از ماهیگیری تا کشاورزی و همچنین حملونقل کالا و مسافر، بخشهای مختلف اقتصاد پرتغال از آغاز جنگ در خاورمیانه از افزایش چشمگیر قیمت سوخت متاثر شدهاند.
نونو فیگوریدو، سخنگوی سازمان پرتغالی حمایت از مصرفکننده DECO PROteste، میگوید: «هر بخشی که سوختهای جادهای را در زنجیره ارزش خود وارد کند، بهدلیل روند افزایشی قیمتها در ماههای اخیر با هزینهای اضافه روبهرو خواهد شد.» این سخنان در زمانی مطرح میشود که قیمت فروش عمومی این حاملهای انرژی در پرتغال اکنون دهها سنت بالاتر از سطحی است که در روز آغاز جنگ در خاورمیانه ثبت شده بود.
آگهی
آگهی
با وجود کاهش جزئی قیمت سوختها که روز دوشنبه ثبت شد، (منبع به زبان پرتغالی) پایش انجامشده توسط اداره کل انرژی و زمینشناسی پرتغال (DGEG) (منبع به زبان پرتغالی) نشان میدهد که در ۲۸ فوریه، همزمان با آغاز درگیری، متوسط قیمت گازوئیل ساده و بنزین معمولی ۹۵ بهترتیب ۱٫۵۹۶ و ۱٫۶۸۱ یورو بهازای هر لیتر در سرزمین اصلی پرتغال بود. نزدیک به هفت ماه بعد، در ۲۷ سپتامبر، این ارقام به ترتیب به ۲٫۲۱۹ و ۲٫۱۱۳ یورو در هر لیتر رسید. یعنی بهترتیب ۶۲ و ۴۳ سنت بیشتر برای هر لیتر در این دو مورد.
این وضعیت در بستری از آشفتگی شدید بازارهای نفتی ناشی از جنگ میان ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران رخ میدهد؛ جنگی که خسارتهای قابلتوجهی به زیرساختهای انرژی و پالایشگاههای منطقه خاورمیانه وارد کرده است. علاوه بر این، محدودیتها بر تردد کشتیها در تنگه هرمز نیز اثرگذار بوده است؛ گذرگاهی که پیش از جنگ حدود ۲۰ درصد مصرف جهانی نفت از آن عبور میکرد.
بر پایه دادههای مؤسسه ملی آمار پرتغال (INE) درباره تورم، سخنگوی DECO PROteste توضیح میدهد که در ماه اوت نرخ تورم به ۳٫۳ درصد شتاب گرفت (منبع به زبان پرتغالی)؛ پدیدهای که به گفته این نهاد «تقریباً بهطور کامل» با «افزایش قیمت گازوئیل» توضیح داده میشود. در همان ماه، قیمت محصولات انرژی نسبت به دوره مشابه سال قبل ۱۲٫۲ درصد افزایش یافت. نونو فیگوریدو بر این اساس میگوید میتوان «با قاطعیت گفت که اثر [قیمتهای بالای سوخت] تقریباً بر کل اقتصاد» سنگینی خواهد کرد.
با این حال، نونو فیگوریدو در گفتوگو با یورونیوز تاکید میکند که «در شرایطی که تقریباً همه ما بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به سوخت وابستهایم، برخی بخشها پیامدهای این افزایش قیمتها را «بهگونهای فوریتر» احساس میکنند.» در این گزارش، توضیح میدهیم کدام فعالیتها بیش از دیگران تحتتاثیر قیمتهای بالای اعمالشده در جایگاههای سوخت طی هفتههای اخیر قرار میگیرند.
از شیلات تا کشاورزی؛ و فراتر از آن
در میان بخشهایی که انتظار میرود آثار افزایش قیمت سوخت در آنها طی ماههای آینده پررنگتر باشد، بخش شیلات جایگاه ویژهای دارد. نونو فیگوریدو به یورونیوز میگوید: «هزینه هر بار خروج به دریا با سوخت گرانتر، از ابتدا بالاتر است و بنابراین این افزایش هزینه خیلی سریعتر در قیمت محصول نهایی خود را نشان میدهد.»
وضعیت مشابهی در کشاورزی نیز رخ خواهد داد. نونو فیگوریدو توضیح میدهد که «هزینهها در تمام دوره کشت بهتدریج انباشته میشود و بعداً، به همین دلیل، خود را در جیب مصرفکنندگان نیز نشان میدهد.»
در هر دو مورد، «مصرفکننده بهطور غیرمستقیم از پیامدهای قیمت سوخت آسیب میبیند»، حتی بهشکل «غیرمستقیم»، بهخاطر «تمام زنجیره لجستیکی» لازم برای رساندن کالا به مشتری. نونو فیگوریدو تاکید میکند که «تمام انواع حملونقل مرتبط با صنعت» و جابهجایی کالاها نیز ناگزیر با «هزینههای بیشتر» روبهرو خواهد شد.
نونو فیگوریدو در جمعبندی میگوید: «در نتیجه، بهصورت خودکار این مصرفکننده است که بهعنوان آخرین حلقه زنجیره برای خرید چیزی که پیشتر ارزانتر میخرید، باید پول بیشتری بپردازد.»
در گفتوگو با روزنامه «Dinheiro Vivo» (منبع به زبان پرتغالی)، انجمن ملی حملونقل عمومی جادهای کالا (ANTRAM) و کنفدراسیون کشاورزان پرتغال (CAP) نیز هشدار دادهاند که افزایش قیمت سوخت در نهایت از جیب مصرفکنندگان پرداخت خواهد شد.
همچنین گونزالو لوبو زاوییر، مدیرکل APED ـ انجمن پرتغالی شرکتهای توزیع ـ در اظهاراتی که اوایل سپتامبر در رادیو «آنتنا ۱» بیان کرد (منبع به زبان پرتغالی)، زمانی که قیمت سوخت از دو یورو بهازای هر لیتر عبور کرده بود، هشدار داد که این روند نیز «در قیمت نهایی کالاها» در سوپرمارکتها منعکس خواهد شد. با این حال، APED تاکید داشت که این اثر لزوماً فوری یا کامل نخواهد بود و توضیح میداد که خردهفروشی بخشی از افزایش هزینه را با «کاهش حاشیه سود» جذب کرده است.
اثر اخیر بر سبد غذایی خانوار
با وجود این شرایط، نونو فیگوریدو میافزاید که سبد غذایی شامل ۶۳ قلم کالای اساسی که توسط این سازمان پرتغالی حمایت از مصرفکننده رصد میشود، در هفته ۱۶ تا ۲۳ سپتامبر در مقایسه با هفت روز پیش از آن ۱٫۸۶ یورو ارزانتر شد (منبع به زبان پرتغالی). بهگفته او، این «تناقض» است، زیرا «بر خلاف روند افزایش قیمت سوخت» در «سه تا چهار هفته متوالی» پیش از این ارزیابی عمل کرده است.
اما این ارقام چگونه توضیح داده میشود؟ نونو فیگوریدو میگوید: «برخی کالاها ارزان شدهاند و رابطه مستقیمی با قیمت سوخت نداشتهاند، یا دستکم ما چنین رابطه مستقیمی را تشخیص ندادهایم؛ در غیر این صورت قیمت آنها نیز باید بالاتر میرفت.» بهگفته او، کشور اکنون در وضعیتی قرار دارد که در آن حتی «نمیتوان پیشبینی کرد» فردا چه رخ خواهد داد.
در برابر این وضعیت، نونو فیگوریدو به مصرفکنندگان توصیه میکند که «روشهای قدیمی را دوباره در پیش بگیرند و خریدهای ماهانه انجام دهند»؛ یعنی سوپرمارکت را در «هفتههایی که روند کاهش قیمتها در سبد کالاها دیده میشود» برای خرید انتخاب کنند تا از «نوسانهای هفتگی» که ممکن است به زیان بودجه خانوار تمام شود، در امان بمانند.
او تاکید میکند: «بهترین توصیه این است که در مورد مواد غذایی، در دورههایی که قیمتها پایین میآید، تا حد امکان مقدار بیشتری از آنچه نیاز است خریداری شود تا از این فرصتها استفاده شود.»
حملونقل؛ خودروهای برقی کمتر آسیب میبینند
همانطور که در حوزه حملونقل کالا شاهد فشار هزینهها خواهیم بود، افزایش قیمت گازوئیل و بنزین در بخش حملونقل مسافر نیز احساس میشود؛ بهویژه در خدماتی که «بهطور انحصاری» به این نوع سوختها وابستهاند، همانطور که نونو فیگوریدو در گفتوگو با یورونیوز توضیح میدهد.
بهگفته سخنگوی DECO PROteste، «خودروهای برقی این پیامدها را کمتر احساس خواهند کرد»، هرچند «قیمت برق نیز چندان مطلوب نیست».
سونیا فریرا، رئیس انجمن ملی حملونقل مسافران (ANTROP)، در گفتوگو با روزنامه «Jornal de Negócios» (منبع به زبان پرتغالی) در ۲۲ سپتامبر اعلام کرد که افزایش قیمت سوخت میتواند برای بخش حملونقل مسافر در پرتغال بار مالی اضافی برآوردشدهای معادل ۳۵ میلیون یورو بههمراه داشته باشد.
افزایش قیمت در دیگر بخشها نیز محسوس است
نمایندگان سایر بخشهای اقتصادی نیز بارها درباره پیامدهای افزایش قیمت سوخت بر کسبوکارها هشدار دادهاند. از جمله انجمن صنایع ساختوساز و پروژههای عمومی (AICCOPN) که بهنقل از روزنامه «Jornal Económico» (منبع به زبان پرتغالی) تاکید کرده است این روند برای بخش ساختوساز بهطور خاص سنگین است، زیرا این حوزه به کار مداوم ماشینآلات و حملونقل جادهای مصالح وابسته است.
بهطور خاص، کارآفرینان حوزه خاکبرداری و تسطیح زمین هفته گذشته با برگزاری کارزار «راهپیمایی آهسته» به خیابانها آمدند (منبع به زبان پرتغالی) تا دولت را نسبت به دشواریهای این بخش آگاه کنند. برگزارکنندگان این اقدام اعتراضی گفتند که سوخت نزدیک به ۷۰ درصد قیمت نهایی خدمات ارائهشده به مشتریان را تشکیل میدهد. بهگزارش «SIC Notícias» (منبع به زبان پرتغالی)، دولت به رهبری لوئیس مونتنگرو پذیرفته است که کمک ۱۰ سنت بهازای هر لیتر که پیشتر برای گازوئیل حرفهای و کشاورزی برقرار شده بود را به این بخش نیز گسترش دهد.
از سوی دیگر، انجمن صنایع فلزی و صنایع مرتبط پرتغال (AIMMAP) از طریق رافائل کامپوس پریرا، نایبرئیس اجرایی خود، اعلام کرده است که هزینه حملونقل جادهای یکی از اصلیترین دغدغههاست و خبر داده که شرکتهای فعال در این بخش برای حفظ رقابتپذیری «در بازارها» در حال کاهش حاشیه سود خود هستند؛ موضوعی که پایگاه خبری ECO - Economia Online (منبع به زبان پرتغالی) گزارش داده است.
بهگزارش تلویزیون دولتی RTP (منبع به زبان پرتغالی)، بخش توزیع دارو نیز اعلام کرده است که ممکن است تحویل روزانه را محدود و ارسالها در تعطیلات آخر هفته را متوقف کند و زیان ناشی از افزایش هزینههای عملیاتی خود در سال جاری را تا چهار میلیون یورو برآورد میکند.