دونالد ترامپ روز دوشنبه برای دومین بار عمان را به بمباران تهدید کرد. این در حالی است که مهلت ۶۰ روزه تعیینشده در تفاهمنامه ژوئن برای حصول توافق هستهای میان ایران و آمریکا به پایان رسیده و تنگه هرمز همچنان بسته است. همچنین، مذاکرات ایران و عمان درباره این آبراه بهرغم پیشرفت به نتیجه نرسیده است.
در پی امضای تفاهمنامه ماه ژوئن، کاخ سفید مدتی وعده میداد که ایران به امضای توافق هستهای نزدیک شده و عمان نیز میتواند در بازگشایی تنگه هرمز نقش مهمی ایفا کند. به این ترتیب، این کشور کوچک حاشیه خلیج فارس که پیش از جنگ بهعنوان میانجی میان ایران و واشنگتن عمل میکرد، این بار در مرکز تلاشهای میانجیگرایانه برای پایان دادن به جنگ قرار گرفت.
آگهی
آگهی
اما دستیابی به این توافق دشوارتر از آن بود که انتظار میرفت. به گزارش والاستریت ژورنال، ناامیدی دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا از این بنبست باعث شد او روز دوشنبه عمان را به بمباران تهدید کند و مدعی شود که این کشور ممکن است بر سر راه دستیابی به توافق مانع ایجاد کرده باشد.
آقای ترامپ روز دوشنبه گفت: «فکر نمیکنم [عمانیها] خیلی درست رفتار کرده باشند، اما خیلی راحت میتوانیم با آنها برخورد کنیم، همانطور که با دیگران میکنیم.» او توضیح نداد که دقیقا چه اقدامی از سوی مقامهای عمانی باعث خشمش شده است.
به گفته مقامات آمریکایی، تصویر مربوط به نقش عمان مبهم است. این کشور حاشیه خلیج فارس که در جنوب تنگه هرمز قرار دارد، بر سر تعیین مسیر امن برای تردد کشتیها از تنگه هرمز و افزایش عبورومرور از این آبراه با ایران در حال مذاکره است. به گفته این مقامات، این مذاکرات در حال پیشرفت است و میتواند از فشار بر بازار جهانی انرژی و افزایش قیمت بنزین در داخل آمریکا بکاهد. با این حال، همچنان در دولت آقای ترامپ این نگرانی وجود دارد که عمان به ایران در دستیابی به توافق هستهای مطلوبتر برای تهران کمک کند و این موضوع به خشم آقای ترامپ دامن زده است.
بنابر این گزارش، در داخل دولت دونالد ترامپ نیز درباره نحوه برخورد با عمان اختلافنظر شدیدی شکل گرفته است.
به گفته مقامات آمریکایی، برخی دستیاران ارشد آقای ترامپ در محافل خصوصی عمان را نه به عنوان میانجی که به دنبال دستیابی به بهترین توافق ممکن میان واشنگتن و تهران است، بلکه به عنوان بازیگری دورو میبینند که عمدتا جانب ایران را میگیرد.
در مقابل، گروهی دیگر معتقدند روابط دیرینه عمان با ایران به روند میانجیگری کمک میکند. به گفته این مقامات، آقای ترامپ بهدنبال این است که ناکامی خود در نهایی کردن توافق هستهای با ایران را به گردن دیگران بیندازد و به همین دلیل عمان را قربانی کرده است.
مقامات آمریکایی همچنین نگراناند که توافق ایران و عمان کنترل تهران بر تنگه هرمز را تثبیت کند. به گفته آنها، آقای ترامپ توافقی را ترجیح میدهد که منجر به بازگشایی کامل این آبراه شود.
به گفته استیون کوک، پژوهشگر ارشد مسائل خاورمیانه در اندیشکده «شورای روابط خارجی»، ایران عمان را تحت فشار قرار داده تا وارد این طرح مشترک شود و به آن ظاهری مشروع و شبیه به یک پروژه مشترک دو سوی تنگه هرمز بدهد.
آقای کوک گفت: «تهدیدهای ترامپ تنها ایرانیها را جسورتر میکند، زیرا آنها احساس میکنند ضعف بیشتری وجود دارد. بهجای اینکه تنگه کاملا باز باشد، اکنون بخش عمده آن بسته است.»
والاستریت ژورنال پیشتر گزارش داده بود که آقای ترامپ به دستیاران خود گفته است اگر تهران با بازگشایی کامل این آبراه موافقت کند، او حاضر است اعلام کند مسیر ایران برای دستیابی به سلاح هستهای مسدود شده و جنگ با پیروزی پایان یافته است.
به گزارش این روزنامه آمریکایی، روابط آمریکا و عمان نیز در ماههای اخیر رو به وخامت گذاشته است. بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان که پیش از جنگ در میانجیگری مذاکرات آمریکا و ایران نقش داشت، بارها از تصمیم آمریکا برای آغاز جنگ انتقاد کرده است و حتی درست پیش از نخستین موج حملات آمریکا و اسرائیل به ایران به آمریکا سفر کرد.
او در ماه مارس در شبکههای اجتماعی نوشت: «فارغ از اینکه چه دیدگاهی درباره ایران دارید، این جنگ ساخته و پرداخته آنها نیست.»
پس از آنکه ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا به این نتیجه رسیدند که عمان قصد دارد همراه با ایران از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز عوارض دریافت کند تا زمینه بازگشایی تنگه فراهم شود، آقای ترامپ، عمان را به اعمال تحریم و حتی انجام حملات نظامی تهدید کرده بود. عمان بارها این ارزیابیها را رد کرده است.
آقای ترامپ در روز ۲۷ مه گفت: «عمان هم مثل بقیه درست رفتار خواهد کرد. در غیر این صورت، مجبور میشویم آنها را بمباران کنیم. خودشان هم این را میفهمند. مشکلی پیش نخواهد آمد.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز بارها گفته است که دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز از سوی ایران برای دولت دونالد ترامپ یک «خط قرمز» است و میتواند سابقهای خطرناک برای دیگر آبراههای راهبردی بینالمللی در سراسر جهان ایجاد کند.