادهای خورشیدی و پرتوهای کیهانی که می‌توانند سامانه‌های الکتریکی را مختل کنند، چگونه رفتار می‌کنند.
مصرف بی‌رویه انرژی و آب در مرکز‌داده‌ها موضوعی شناخته‌شده است، اما در خلأ فضا با مسئله‌ای کاملا متفاوت روبه‌رو هستیم. این ماموریت فرصتی است تا تیم پژوهش چند راه‌حل مختلف را بیازماید؛ از جمله ترکیبی از لوله‌های انتقال حرارت و رادیاتور برای خنک‌کردن تراشه‌ها.
در ماموریت‌های آینده سان‌کچر، ماهواره‌هایی که ده‌ها تراشه TPU حمل می‌کنند آزمایش خواهند شد تا امکان گذار از رویکرد کنونی یعنی پهنای‌باند پایین در فواصل طولانی به پهنای‌باند بالا در فواصل بسیار کوتاه برای حفظ ارتباط بررسی شود.
این فناوری در حال‌حاضر در فضا وجود دارد، اما گوگل قصد دارد هم‌زمان با پرتاب ماهواره‌های بیشتر در سال آینده روش‌های حفظ ارتباط پرظرفیت در فواصل کوتاه‌تر را با دقت بالاتر آزمایش کند.